Array
(
[TAGS] =>
[~TAGS] =>
[ID] => 21954
[~ID] => 21954
[NAME] => Мова народа – яго люстэрка, гонар, сумленне
[~NAME] => Мова народа – яго люстэрка, гонар, сумленне
[IBLOCK_ID] => 1
[~IBLOCK_ID] => 1
[IBLOCK_SECTION_ID] => 10
[~IBLOCK_SECTION_ID] => 10
[DETAIL_TEXT] => 
За гэтымі словамі – гісторыя беларускага народа, нашай нацыянальнай культуры. Родная мова, прайшоўшы цярністы і складаны, супярэчлівы і драматычны шлях, выжыла. А дапамаглі ў гэтай высакароднай справе нам такія вядомыя імёны нашай беларускай літаратуры, як Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч, Францішак Багушэвіч. Сёння нельга не ўспомніць словамі шчырай любві і ўдзячнасці Янку Купалу і Якуба Коласа, Цётку і Максіма Багдановіча. Яны неслі свайму народу “агонь душы і сэрца жар”, хацелі бачыць свой народ разняволеным, мову свабоднай, а літаратуру раўнапраўнай у сям’і іншых славянскіх і сусветных літаратур. І таму яшчэ ў больш яркім арэоле павінен паўстаць для нас іх подзвіг і подзвіг усіх тых, хто ішоў з імі.
Мова народа – яго люстэрка, гонар, сумленне. Кнігі, напісаныя на роднай мове, дапамагаюць нам стаць лепшымі, вы-браць правільную дарогу ў жыцці. І той, хто любіць і шануе яе, па-сапраўднаму любіць сваю Радзіму, свой край. Адметнай з’явай у прозе сталі і вялікую прыцягальную сілу маюць для нас, напрыклад, аповесці Васіля Быкава. Маральныя патрабаванні, якія пісьменнік ставіць да чалавека ў сваіх творах, надзённыя і ў сучасным грамадстве. Вельмі актуальныя сёння і гістарычныя творы Уладзіміра Караткевіча, у якіх гучыць тэма барацьбы народа за свае існаванне, за адраджэнне культуры беларусаў, якія абуджаюць у чытачоў нацыянальную самасвядомасць. Яны пашыраюць наш кругагляд, часам мяняюць нашы ўяўленні пра Белую Русь – “зямлю пад белымі крыламі”.
Удумліва і пераканаўча гучыць матчына мова ў паэзіі Максіма Танка, Ніла Гілевіча, Сяргея Грахоўскага, Юрася Свіркі. Наша зямля багатая на таленавітых людзей, якімі ганарыцца беларускі народ. Я з задавальненнем чытаю вершы Янкі Купалы, Якуба Коласа, Максіма Багдановіча, Пімена Панчанкі, Рыгора Барадуліна і многіх іншых. Яны могуць развесяліць, прымусіць задумацца, дапамогуць адказаць на жыццёва важныя пытанні... Яны так прыгожа малююць словам вобразы, выяўляюць свае пачуцці і настроі.
Я не здзівіўся, што такую мову
Я змог адразу сэрцам
зразумець.
Я прагна слухаў трапяткое
слова,
Я навучыўся размаўляць і пець.
Так пранікнёна піша Анатоль Канапелька пра родную мову. З родным словам мы сустракаемся, пачынаючы з дзіцячых кніжак, якія нам чытала ў маленстве маці, і на старонках паэм, апавяданняў, раманаў, якія для нас сталі добрымі сябрамі, разумнымі настаўнікамі і дарадцамі. Мне таксама падабаюцца байкі Кандрата Крапівы, драматычныя творы Андрэя Макаёнка, вершы Янкі Купалы, Якуба Коласа, Рыгора Барадуліна, Ніла Гілевіча, Генадзя Бураўкіна.
Я люблю паэзію Рыгора Барадуліна. Сваім паэтычным словам змагаецца паэт за абуджэнне нацыянальнай свядомасці, усталяванне пачуцця самакаштоўнасці, бо ў нас, беларусаў, багатая спадчына, мы павінны верыць у сваю будучыню.
Добрая кніга для мяне як свята. Нямала я іх ужо прачытала, і пра іх можна казаць бясконца. Але лепш за нашага славутага земляка Францішка Скарыну не скажаш пра яе: “Любіце кнігу, бо яна – крыніца мудрасці, ведаў і навукі, лекі для душы”. Хтосьці з паэтаў трапна параўноўваў літары з зярнятамі. Як зярняты, пасеяныя ў добрую глебу, даюць багаты ўраджай, так літары, складзеныя ў словы, “пасеяныя” ў добрай кнізе, абуджаюць у душы людской самыя высокія пачуцці і памкненні.
На маю думку, узровень культуры чалавека трэба вызначаць не па тых замежных мовах, якімі ён валодае, а перш за ўсе па яго адносінах да сваёй роднай мовы.
Нас, беларусаў, у свеце ведаюць дзякуючы Янку Купалу (нездарма ж помнік яму ёсць і ў ЗША), Якубу Коласу (яго “Новую зямлю” любяць і ў Англіі), Васілю Быкаву (пісьменніку, якога больш за ўсіх чытаюць з беларусаў), Уладзіміру Караткевічу (першаму гістарычнаму аўтару)... Гэты спіс можна доўжыць. Па іх творах, па іх кнігах свет ведае, якія мы. Гэта сляды, пакінутыя кнігамі.
Сёння існуе мноства сродкаў інфармацыі: інтэрнэт, тэлебачанне, відэа, кіно, тэатры. Яны адцягнулі ўвагу ад кнігі. А кнігам неабходны “шчырыя сэрцы і вочы, людзей трапяткая любоў”, і тады яны жывуць, вучаць, змагаюцца, становяцца бясцэнным дарам, які не заменіць ні тэлевізар, ні кіно. Якая гэта асалода: сесці вечарам ва ўтульнае крэсла, узяць томік любімых вершаў – і забыць пра ўсе. Толькі ты і кніга. Таму і не перастаю дзівіцца мудрасці продкаў, якія стварылі паперу (малайцы, кітайцы!), стварылі азбуку (нізкі паклон Кірыле і Мяфодзію!) і вынайшлі кнігадрукаванне (слава Іагану Гутэнбергу!). Спрадвеку кніга гадуе чалавека.
Валянціна Болдак,
жыхарка г.п.В.Бераставіца
[~DETAIL_TEXT] => За гэтымі словамі – гісторыя беларускага народа, нашай нацыянальнай культуры. Родная мова, прайшоўшы цярністы і складаны, супярэчлівы і драматычны шлях, выжыла. А дапамаглі ў гэтай высакароднай справе нам такія вядомыя імёны нашай беларускай літаратуры, як Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч, Францішак Багушэвіч. Сёння нельга не ўспомніць словамі шчырай любві і ўдзячнасці Янку Купалу і Якуба Коласа, Цётку і Максіма Багдановіча. Яны неслі свайму народу “агонь душы і сэрца жар”, хацелі бачыць свой народ разняволеным, мову свабоднай, а літаратуру раўнапраўнай у сям’і іншых славянскіх і сусветных літаратур. І таму яшчэ ў больш яркім арэоле павінен паўстаць для нас іх подзвіг і подзвіг усіх тых, хто ішоў з імі.
Мова народа – яго люстэрка, гонар, сумленне. Кнігі, напісаныя на роднай мове, дапамагаюць нам стаць лепшымі, вы-браць правільную дарогу ў жыцці. І той, хто любіць і шануе яе, па-сапраўднаму любіць сваю Радзіму, свой край. Адметнай з’явай у прозе сталі і вялікую прыцягальную сілу маюць для нас, напрыклад, аповесці Васіля Быкава. Маральныя патрабаванні, якія пісьменнік ставіць да чалавека ў сваіх творах, надзённыя і ў сучасным грамадстве. Вельмі актуальныя сёння і гістарычныя творы Уладзіміра Караткевіча, у якіх гучыць тэма барацьбы народа за свае існаванне, за адраджэнне культуры беларусаў, якія абуджаюць у чытачоў нацыянальную самасвядомасць. Яны пашыраюць наш кругагляд, часам мяняюць нашы ўяўленні пра Белую Русь – “зямлю пад белымі крыламі”.
Удумліва і пераканаўча гучыць матчына мова ў паэзіі Максіма Танка, Ніла Гілевіча, Сяргея Грахоўскага, Юрася Свіркі. Наша зямля багатая на таленавітых людзей, якімі ганарыцца беларускі народ. Я з задавальненнем чытаю вершы Янкі Купалы, Якуба Коласа, Максіма Багдановіча, Пімена Панчанкі, Рыгора Барадуліна і многіх іншых. Яны могуць развесяліць, прымусіць задумацца, дапамогуць адказаць на жыццёва важныя пытанні... Яны так прыгожа малююць словам вобразы, выяўляюць свае пачуцці і настроі.
Я не здзівіўся, што такую мову
Я змог адразу сэрцам
зразумець.
Я прагна слухаў трапяткое
слова,
Я навучыўся размаўляць і пець.
Так пранікнёна піша Анатоль Канапелька пра родную мову. З родным словам мы сустракаемся, пачынаючы з дзіцячых кніжак, якія нам чытала ў маленстве маці, і на старонках паэм, апавяданняў, раманаў, якія для нас сталі добрымі сябрамі, разумнымі настаўнікамі і дарадцамі. Мне таксама падабаюцца байкі Кандрата Крапівы, драматычныя творы Андрэя Макаёнка, вершы Янкі Купалы, Якуба Коласа, Рыгора Барадуліна, Ніла Гілевіча, Генадзя Бураўкіна.
Я люблю паэзію Рыгора Барадуліна. Сваім паэтычным словам змагаецца паэт за абуджэнне нацыянальнай свядомасці, усталяванне пачуцця самакаштоўнасці, бо ў нас, беларусаў, багатая спадчына, мы павінны верыць у сваю будучыню.
Добрая кніга для мяне як свята. Нямала я іх ужо прачытала, і пра іх можна казаць бясконца. Але лепш за нашага славутага земляка Францішка Скарыну не скажаш пра яе: “Любіце кнігу, бо яна – крыніца мудрасці, ведаў і навукі, лекі для душы”. Хтосьці з паэтаў трапна параўноўваў літары з зярнятамі. Як зярняты, пасеяныя ў добрую глебу, даюць багаты ўраджай, так літары, складзеныя ў словы, “пасеяныя” ў добрай кнізе, абуджаюць у душы людской самыя высокія пачуцці і памкненні.
На маю думку, узровень культуры чалавека трэба вызначаць не па тых замежных мовах, якімі ён валодае, а перш за ўсе па яго адносінах да сваёй роднай мовы.
Нас, беларусаў, у свеце ведаюць дзякуючы Янку Купалу (нездарма ж помнік яму ёсць і ў ЗША), Якубу Коласу (яго “Новую зямлю” любяць і ў Англіі), Васілю Быкаву (пісьменніку, якога больш за ўсіх чытаюць з беларусаў), Уладзіміру Караткевічу (першаму гістарычнаму аўтару)... Гэты спіс можна доўжыць. Па іх творах, па іх кнігах свет ведае, якія мы. Гэта сляды, пакінутыя кнігамі.
Сёння існуе мноства сродкаў інфармацыі: інтэрнэт, тэлебачанне, відэа, кіно, тэатры. Яны адцягнулі ўвагу ад кнігі. А кнігам неабходны “шчырыя сэрцы і вочы, людзей трапяткая любоў”, і тады яны жывуць, вучаць, змагаюцца, становяцца бясцэнным дарам, які не заменіць ні тэлевізар, ні кіно. Якая гэта асалода: сесці вечарам ва ўтульнае крэсла, узяць томік любімых вершаў – і забыць пра ўсе. Толькі ты і кніга. Таму і не перастаю дзівіцца мудрасці продкаў, якія стварылі паперу (малайцы, кітайцы!), стварылі азбуку (нізкі паклон Кірыле і Мяфодзію!) і вынайшлі кнігадрукаванне (слава Іагану Гутэнбергу!). Спрадвеку кніга гадуе чалавека.
Валянціна Болдак,
жыхарка г.п.В.Бераставіца
[DETAIL_TEXT_TYPE] => html
[~DETAIL_TEXT_TYPE] => html
[PREVIEW_TEXT] => Мова народа – яго люстэрка, гонар, сумленне
[~PREVIEW_TEXT] => Мова народа – яго люстэрка, гонар, сумленне
[PREVIEW_TEXT_TYPE] => html
[~PREVIEW_TEXT_TYPE] => html
[DETAIL_PICTURE] => Array
(
[ID] => 43587
[TIMESTAMP_X] => 04.04.2025 14:17:24
[MODULE_ID] => iblock
[HEIGHT] => 223
[WIDTH] => 226
[FILE_SIZE] => 17678
[CONTENT_TYPE] => image/jpeg
[SUBDIR] => iblock/27a
[FILE_NAME] => 1vjxmdtg9fc6sjeuo08p4p5u6sqwly9r.jpeg
[ORIGINAL_NAME] => images.jpeg
[DESCRIPTION] =>
[HANDLER_ID] =>
[EXTERNAL_ID] => cb49e370645a9af7d5e21f6c176d81d7
[VERSION_ORIGINAL_ID] =>
[META] =>
[SRC] => /upload/iblock/27a/1vjxmdtg9fc6sjeuo08p4p5u6sqwly9r.jpeg
[UNSAFE_SRC] => /upload/iblock/27a/1vjxmdtg9fc6sjeuo08p4p5u6sqwly9r.jpeg
[SAFE_SRC] => /upload/iblock/27a/1vjxmdtg9fc6sjeuo08p4p5u6sqwly9r.jpeg
[ALT] => Мова народа – яго люстэрка, гонар, сумленне
[TITLE] => Мова народа – яго люстэрка, гонар, сумленне
)
[~DETAIL_PICTURE] => 43587
[TIMESTAMP_X] => 09.04.2025 15:15:42
[~TIMESTAMP_X] => 09.04.2025 15:15:42
[ACTIVE_FROM_X] => 2012-06-11 00:00:00
[~ACTIVE_FROM_X] => 2012-06-11 00:00:00
[ACTIVE_FROM] => 11.06.2012
[~ACTIVE_FROM] => 11.06.2012
[LIST_PAGE_URL] => /news/
[~LIST_PAGE_URL] => /news/
[DETAIL_PAGE_URL] => /news/obshchestvo/%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D0%B0-%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%B0-%D1%8F%D0%B3%D0%BE-%D0%BB%D1%8E%D1%81%D1%82%D1%8D%D1%80%D0%BA%D0%B0-%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%80-%D1%81%D1%83%D0%BC%D0%BB/
[~DETAIL_PAGE_URL] => /news/obshchestvo/%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D0%B0-%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%B0-%D1%8F%D0%B3%D0%BE-%D0%BB%D1%8E%D1%81%D1%82%D1%8D%D1%80%D0%BA%D0%B0-%D0%B3%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%80-%D1%81%D1%83%D0%BC%D0%BB/
[LANG_DIR] => /
[~LANG_DIR] => /
[CODE] => мова-народа-яго-люстэрка-гонар-сумл
[~CODE] => мова-народа-яго-люстэрка-гонар-сумл
[EXTERNAL_ID] => 21954
[~EXTERNAL_ID] => 21954
[IBLOCK_TYPE_ID] => news
[~IBLOCK_TYPE_ID] => news
[IBLOCK_CODE] => corporate_news_s1
[~IBLOCK_CODE] => corporate_news_s1
[IBLOCK_EXTERNAL_ID] =>
[~IBLOCK_EXTERNAL_ID] =>
[LID] => s1
[~LID] => s1
[NAV_RESULT] =>
[NAV_CACHED_DATA] =>
[DISPLAY_ACTIVE_FROM] => 11.06.2012
[IPROPERTY_VALUES] => Array
(
[SECTION_META_TITLE] => Мова народа – яго люстэрка, гонар, сумленне
[SECTION_META_KEYWORDS] => Новости
[SECTION_META_DESCRIPTION] =>
[SECTION_PAGE_TITLE] => Мова народа – яго люстэрка, гонар, сумленне
[ELEMENT_META_TITLE] => Мова народа – яго люстэрка, гонар, сумленне
[ELEMENT_META_KEYWORDS] => Общество
[ELEMENT_META_DESCRIPTION] => За гэтымі словамі – гісторыя беларускага народа, нашай нацыянальнай культуры Родная мова, прайшоўшы цярністы і складаны, супярэчлівы і драматычны шлях, выжыла.
[ELEMENT_PAGE_TITLE] => Мова народа – яго люстэрка, гонар, сумленне
)
[FIELDS] => Array
(
[TAGS] =>
)
[PROPERTIES] => Array
(
[VIDEO] => Array
(
[ID] => 4
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Видео
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => VIDEO
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => F
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] => mpg, avi, wmv, mpeg, mpe, flv, mp4
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Видео
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[DONT_SHOW] => Array
(
[ID] => 6
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Не отображать в верхней карусели на главной
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => DONT_SHOW
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => L
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => C
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[VALUE_ENUM_ID] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Не отображать в верхней карусели на главной
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[AUTHOR] => Array
(
[ID] => 7
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Автор
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => AUTHOR
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => S
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Автор
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[WATERMARKER] => Array
(
[ID] => 8
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Водяной знак
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => WATERMARKER
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => F
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] => jpg, gif, bmp, png, jpeg, webp
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Водяной знак
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[WATERMARKER_PREV] => Array
(
[ID] => 9
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Водяной знак в превью
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => WATERMARKER_PREV
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => F
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] => jpg, gif, bmp, png, jpeg, webp
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Водяной знак в превью
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[DONT_SHOW_LIST] => Array
(
[ID] => 11
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Не отображать в карусели с разделами на главной
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => DONT_SHOW_LIST
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => L
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => C
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[VALUE_ENUM_ID] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Не отображать в карусели с разделами на главной
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[MAIN_SECTION] => Array
(
[ID] => 12
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Главный раздел
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => MAIN_SECTION
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => L
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[VALUE_ENUM_ID] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Главный раздел
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[PHOTOGRAPHER] => Array
(
[ID] => 13
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Фотограф
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => PHOTOGRAPHER
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => S
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Фотограф
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[NASHE_VIDEO] => Array
(
[ID] => 14
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Наше видео
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => NASHE_VIDEO
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => S
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] => video
[USER_TYPE_SETTINGS] => Array
(
[BUFFER_LENGTH] => 10
[CONTROLBAR] => bottom
[AUTOSTART] => N
[VOLUME] => 90
[SKIN] =>
[FLASHVARS] =>
[WMODE_FLV] => transparent
[BGCOLOR] => FFFFFF
[COLOR] => 000000
[OVER_COLOR] => 000000
[SCREEN_COLOR] => 000000
[SILVERVARS] =>
[WMODE_WMV] => windowless
[WIDTH] => 400
[HEIGHT] => 300
)
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Наше видео
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[YOUTUBE_VIDEO] => Array
(
[ID] => 15
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Наше видео ютуб
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => YOUTUBE_VIDEO
[DEFAULT_VALUE] => https://www.youtube.com/embed/
[PROPERTY_TYPE] => S
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Наше видео ютуб
[~DEFAULT_VALUE] => https://www.youtube.com/embed/
)
[YES_WATERMARK] => Array
(
[ID] => 17
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Выводить водяной знак
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => YES_WATERMARK
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => L
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => C
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[VALUE_ENUM_ID] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Выводить водяной знак
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[YES_WATERMARK_PREV] => Array
(
[ID] => 18
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Выводить водяной знак превью
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => YES_WATERMARK_PREV
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => L
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => C
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[VALUE_ENUM_ID] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Выводить водяной знак превью
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[DETAIL_PICTERS_NEW] => Array
(
[ID] => 19
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Детальная картинка
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => DETAIL_PICTERS_NEW
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => F
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] => jpg, gif, bmp, png, jpeg, webp
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Детальная картинка
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
)
[DISPLAY_PROPERTIES] => Array
(
)
[IBLOCK] => Array
(
[ID] => 1
[~ID] => 1
[TIMESTAMP_X] => 05.09.2026 23:21:37
[~TIMESTAMP_X] => 05.09.2026 23:21:37
[IBLOCK_TYPE_ID] => news
[~IBLOCK_TYPE_ID] => news
[LID] => s1
[~LID] => s1
[CODE] => corporate_news_s1
[~CODE] => corporate_news_s1
[API_CODE] =>
[~API_CODE] =>
[REST_ON] => N
[~REST_ON] => N
[NAME] => Новости
[~NAME] => Новости
[ACTIVE] => Y
[~ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[~SORT] => 500
[LIST_PAGE_URL] => /news/
[~LIST_PAGE_URL] => /news/
[DETAIL_PAGE_URL] => #SITE_DIR#/news/#SECTION_CODE_PATH#/#ELEMENT_CODE#/
[~DETAIL_PAGE_URL] => #SITE_DIR#/news/#SECTION_CODE_PATH#/#ELEMENT_CODE#/
[SECTION_PAGE_URL] => #SITE_DIR#/news/#SECTION_CODE_PATH#/
[~SECTION_PAGE_URL] => #SITE_DIR#/news/#SECTION_CODE_PATH#/
[CANONICAL_PAGE_URL] => https://beresta.by/news/corporate_news_s1/
[~CANONICAL_PAGE_URL] => https://beresta.by/news/corporate_news_s1/
[PICTURE] =>
[~PICTURE] =>
[DESCRIPTION] =>
[~DESCRIPTION] =>
[DESCRIPTION_TYPE] => text
[~DESCRIPTION_TYPE] => text
[RSS_TTL] => 24
[~RSS_TTL] => 24
[RSS_ACTIVE] => Y
[~RSS_ACTIVE] => Y
[RSS_FILE_ACTIVE] => N
[~RSS_FILE_ACTIVE] => N
[RSS_FILE_LIMIT] =>
[~RSS_FILE_LIMIT] =>
[RSS_FILE_DAYS] =>
[~RSS_FILE_DAYS] =>
[RSS_YANDEX_ACTIVE] => N
[~RSS_YANDEX_ACTIVE] => N
[XML_ID] =>
[~XML_ID] =>
[TMP_ID] => f082d910d864d8e7e86bc021c7c31749
[~TMP_ID] => f082d910d864d8e7e86bc021c7c31749
[INDEX_ELEMENT] => Y
[~INDEX_ELEMENT] => Y
[INDEX_SECTION] => Y
[~INDEX_SECTION] => Y
[WORKFLOW] => N
[~WORKFLOW] => N
[BIZPROC] => N
[~BIZPROC] => N
[SECTION_CHOOSER] => L
[~SECTION_CHOOSER] => L
[LIST_MODE] =>
[~LIST_MODE] =>
[RIGHTS_MODE] => S
[~RIGHTS_MODE] => S
[SECTION_PROPERTY] => N
[~SECTION_PROPERTY] => N
[PROPERTY_INDEX] => N
[~PROPERTY_INDEX] => N
[VERSION] => 1
[~VERSION] => 1
[LAST_CONV_ELEMENT] => 0
[~LAST_CONV_ELEMENT] => 0
[SOCNET_GROUP_ID] =>
[~SOCNET_GROUP_ID] =>
[EDIT_FILE_BEFORE] =>
[~EDIT_FILE_BEFORE] =>
[EDIT_FILE_AFTER] =>
[~EDIT_FILE_AFTER] =>
[SECTIONS_NAME] => Разделы
[~SECTIONS_NAME] => Разделы
[SECTION_NAME] => Раздел
[~SECTION_NAME] => Раздел
[ELEMENTS_NAME] => Элементы
[~ELEMENTS_NAME] => Элементы
[ELEMENT_NAME] => Элемент
[~ELEMENT_NAME] => Элемент
[FULLTEXT_INDEX] => N
[~FULLTEXT_INDEX] => N
[EXTERNAL_ID] =>
[~EXTERNAL_ID] =>
[LANG_DIR] => /
[~LANG_DIR] => /
[SERVER_NAME] => beresta.by
[~SERVER_NAME] => beresta.by
)
[SECTION] => Array
(
[PATH] => Array
(
[0] => Array
(
[ID] => 10
[~ID] => 10
[CODE] => obshchestvo
[~CODE] => obshchestvo
[XML_ID] =>
[~XML_ID] =>
[EXTERNAL_ID] =>
[~EXTERNAL_ID] =>
[IBLOCK_ID] => 1
[~IBLOCK_ID] => 1
[IBLOCK_SECTION_ID] =>
[~IBLOCK_SECTION_ID] =>
[SORT] => 500
[~SORT] => 500
[NAME] => Общество
[~NAME] => Общество
[ACTIVE] => Y
[~ACTIVE] => Y
[DEPTH_LEVEL] => 1
[~DEPTH_LEVEL] => 1
[SECTION_PAGE_URL] => /news/obshchestvo/
[~SECTION_PAGE_URL] => /news/obshchestvo/
[IBLOCK_TYPE_ID] => news
[~IBLOCK_TYPE_ID] => news
[IBLOCK_CODE] => corporate_news_s1
[~IBLOCK_CODE] => corporate_news_s1
[IBLOCK_EXTERNAL_ID] =>
[~IBLOCK_EXTERNAL_ID] =>
[GLOBAL_ACTIVE] => Y
[~GLOBAL_ACTIVE] => Y
[IPROPERTY_VALUES] => Array
(
[SECTION_META_TITLE] => Общество
[SECTION_META_KEYWORDS] => Новости
[SECTION_META_DESCRIPTION] =>
[SECTION_PAGE_TITLE] => Общество
[ELEMENT_META_TITLE] => Общество
[ELEMENT_META_KEYWORDS] => Новости
[ELEMENT_META_DESCRIPTION] => .
[ELEMENT_PAGE_TITLE] => Общество
)
)
)
)
[SECTION_URL] => /news/obshchestvo/
[META_TAGS] => Array
(
[TITLE] => Мова народа – яго люстэрка, гонар, сумленне
[BROWSER_TITLE] => Мова народа – яго люстэрка, гонар, сумленне
[KEYWORDS] => Общество
[DESCRIPTION] => За гэтымі словамі – гісторыя беларускага народа, нашай нацыянальнай культуры Родная мова, прайшоўшы цярністы і складаны, супярэчлівы і драматычны шлях, выжыла.
)
)
11.06.2012
Мова народа – яго люстэрка, гонар, сумленне
За гэтымі словамі – гісторыя беларускага народа, нашай нацыянальнай культуры. Родная мова, прайшоўшы цярністы і складаны, супярэчлівы і драматычны шлях, выжыла. А дапамаглі ў гэтай высакароднай справе нам такія вядомыя імёны нашай беларускай літаратуры, як Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч, Францішак Багушэвіч. Сёння нельга не ўспомніць словамі шчырай любві і ўдзячнасці Янку Купалу і Якуба Коласа, Цётку і Максіма Багдановіча. Яны неслі свайму народу “агонь душы і сэрца жар”, хацелі бачыць свой народ разняволеным, мову свабоднай, а літаратуру раўнапраўнай у сям’і іншых славянскіх і сусветных літаратур. І таму яшчэ ў больш яркім арэоле павінен паўстаць для нас іх подзвіг і подзвіг усіх тых, хто ішоў з імі.
Мова народа – яго люстэрка, гонар, сумленне. Кнігі, напісаныя на роднай мове, дапамагаюць нам стаць лепшымі, вы-браць правільную дарогу ў жыцці. І той, хто любіць і шануе яе, па-сапраўднаму любіць сваю Радзіму, свой край. Адметнай з’явай у прозе сталі і вялікую прыцягальную сілу маюць для нас, напрыклад, аповесці Васіля Быкава. Маральныя патрабаванні, якія пісьменнік ставіць да чалавека ў сваіх творах, надзённыя і ў сучасным грамадстве. Вельмі актуальныя сёння і гістарычныя творы Уладзіміра Караткевіча, у якіх гучыць тэма барацьбы народа за свае існаванне, за адраджэнне культуры беларусаў, якія абуджаюць у чытачоў нацыянальную самасвядомасць. Яны пашыраюць наш кругагляд, часам мяняюць нашы ўяўленні пра Белую Русь – “зямлю пад белымі крыламі”.
Удумліва і пераканаўча гучыць матчына мова ў паэзіі Максіма Танка, Ніла Гілевіча, Сяргея Грахоўскага, Юрася Свіркі. Наша зямля багатая на таленавітых людзей, якімі ганарыцца беларускі народ. Я з задавальненнем чытаю вершы Янкі Купалы, Якуба Коласа, Максіма Багдановіча, Пімена Панчанкі, Рыгора Барадуліна і многіх іншых. Яны могуць развесяліць, прымусіць задумацца, дапамогуць адказаць на жыццёва важныя пытанні... Яны так прыгожа малююць словам вобразы, выяўляюць свае пачуцці і настроі.
Я не здзівіўся, што такую мову
Я змог адразу сэрцам
зразумець.
Я прагна слухаў трапяткое
слова,
Я навучыўся размаўляць і пець.
Так пранікнёна піша Анатоль Канапелька пра родную мову. З родным словам мы сустракаемся, пачынаючы з дзіцячых кніжак, якія нам чытала ў маленстве маці, і на старонках паэм, апавяданняў, раманаў, якія для нас сталі добрымі сябрамі, разумнымі настаўнікамі і дарадцамі. Мне таксама падабаюцца байкі Кандрата Крапівы, драматычныя творы Андрэя Макаёнка, вершы Янкі Купалы, Якуба Коласа, Рыгора Барадуліна, Ніла Гілевіча, Генадзя Бураўкіна.
Я люблю паэзію Рыгора Барадуліна. Сваім паэтычным словам змагаецца паэт за абуджэнне нацыянальнай свядомасці, усталяванне пачуцця самакаштоўнасці, бо ў нас, беларусаў, багатая спадчына, мы павінны верыць у сваю будучыню.
Добрая кніга для мяне як свята. Нямала я іх ужо прачытала, і пра іх можна казаць бясконца. Але лепш за нашага славутага земляка Францішка Скарыну не скажаш пра яе: “Любіце кнігу, бо яна – крыніца мудрасці, ведаў і навукі, лекі для душы”. Хтосьці з паэтаў трапна параўноўваў літары з зярнятамі. Як зярняты, пасеяныя ў добрую глебу, даюць багаты ўраджай, так літары, складзеныя ў словы, “пасеяныя” ў добрай кнізе, абуджаюць у душы людской самыя высокія пачуцці і памкненні.
На маю думку, узровень культуры чалавека трэба вызначаць не па тых замежных мовах, якімі ён валодае, а перш за ўсе па яго адносінах да сваёй роднай мовы.
Нас, беларусаў, у свеце ведаюць дзякуючы Янку Купалу (нездарма ж помнік яму ёсць і ў ЗША), Якубу Коласу (яго “Новую зямлю” любяць і ў Англіі), Васілю Быкаву (пісьменніку, якога больш за ўсіх чытаюць з беларусаў), Уладзіміру Караткевічу (першаму гістарычнаму аўтару)... Гэты спіс можна доўжыць. Па іх творах, па іх кнігах свет ведае, якія мы. Гэта сляды, пакінутыя кнігамі.
Сёння існуе мноства сродкаў інфармацыі: інтэрнэт, тэлебачанне, відэа, кіно, тэатры. Яны адцягнулі ўвагу ад кнігі. А кнігам неабходны “шчырыя сэрцы і вочы, людзей трапяткая любоў”, і тады яны жывуць, вучаць, змагаюцца, становяцца бясцэнным дарам, які не заменіць ні тэлевізар, ні кіно. Якая гэта асалода: сесці вечарам ва ўтульнае крэсла, узяць томік любімых вершаў – і забыць пра ўсе. Толькі ты і кніга. Таму і не перастаю дзівіцца мудрасці продкаў, якія стварылі паперу (малайцы, кітайцы!), стварылі азбуку (нізкі паклон Кірыле і Мяфодзію!) і вынайшлі кнігадрукаванне (слава Іагану Гутэнбергу!). Спрадвеку кніга гадуе чалавека.
Валянціна Болдак,
жыхарка г.п.В.Бераставіца
