Array
(
[TAGS] =>
[~TAGS] =>
[ID] => 17957
[~ID] => 17957
[NAME] => Камдзіў Арлоў – наш зямляк
[~NAME] => Камдзіў Арлоў – наш зямляк
[IBLOCK_ID] => 1
[~IBLOCK_ID] => 1
[IBLOCK_SECTION_ID] => 10
[~IBLOCK_SECTION_ID] => 10
[DETAIL_TEXT] =>
У аграгарадку Пагранічны ёсць вуліца імя сям’і Цівунчыка- Арлова. Незвычайная назва выклікала цікавасць не толькі да гераічнай асобы Ф.М. Цівунчыка-Арлова, але і да яго сям’і. Гісторыя жыцця гэтага чалавека і яго сям’і з’явілася аб’ектам даследавання краязнаўцаў сярэдняй школы аграгарадка Пагранічны. Было праведзена сацыялагічнае апытанне сярод школьнікаў і дарослага насельніцтва пасёлка. Дзіўна, але толькі адзінкі ведаюць аб гераічным мінулым нашага земляка. Асабліва цікавіць гісторыя сям’і Фёдара Міхайлавіча Цівунчыка-Арлова жыхароў вуліцы, якая носіць імя славутага земляка.
Фёдар Цівунчык нарадзіўся ў 1878 годзе ў в. Цецяроўка Ваўкавыскага павета Гродзенскай губерніі. Сёння ў аграгарадку Пагранічны жыве прамы нашчадак гэтай сям’і – Лідзія Аляксандраўна Бялова (дзявочае прозвішча Цівунчык), 1934 г.н. Яна з’яўляецца прабабуляй вучаніцы 11 класа сярэдняй школы аграгарадка Пагранічны Ганны Гардзейка, якая і праводзіла даследаванне. У першую чаргу цікавіла пытанне, чаму Фёдар Міхайлавіч змяніў прозвішча Цівунчык на Арлоў. А адказ на яго быў такім: нашы землі ў той час знаходзіліся пад уладай панскай Польшчы, а Фёдар абараняў заваёвы Савецкай улады, што магло пагражаць жыццю яго сям’і.
Ваенная кар’ера Фёдара пачалася ў 1899 годзе, калі ён пачаў служыць радавым у Гвардзейскім уланскім палку. Потым прымаў удзел у руска-японскай вайне, у чыне унтэр-афіцэра ўдзельнічаў у Першай сусветнай вайне. Марыя Іосіфаўна, яго жонка, нарадзіла яму трох сыноў і дачку. Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі былы унтэр-афіцэр стаў чырвоным камандзірам і ў снежні 1917 года яго накіравалі на Дон і Кубань устанаўліваць савецкую ўладу. Уся сям’я паехала з ім, старэйшаму Валодзю было тады ўсяго 9 гадоў. Фёдар Міхайлавіч у час Грамадзянскай вайны камандаваў ваеннымі часцямі і злучэннямі, быў саратнікам М.В. Фрунзе ў баях супраць Врангеля. За баявыя заслугі неаднойчы ўзнагароджваўся каштоўнымі падарункамі, сярод іх - залаты імянны партсігар і залатая шашка. Узнагароджаны трыма ордэнамі Чырвонага Сцягу. Пасля разгрому Врангеля з 1920 па 1921 гады Арлоў быў камандуючым Харкаўскай ваеннай акругі.
Потым, у 20-я гады, вялікая сям’я Арловых пераязджае ў Ленінград, паўстае пытанне аб залічэнні Фёдара Міхайлавіча ў ваенную акадэмію. Аднак у самы адказны момант далі аб сабе знаць 24 раненні і 3 кантузіі мінулых ваенных гадоў. Арлова паралізавала і з 1924 г. ён быў прыкаваны да ложка. Ніякіх надзей на выздараўленне не было. Усё ж Марыя заставіла яго паверыць у сябе і зрабіць першы крок. І здарылася немагчымае. Праз сем гадоў Фёдар Міхайлавіч устаў на ногі. У 1935 г. камдзіва зваліла чарговая хвароба – інсульт. І яшчэ тры гады ён быў прыкаваны да ложка. А ў 1938 г. яго, камандарма 2-га рангу запасу, па стану здароўя звальняюць з радоў Чырвонай Арміі.
У першы дзень вайны, 22 чэрвеня 1941 г., Фёдар Міхайлавіч пісаў наркому В.М. Молатаву і маршалу С.К. Цімашэнку: “Я, як патрыёт сваёй Радзімы, яшчэ раз прашу задаволіць просьбу. Таму што я буду нервавацца і хварэць, што не змагу аддаць сваю кроў і жыццё на разгром вераломных фашысцкіх ворагаў нашай неаб’ятнай Радзімы”. І толькі пасля доўгіх і настойлівых просьбаў Арлова залічылі ў 6-ю дывізію народнага апалчэння, дзе прызначылі камандзірам роты.
Апалчэнцы фарміруемай дывізіі адправіліся на фронт. 23 ліпеня 6-ю дывізію народнага апалчэння на Смаленшчыне сустрэў франтавы ваенкор К. Сіманаў: “Помню, што яны тады аказалі на мяне цяжкае ўражанне. Я зразумеў, што гэтыя скараспелыя ліпеньскія дывізіі былі ў тыя дні кінуты на затычку… Думаў: няўжо ў нас няма ніякіх іншых рэзерваў, акрамя вось гэтых апалчэнцаў, абы-як адзетых і амаль не ўзброеных? Адна вінтоўка на дваіх і адзін кулямёт… Яны ішлі амаль голыя па голай зямлі. …Потым я быў здзіўлены, калі даведаўся, што літаральна праз два дні гэтая дывізія была кінута на дапамогу 100-й і ўдзельнічала ў баях пад Ельняй”.
Праяўляючы гераізм і мужнасць у незвычайна цяжкіх умовах, Арлоў стаў камандаваць дывізіяй. Дывізія Арлова ўдзельнічала ў бітве за Маскву. 29 снежня 1942 г. на Вяземскім напрамку Арлоў у выніку налёту нямецкай авіяцыі атрымаў 25-ае па ліку раненне, але ўжо ў жніўні вярнуўся ў строй, і толькі ў 1946 г. быў звольнены з ваеннай службы ў званні палкоўніка. На той час яму было ўжо 68 гадоў. За баявыя заслугі камдзіў быў узнагароджаны яшчэ двума ордэнамі Чырвонага Сцягу, ордэнам Айчыннай вайны I ступені і ордэнам Леніна.
У канцы 1941 года паэт Суркоў прысвяціў 160-й стралковай дывізіі верш, у якім ёсць такія радкі: “Битвами испытанный, отважен и суров, водил полки на подвиги седой комдив Орлов…». У далейшым да гэтых вершаў была напісана музыка і ўзнікла песня “Дзяржынцы-масквічы”.
Памёр Фёдар Міхайлавіч у 1953 годзе. Яго магіла знаходзіцца на Новадзевічых могілках.
Дзеці Ф.М. Арлова пайшлі дарогай свайго бацькі. З першых дзён вайны - яны ўсе на фронце. У верасні 1941 г. сям’я панесла цяжкую страту: у баях пад Ленінградам паў смерцю храбрых старэйшы сын Уладзімір. Будучы інжынер, студэнт 4-га курсу Ленінградскага тэхнічнага інстытута, стаў дабравольцам народнага апалчэння і абараняў Ленінград.
Вялікі шлях па дарогах вайны прайшоў і Яўген Арлоў. На пачатку вайны Яўген служыў на Далёкім Усходзе. У 1942-м даведаўся аб смерці жонкі і дзяцей у блакадным Ленінградзе. І вырашыў – толькі на фронце я змагу адпомсціць ворагам. Капітан, камандзір роты супрацьтанкавай зброі за баявыя заслугі ўзнагароджаны ордэнам Чырвонага Сцягу, дзвюма ордэнамі Айчыннай вайны I ступені, медалямі за ўзяцце Прагі і Берліна.
Дачка Арловых, Марыя Фёдараўна, перад вайной закончыла Ваенна-паветраную акадэмію імя Жукоўскага. Цэлы год яна ваявала ў складзе праслаўленага жаночага палку Героя Савецкага Саюза Марыны Раскавай. Іх называлі “начнымі ведзьмамі” .
Палкоўнік Васіль Арлоў камандаваў танкавым палком, затым брыгадай. Энергічны, рашучы, любімец танкістаў, ён славіўся адважнымі рэйдамі ў тыл праціўніка. За баявыя подзвігі быў узнагароджаны трыма ордэнамі Чырвонага Сцягу і ордэнам Суворава II ступені. Удзельнічаў у баях пад Ржэвам, на Курскай дузе, у аперацыі “Баграціён”. 28-гадовы Васіль Арлоў у 1944 г. камандаваў ужо 6-м гвардзейскім механізаваным корпусам. Яму не давялося дажыць да дня Перамогі. У сакавіку 1945 года корпус В.Ф. Арлова фарсіраваў Одэр і рваўся да Берліну. У жорсткім баі палкоўнік атрымаў смяротнае раненне і праз некалькі дзён памер. Па загадзе маршала Конева труна з целам героя была дастаўлена ў Маскву, дзе яго пахавалі на Новадзевічых могілках. Пасмяротна В.Ф. Арлову было прысвоена званне Героя Савецкага Саюза. За незвычайную смеласць і рашучасць, уменне тактычна весці баявыя дзеянні Васіль быў узнагароджаны амерыканскім ордэнам Ганаровага легіёну.
Цяжка перанесла сям’я гора, калі даведалася аб гібелі Уладзіміра, асабліва Марыя Іосіфаўна. Адправіўшы на фронт мужа, трох сыноў і дачку, Марыя Іосіфаўна на зберажэнні сям’і і выручаныя ад продажу каштоўнасцей і дамашніх рэчаў грошы, зрабіла заказ на будаўніцтва танка Т-34. З такой просьбай жанчына звярнулася ў Крэмль да Сталіна. Калі танк быў гатовы, патрыётка папрасіла накіраваць яго ў 6-ы гвардзейскі механізаваны корпус, дзе служыў яе малодшы сын Васіль. Камандаванню корпуса Арлова напісала: “Прыміце ад мяне, старой рускай жанчыны, у падарунак баявую машыну Т-34. Перадайце яе лепшаму экіпажу і няхай ён без жаласці граміць ворага”. У пісьме на імя Марыі Іосіфаўны танкісты экіпажа танка далі клятву апраўдаць давер і стрымалі яе. Экіпаж танка «Маці Радзіма” пад камандаваннем Кашнікава ўдзельнічаў у Верхне-Сілезскай і Берлінскай аперацыях вясной 1945 г. і знішчыў 17 варожых гармат, 9 танкаў, 18 аўтамашын і дзве роты нямецкіх салдатаў і афіцэраў. На жаль, экіпаж загінуў на подступах да Берліну.
У пасляваенныя гады танк, названы ў гонар Марыі Іосіфаўны, знаходзіўся ў боксах танкавага батальёну 81-га гвардзейскага палку. У 1965 г., у гонар 20-годдзя Перамогі, было прынята рашэнне ўстанавіць баявую машыну на пастамент на тэрыторыі палку. А М.І. Арлова з нагоды юбілею была ўзнагароджана ордэнам Айчыннай вайны I ступені.
Прыёмная дачка Васіля Арлова, Рэніта Грыгор’ева, стала кінарэжысёрам, у савецкія гады была вядомым сцэнарыстам, актрысай, пісьменніцай, грамадскім дзеячам. Рэніце Андрэеўне ўдалося здзейсніць сваю мару - яна разам са сваім мужам Ю.Грыгор’евым выпусцілі дакументальны фільм “Салдаты Арловы” (1985 г.) і мастацкі фільм “Гаворыць Масква” (1986 г.). Дакументальны фільм “Салдаты Арловы” – гэта гістарычны аповед аб жыцці слаўнай сям’і Фёдара Цівунчыка-Арлова, а мастацкі – аб гераічным жыцці, каханні і гібелі Васіля Арлова.
Імя Героя Васіля Арлова высечана залатымі літарамі ў зале Славы Цэнтральнага музея Вялікай Айчыннай вайны г. Масквы. З 2009 г. імя Васіля Фёдаравіча Арлова носіць № 237 г. Масквы.
Імем камдзіва Ф.М. Арлова названа вуліца ў Маскве.
Людміла Турок, настаўнік гісторыі сярэдняй школы аграгарадка Пагранічны
[~DETAIL_TEXT] =>
У аграгарадку Пагранічны ёсць вуліца імя сям’і Цівунчыка- Арлова. Незвычайная назва выклікала цікавасць не толькі да гераічнай асобы Ф.М. Цівунчыка-Арлова, але і да яго сям’і. Гісторыя жыцця гэтага чалавека і яго сям’і з’явілася аб’ектам даследавання краязнаўцаў сярэдняй школы аграгарадка Пагранічны. Было праведзена сацыялагічнае апытанне сярод школьнікаў і дарослага насельніцтва пасёлка. Дзіўна, але толькі адзінкі ведаюць аб гераічным мінулым нашага земляка. Асабліва цікавіць гісторыя сям’і Фёдара Міхайлавіча Цівунчыка-Арлова жыхароў вуліцы, якая носіць імя славутага земляка.
Фёдар Цівунчык нарадзіўся ў 1878 годзе ў в. Цецяроўка Ваўкавыскага павета Гродзенскай губерніі. Сёння ў аграгарадку Пагранічны жыве прамы нашчадак гэтай сям’і – Лідзія Аляксандраўна Бялова (дзявочае прозвішча Цівунчык), 1934 г.н. Яна з’яўляецца прабабуляй вучаніцы 11 класа сярэдняй школы аграгарадка Пагранічны Ганны Гардзейка, якая і праводзіла даследаванне. У першую чаргу цікавіла пытанне, чаму Фёдар Міхайлавіч змяніў прозвішча Цівунчык на Арлоў. А адказ на яго быў такім: нашы землі ў той час знаходзіліся пад уладай панскай Польшчы, а Фёдар абараняў заваёвы Савецкай улады, што магло пагражаць жыццю яго сям’і.
Ваенная кар’ера Фёдара пачалася ў 1899 годзе, калі ён пачаў служыць радавым у Гвардзейскім уланскім палку. Потым прымаў удзел у руска-японскай вайне, у чыне унтэр-афіцэра ўдзельнічаў у Першай сусветнай вайне. Марыя Іосіфаўна, яго жонка, нарадзіла яму трох сыноў і дачку. Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі былы унтэр-афіцэр стаў чырвоным камандзірам і ў снежні 1917 года яго накіравалі на Дон і Кубань устанаўліваць савецкую ўладу. Уся сям’я паехала з ім, старэйшаму Валодзю было тады ўсяго 9 гадоў. Фёдар Міхайлавіч у час Грамадзянскай вайны камандаваў ваеннымі часцямі і злучэннямі, быў саратнікам М.В. Фрунзе ў баях супраць Врангеля. За баявыя заслугі неаднойчы ўзнагароджваўся каштоўнымі падарункамі, сярод іх - залаты імянны партсігар і залатая шашка. Узнагароджаны трыма ордэнамі Чырвонага Сцягу. Пасля разгрому Врангеля з 1920 па 1921 гады Арлоў быў камандуючым Харкаўскай ваеннай акругі.
Потым, у 20-я гады, вялікая сям’я Арловых пераязджае ў Ленінград, паўстае пытанне аб залічэнні Фёдара Міхайлавіча ў ваенную акадэмію. Аднак у самы адказны момант далі аб сабе знаць 24 раненні і 3 кантузіі мінулых ваенных гадоў. Арлова паралізавала і з 1924 г. ён быў прыкаваны да ложка. Ніякіх надзей на выздараўленне не было. Усё ж Марыя заставіла яго паверыць у сябе і зрабіць першы крок. І здарылася немагчымае. Праз сем гадоў Фёдар Міхайлавіч устаў на ногі. У 1935 г. камдзіва зваліла чарговая хвароба – інсульт. І яшчэ тры гады ён быў прыкаваны да ложка. А ў 1938 г. яго, камандарма 2-га рангу запасу, па стану здароўя звальняюць з радоў Чырвонай Арміі.
У першы дзень вайны, 22 чэрвеня 1941 г., Фёдар Міхайлавіч пісаў наркому В.М. Молатаву і маршалу С.К. Цімашэнку: “Я, як патрыёт сваёй Радзімы, яшчэ раз прашу задаволіць просьбу. Таму што я буду нервавацца і хварэць, што не змагу аддаць сваю кроў і жыццё на разгром вераломных фашысцкіх ворагаў нашай неаб’ятнай Радзімы”. І толькі пасля доўгіх і настойлівых просьбаў Арлова залічылі ў 6-ю дывізію народнага апалчэння, дзе прызначылі камандзірам роты.
Апалчэнцы фарміруемай дывізіі адправіліся на фронт. 23 ліпеня 6-ю дывізію народнага апалчэння на Смаленшчыне сустрэў франтавы ваенкор К. Сіманаў: “Помню, што яны тады аказалі на мяне цяжкае ўражанне. Я зразумеў, што гэтыя скараспелыя ліпеньскія дывізіі былі ў тыя дні кінуты на затычку… Думаў: няўжо ў нас няма ніякіх іншых рэзерваў, акрамя вось гэтых апалчэнцаў, абы-як адзетых і амаль не ўзброеных? Адна вінтоўка на дваіх і адзін кулямёт… Яны ішлі амаль голыя па голай зямлі. …Потым я быў здзіўлены, калі даведаўся, што літаральна праз два дні гэтая дывізія была кінута на дапамогу 100-й і ўдзельнічала ў баях пад Ельняй”.
Праяўляючы гераізм і мужнасць у незвычайна цяжкіх умовах, Арлоў стаў камандаваць дывізіяй. Дывізія Арлова ўдзельнічала ў бітве за Маскву. 29 снежня 1942 г. на Вяземскім напрамку Арлоў у выніку налёту нямецкай авіяцыі атрымаў 25-ае па ліку раненне, але ўжо ў жніўні вярнуўся ў строй, і толькі ў 1946 г. быў звольнены з ваеннай службы ў званні палкоўніка. На той час яму было ўжо 68 гадоў. За баявыя заслугі камдзіў быў узнагароджаны яшчэ двума ордэнамі Чырвонага Сцягу, ордэнам Айчыннай вайны I ступені і ордэнам Леніна.
У канцы 1941 года паэт Суркоў прысвяціў 160-й стралковай дывізіі верш, у якім ёсць такія радкі: “Битвами испытанный, отважен и суров, водил полки на подвиги седой комдив Орлов…». У далейшым да гэтых вершаў была напісана музыка і ўзнікла песня “Дзяржынцы-масквічы”.
Памёр Фёдар Міхайлавіч у 1953 годзе. Яго магіла знаходзіцца на Новадзевічых могілках.
Дзеці Ф.М. Арлова пайшлі дарогай свайго бацькі. З першых дзён вайны - яны ўсе на фронце. У верасні 1941 г. сям’я панесла цяжкую страту: у баях пад Ленінградам паў смерцю храбрых старэйшы сын Уладзімір. Будучы інжынер, студэнт 4-га курсу Ленінградскага тэхнічнага інстытута, стаў дабравольцам народнага апалчэння і абараняў Ленінград.
Вялікі шлях па дарогах вайны прайшоў і Яўген Арлоў. На пачатку вайны Яўген служыў на Далёкім Усходзе. У 1942-м даведаўся аб смерці жонкі і дзяцей у блакадным Ленінградзе. І вырашыў – толькі на фронце я змагу адпомсціць ворагам. Капітан, камандзір роты супрацьтанкавай зброі за баявыя заслугі ўзнагароджаны ордэнам Чырвонага Сцягу, дзвюма ордэнамі Айчыннай вайны I ступені, медалямі за ўзяцце Прагі і Берліна.
Дачка Арловых, Марыя Фёдараўна, перад вайной закончыла Ваенна-паветраную акадэмію імя Жукоўскага. Цэлы год яна ваявала ў складзе праслаўленага жаночага палку Героя Савецкага Саюза Марыны Раскавай. Іх называлі “начнымі ведзьмамі” .
Палкоўнік Васіль Арлоў камандаваў танкавым палком, затым брыгадай. Энергічны, рашучы, любімец танкістаў, ён славіўся адважнымі рэйдамі ў тыл праціўніка. За баявыя подзвігі быў узнагароджаны трыма ордэнамі Чырвонага Сцягу і ордэнам Суворава II ступені. Удзельнічаў у баях пад Ржэвам, на Курскай дузе, у аперацыі “Баграціён”. 28-гадовы Васіль Арлоў у 1944 г. камандаваў ужо 6-м гвардзейскім механізаваным корпусам. Яму не давялося дажыць да дня Перамогі. У сакавіку 1945 года корпус В.Ф. Арлова фарсіраваў Одэр і рваўся да Берліну. У жорсткім баі палкоўнік атрымаў смяротнае раненне і праз некалькі дзён памер. Па загадзе маршала Конева труна з целам героя была дастаўлена ў Маскву, дзе яго пахавалі на Новадзевічых могілках. Пасмяротна В.Ф. Арлову было прысвоена званне Героя Савецкага Саюза. За незвычайную смеласць і рашучасць, уменне тактычна весці баявыя дзеянні Васіль быў узнагароджаны амерыканскім ордэнам Ганаровага легіёну.
Цяжка перанесла сям’я гора, калі даведалася аб гібелі Уладзіміра, асабліва Марыя Іосіфаўна. Адправіўшы на фронт мужа, трох сыноў і дачку, Марыя Іосіфаўна на зберажэнні сям’і і выручаныя ад продажу каштоўнасцей і дамашніх рэчаў грошы, зрабіла заказ на будаўніцтва танка Т-34. З такой просьбай жанчына звярнулася ў Крэмль да Сталіна. Калі танк быў гатовы, патрыётка папрасіла накіраваць яго ў 6-ы гвардзейскі механізаваны корпус, дзе служыў яе малодшы сын Васіль. Камандаванню корпуса Арлова напісала: “Прыміце ад мяне, старой рускай жанчыны, у падарунак баявую машыну Т-34. Перадайце яе лепшаму экіпажу і няхай ён без жаласці граміць ворага”. У пісьме на імя Марыі Іосіфаўны танкісты экіпажа танка далі клятву апраўдаць давер і стрымалі яе. Экіпаж танка «Маці Радзіма” пад камандаваннем Кашнікава ўдзельнічаў у Верхне-Сілезскай і Берлінскай аперацыях вясной 1945 г. і знішчыў 17 варожых гармат, 9 танкаў, 18 аўтамашын і дзве роты нямецкіх салдатаў і афіцэраў. На жаль, экіпаж загінуў на подступах да Берліну.
У пасляваенныя гады танк, названы ў гонар Марыі Іосіфаўны, знаходзіўся ў боксах танкавага батальёну 81-га гвардзейскага палку. У 1965 г., у гонар 20-годдзя Перамогі, было прынята рашэнне ўстанавіць баявую машыну на пастамент на тэрыторыі палку. А М.І. Арлова з нагоды юбілею была ўзнагароджана ордэнам Айчыннай вайны I ступені.
Прыёмная дачка Васіля Арлова, Рэніта Грыгор’ева, стала кінарэжысёрам, у савецкія гады была вядомым сцэнарыстам, актрысай, пісьменніцай, грамадскім дзеячам. Рэніце Андрэеўне ўдалося здзейсніць сваю мару - яна разам са сваім мужам Ю.Грыгор’евым выпусцілі дакументальны фільм “Салдаты Арловы” (1985 г.) і мастацкі фільм “Гаворыць Масква” (1986 г.). Дакументальны фільм “Салдаты Арловы” – гэта гістарычны аповед аб жыцці слаўнай сям’і Фёдара Цівунчыка-Арлова, а мастацкі – аб гераічным жыцці, каханні і гібелі Васіля Арлова.
Імя Героя Васіля Арлова высечана залатымі літарамі ў зале Славы Цэнтральнага музея Вялікай Айчыннай вайны г. Масквы. З 2009 г. імя Васіля Фёдаравіча Арлова носіць № 237 г. Масквы.
Імем камдзіва Ф.М. Арлова названа вуліца ў Маскве.
Людміла Турок, настаўнік гісторыі сярэдняй школы аграгарадка Пагранічны
[DETAIL_TEXT_TYPE] => html
[~DETAIL_TEXT_TYPE] => html
[PREVIEW_TEXT] => Камдзіў Арлоў – наш зямляк
[~PREVIEW_TEXT] => Камдзіў Арлоў – наш зямляк
[PREVIEW_TEXT_TYPE] => html
[~PREVIEW_TEXT_TYPE] => html
[DETAIL_PICTURE] => Array
(
[ID] => 35737
[TIMESTAMP_X] => 01.04.2025 16:15:01
[MODULE_ID] => iblock
[HEIGHT] => 564
[WIDTH] => 932
[FILE_SIZE] => 79866
[CONTENT_TYPE] => image/jpeg
[SUBDIR] => iblock/fae
[FILE_NAME] => 5xl84ddls4t7r0ciolwfyrt2bedbje3k.jpg
[ORIGINAL_NAME] => doska1-e1528019807938.jpg
[DESCRIPTION] =>
[HANDLER_ID] =>
[EXTERNAL_ID] => c474c31242d04d3b891c0f32987dd5bd
[VERSION_ORIGINAL_ID] =>
[META] =>
[SRC] => /upload/iblock/fae/5xl84ddls4t7r0ciolwfyrt2bedbje3k.jpg
[UNSAFE_SRC] => /upload/iblock/fae/5xl84ddls4t7r0ciolwfyrt2bedbje3k.jpg
[SAFE_SRC] => /upload/iblock/fae/5xl84ddls4t7r0ciolwfyrt2bedbje3k.jpg
[ALT] => Камдзіў Арлоў – наш зямляк
[TITLE] => Камдзіў Арлоў – наш зямляк
)
[~DETAIL_PICTURE] => 35737
[TIMESTAMP_X] => 09.04.2025 18:13:05
[~TIMESTAMP_X] => 09.04.2025 18:13:05
[ACTIVE_FROM_X] => 2018-06-03 00:00:00
[~ACTIVE_FROM_X] => 2018-06-03 00:00:00
[ACTIVE_FROM] => 03.06.2018
[~ACTIVE_FROM] => 03.06.2018
[LIST_PAGE_URL] => /news/
[~LIST_PAGE_URL] => /news/
[DETAIL_PAGE_URL] => /news/obshchestvo/%D0%BA%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B7%D1%96%D1%9E-%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%BE%D1%9E-%D0%BD%D0%B0%D1%88-%D0%B7%D1%8F%D0%BC%D0%BB%D1%8F%D0%BA/
[~DETAIL_PAGE_URL] => /news/obshchestvo/%D0%BA%D0%B0%D0%BC%D0%B4%D0%B7%D1%96%D1%9E-%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%BE%D1%9E-%D0%BD%D0%B0%D1%88-%D0%B7%D1%8F%D0%BC%D0%BB%D1%8F%D0%BA/
[LANG_DIR] => /
[~LANG_DIR] => /
[CODE] => камдзіў-арлоў-наш-зямляк
[~CODE] => камдзіў-арлоў-наш-зямляк
[EXTERNAL_ID] => 17957
[~EXTERNAL_ID] => 17957
[IBLOCK_TYPE_ID] => news
[~IBLOCK_TYPE_ID] => news
[IBLOCK_CODE] => corporate_news_s1
[~IBLOCK_CODE] => corporate_news_s1
[IBLOCK_EXTERNAL_ID] =>
[~IBLOCK_EXTERNAL_ID] =>
[LID] => s1
[~LID] => s1
[NAV_RESULT] =>
[NAV_CACHED_DATA] =>
[DISPLAY_ACTIVE_FROM] => 03.06.2018
[IPROPERTY_VALUES] => Array
(
[SECTION_META_TITLE] => Камдзіў Арлоў – наш зямляк
[SECTION_META_KEYWORDS] => Новости
[SECTION_META_DESCRIPTION] =>
[SECTION_PAGE_TITLE] => Камдзіў Арлоў – наш зямляк
[ELEMENT_META_TITLE] => Камдзіў Арлоў – наш зямляк
[ELEMENT_META_KEYWORDS] => Общество
[ELEMENT_META_DESCRIPTION] => У аграгарадку Пагранічны ёсць вуліца імя сям’і Цівунчыка- Арлова Незвычайная назва выклікала цікавасць не толькі да гераічнай асобы Ф.
[ELEMENT_PAGE_TITLE] => Камдзіў Арлоў – наш зямляк
)
[FIELDS] => Array
(
[TAGS] =>
)
[PROPERTIES] => Array
(
[VIDEO] => Array
(
[ID] => 4
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Видео
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => VIDEO
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => F
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] => mpg, avi, wmv, mpeg, mpe, flv, mp4
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Видео
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[DONT_SHOW] => Array
(
[ID] => 6
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Не отображать в верхней карусели на главной
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => DONT_SHOW
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => L
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => C
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[VALUE_ENUM_ID] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Не отображать в верхней карусели на главной
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[AUTHOR] => Array
(
[ID] => 7
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Автор
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => AUTHOR
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => S
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Автор
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[WATERMARKER] => Array
(
[ID] => 8
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Водяной знак
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => WATERMARKER
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => F
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] => jpg, gif, bmp, png, jpeg, webp
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Водяной знак
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[WATERMARKER_PREV] => Array
(
[ID] => 9
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Водяной знак в превью
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => WATERMARKER_PREV
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => F
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] => jpg, gif, bmp, png, jpeg, webp
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Водяной знак в превью
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[DONT_SHOW_LIST] => Array
(
[ID] => 11
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Не отображать в карусели с разделами на главной
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => DONT_SHOW_LIST
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => L
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => C
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[VALUE_ENUM_ID] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Не отображать в карусели с разделами на главной
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[MAIN_SECTION] => Array
(
[ID] => 12
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Главный раздел
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => MAIN_SECTION
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => L
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[VALUE_ENUM_ID] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Главный раздел
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[PHOTOGRAPHER] => Array
(
[ID] => 13
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Фотограф
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => PHOTOGRAPHER
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => S
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Фотограф
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[NASHE_VIDEO] => Array
(
[ID] => 14
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Наше видео
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => NASHE_VIDEO
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => S
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] => video
[USER_TYPE_SETTINGS] => Array
(
[BUFFER_LENGTH] => 10
[CONTROLBAR] => bottom
[AUTOSTART] => N
[VOLUME] => 90
[SKIN] =>
[FLASHVARS] =>
[WMODE_FLV] => transparent
[BGCOLOR] => FFFFFF
[COLOR] => 000000
[OVER_COLOR] => 000000
[SCREEN_COLOR] => 000000
[SILVERVARS] =>
[WMODE_WMV] => windowless
[WIDTH] => 400
[HEIGHT] => 300
)
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Наше видео
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[YOUTUBE_VIDEO] => Array
(
[ID] => 15
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Наше видео ютуб
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => YOUTUBE_VIDEO
[DEFAULT_VALUE] => https://www.youtube.com/embed/
[PROPERTY_TYPE] => S
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Наше видео ютуб
[~DEFAULT_VALUE] => https://www.youtube.com/embed/
)
[YES_WATERMARK] => Array
(
[ID] => 17
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Выводить водяной знак
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => YES_WATERMARK
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => L
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => C
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[VALUE_ENUM_ID] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Выводить водяной знак
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[YES_WATERMARK_PREV] => Array
(
[ID] => 18
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Выводить водяной знак превью
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => YES_WATERMARK_PREV
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => L
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => C
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[VALUE_ENUM_ID] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Выводить водяной знак превью
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[DETAIL_PICTERS_NEW] => Array
(
[ID] => 19
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Детальная картинка
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => DETAIL_PICTERS_NEW
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => F
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] => jpg, gif, bmp, png, jpeg, webp
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Детальная картинка
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
)
[DISPLAY_PROPERTIES] => Array
(
)
[IBLOCK] => Array
(
[ID] => 1
[~ID] => 1
[TIMESTAMP_X] => 05.09.2026 23:21:37
[~TIMESTAMP_X] => 05.09.2026 23:21:37
[IBLOCK_TYPE_ID] => news
[~IBLOCK_TYPE_ID] => news
[LID] => s1
[~LID] => s1
[CODE] => corporate_news_s1
[~CODE] => corporate_news_s1
[API_CODE] =>
[~API_CODE] =>
[REST_ON] => N
[~REST_ON] => N
[NAME] => Новости
[~NAME] => Новости
[ACTIVE] => Y
[~ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[~SORT] => 500
[LIST_PAGE_URL] => /news/
[~LIST_PAGE_URL] => /news/
[DETAIL_PAGE_URL] => #SITE_DIR#/news/#SECTION_CODE_PATH#/#ELEMENT_CODE#/
[~DETAIL_PAGE_URL] => #SITE_DIR#/news/#SECTION_CODE_PATH#/#ELEMENT_CODE#/
[SECTION_PAGE_URL] => #SITE_DIR#/news/#SECTION_CODE_PATH#/
[~SECTION_PAGE_URL] => #SITE_DIR#/news/#SECTION_CODE_PATH#/
[CANONICAL_PAGE_URL] => https://beresta.by/news/corporate_news_s1/
[~CANONICAL_PAGE_URL] => https://beresta.by/news/corporate_news_s1/
[PICTURE] =>
[~PICTURE] =>
[DESCRIPTION] =>
[~DESCRIPTION] =>
[DESCRIPTION_TYPE] => text
[~DESCRIPTION_TYPE] => text
[RSS_TTL] => 24
[~RSS_TTL] => 24
[RSS_ACTIVE] => Y
[~RSS_ACTIVE] => Y
[RSS_FILE_ACTIVE] => N
[~RSS_FILE_ACTIVE] => N
[RSS_FILE_LIMIT] =>
[~RSS_FILE_LIMIT] =>
[RSS_FILE_DAYS] =>
[~RSS_FILE_DAYS] =>
[RSS_YANDEX_ACTIVE] => N
[~RSS_YANDEX_ACTIVE] => N
[XML_ID] =>
[~XML_ID] =>
[TMP_ID] => 06c8f2cf310019e0e1a4aba1d7054c32
[~TMP_ID] => 06c8f2cf310019e0e1a4aba1d7054c32
[INDEX_ELEMENT] => Y
[~INDEX_ELEMENT] => Y
[INDEX_SECTION] => Y
[~INDEX_SECTION] => Y
[WORKFLOW] => N
[~WORKFLOW] => N
[BIZPROC] => N
[~BIZPROC] => N
[SECTION_CHOOSER] => L
[~SECTION_CHOOSER] => L
[LIST_MODE] =>
[~LIST_MODE] =>
[RIGHTS_MODE] => S
[~RIGHTS_MODE] => S
[SECTION_PROPERTY] => N
[~SECTION_PROPERTY] => N
[PROPERTY_INDEX] => N
[~PROPERTY_INDEX] => N
[VERSION] => 1
[~VERSION] => 1
[LAST_CONV_ELEMENT] => 0
[~LAST_CONV_ELEMENT] => 0
[SOCNET_GROUP_ID] =>
[~SOCNET_GROUP_ID] =>
[EDIT_FILE_BEFORE] =>
[~EDIT_FILE_BEFORE] =>
[EDIT_FILE_AFTER] =>
[~EDIT_FILE_AFTER] =>
[SECTIONS_NAME] => Разделы
[~SECTIONS_NAME] => Разделы
[SECTION_NAME] => Раздел
[~SECTION_NAME] => Раздел
[ELEMENTS_NAME] => Элементы
[~ELEMENTS_NAME] => Элементы
[ELEMENT_NAME] => Элемент
[~ELEMENT_NAME] => Элемент
[FULLTEXT_INDEX] => N
[~FULLTEXT_INDEX] => N
[EXTERNAL_ID] =>
[~EXTERNAL_ID] =>
[LANG_DIR] => /
[~LANG_DIR] => /
[SERVER_NAME] => beresta.by
[~SERVER_NAME] => beresta.by
)
[SECTION] => Array
(
[PATH] => Array
(
[0] => Array
(
[ID] => 10
[~ID] => 10
[CODE] => obshchestvo
[~CODE] => obshchestvo
[XML_ID] =>
[~XML_ID] =>
[EXTERNAL_ID] =>
[~EXTERNAL_ID] =>
[IBLOCK_ID] => 1
[~IBLOCK_ID] => 1
[IBLOCK_SECTION_ID] =>
[~IBLOCK_SECTION_ID] =>
[SORT] => 500
[~SORT] => 500
[NAME] => Общество
[~NAME] => Общество
[ACTIVE] => Y
[~ACTIVE] => Y
[DEPTH_LEVEL] => 1
[~DEPTH_LEVEL] => 1
[SECTION_PAGE_URL] => /news/obshchestvo/
[~SECTION_PAGE_URL] => /news/obshchestvo/
[IBLOCK_TYPE_ID] => news
[~IBLOCK_TYPE_ID] => news
[IBLOCK_CODE] => corporate_news_s1
[~IBLOCK_CODE] => corporate_news_s1
[IBLOCK_EXTERNAL_ID] =>
[~IBLOCK_EXTERNAL_ID] =>
[GLOBAL_ACTIVE] => Y
[~GLOBAL_ACTIVE] => Y
[IPROPERTY_VALUES] => Array
(
[SECTION_META_TITLE] => Общество
[SECTION_META_KEYWORDS] => Новости
[SECTION_META_DESCRIPTION] =>
[SECTION_PAGE_TITLE] => Общество
[ELEMENT_META_TITLE] => Общество
[ELEMENT_META_KEYWORDS] => Новости
[ELEMENT_META_DESCRIPTION] => .
[ELEMENT_PAGE_TITLE] => Общество
)
)
)
)
[SECTION_URL] => /news/obshchestvo/
[META_TAGS] => Array
(
[TITLE] => Камдзіў Арлоў – наш зямляк
[BROWSER_TITLE] => Камдзіў Арлоў – наш зямляк
[KEYWORDS] => Общество
[DESCRIPTION] => У аграгарадку Пагранічны ёсць вуліца імя сям’і Цівунчыка- Арлова Незвычайная назва выклікала цікавасць не толькі да гераічнай асобы Ф.
)
)
03.06.2018
Камдзіў Арлоў – наш зямляк

У аграгарадку Пагранічны ёсць вуліца імя сям’і Цівунчыка- Арлова. Незвычайная назва выклікала цікавасць не толькі да гераічнай асобы Ф.М. Цівунчыка-Арлова, але і да яго сям’і. Гісторыя жыцця гэтага чалавека і яго сям’і з’явілася аб’ектам даследавання краязнаўцаў сярэдняй школы аграгарадка Пагранічны. Было праведзена сацыялагічнае апытанне сярод школьнікаў і дарослага насельніцтва пасёлка. Дзіўна, але толькі адзінкі ведаюць аб гераічным мінулым нашага земляка. Асабліва цікавіць гісторыя сям’і Фёдара Міхайлавіча Цівунчыка-Арлова жыхароў вуліцы, якая носіць імя славутага земляка.
Фёдар Цівунчык нарадзіўся ў 1878 годзе ў в. Цецяроўка Ваўкавыскага павета Гродзенскай губерніі. Сёння ў аграгарадку Пагранічны жыве прамы нашчадак гэтай сям’і – Лідзія Аляксандраўна Бялова (дзявочае прозвішча Цівунчык), 1934 г.н. Яна з’яўляецца прабабуляй вучаніцы 11 класа сярэдняй школы аграгарадка Пагранічны Ганны Гардзейка, якая і праводзіла даследаванне. У першую чаргу цікавіла пытанне, чаму Фёдар Міхайлавіч змяніў прозвішча Цівунчык на Арлоў. А адказ на яго быў такім: нашы землі ў той час знаходзіліся пад уладай панскай Польшчы, а Фёдар абараняў заваёвы Савецкай улады, што магло пагражаць жыццю яго сям’і.
Ваенная кар’ера Фёдара пачалася ў 1899 годзе, калі ён пачаў служыць радавым у Гвардзейскім уланскім палку. Потым прымаў удзел у руска-японскай вайне, у чыне унтэр-афіцэра ўдзельнічаў у Першай сусветнай вайне. Марыя Іосіфаўна, яго жонка, нарадзіла яму трох сыноў і дачку. Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі былы унтэр-афіцэр стаў чырвоным камандзірам і ў снежні 1917 года яго накіравалі на Дон і Кубань устанаўліваць савецкую ўладу. Уся сям’я паехала з ім, старэйшаму Валодзю было тады ўсяго 9 гадоў. Фёдар Міхайлавіч у час Грамадзянскай вайны камандаваў ваеннымі часцямі і злучэннямі, быў саратнікам М.В. Фрунзе ў баях супраць Врангеля. За баявыя заслугі неаднойчы ўзнагароджваўся каштоўнымі падарункамі, сярод іх - залаты імянны партсігар і залатая шашка. Узнагароджаны трыма ордэнамі Чырвонага Сцягу. Пасля разгрому Врангеля з 1920 па 1921 гады Арлоў быў камандуючым Харкаўскай ваеннай акругі.
Потым, у 20-я гады, вялікая сям’я Арловых пераязджае ў Ленінград, паўстае пытанне аб залічэнні Фёдара Міхайлавіча ў ваенную акадэмію. Аднак у самы адказны момант далі аб сабе знаць 24 раненні і 3 кантузіі мінулых ваенных гадоў. Арлова паралізавала і з 1924 г. ён быў прыкаваны да ложка. Ніякіх надзей на выздараўленне не было. Усё ж Марыя заставіла яго паверыць у сябе і зрабіць першы крок. І здарылася немагчымае. Праз сем гадоў Фёдар Міхайлавіч устаў на ногі. У 1935 г. камдзіва зваліла чарговая хвароба – інсульт. І яшчэ тры гады ён быў прыкаваны да ложка. А ў 1938 г. яго, камандарма 2-га рангу запасу, па стану здароўя звальняюць з радоў Чырвонай Арміі.
У першы дзень вайны, 22 чэрвеня 1941 г., Фёдар Міхайлавіч пісаў наркому В.М. Молатаву і маршалу С.К. Цімашэнку: “Я, як патрыёт сваёй Радзімы, яшчэ раз прашу задаволіць просьбу. Таму што я буду нервавацца і хварэць, што не змагу аддаць сваю кроў і жыццё на разгром вераломных фашысцкіх ворагаў нашай неаб’ятнай Радзімы”. І толькі пасля доўгіх і настойлівых просьбаў Арлова залічылі ў 6-ю дывізію народнага апалчэння, дзе прызначылі камандзірам роты.
Апалчэнцы фарміруемай дывізіі адправіліся на фронт. 23 ліпеня 6-ю дывізію народнага апалчэння на Смаленшчыне сустрэў франтавы ваенкор К. Сіманаў: “Помню, што яны тады аказалі на мяне цяжкае ўражанне. Я зразумеў, што гэтыя скараспелыя ліпеньскія дывізіі былі ў тыя дні кінуты на затычку… Думаў: няўжо ў нас няма ніякіх іншых рэзерваў, акрамя вось гэтых апалчэнцаў, абы-як адзетых і амаль не ўзброеных? Адна вінтоўка на дваіх і адзін кулямёт… Яны ішлі амаль голыя па голай зямлі. …Потым я быў здзіўлены, калі даведаўся, што літаральна праз два дні гэтая дывізія была кінута на дапамогу 100-й і ўдзельнічала ў баях пад Ельняй”.
Праяўляючы гераізм і мужнасць у незвычайна цяжкіх умовах, Арлоў стаў камандаваць дывізіяй. Дывізія Арлова ўдзельнічала ў бітве за Маскву. 29 снежня 1942 г. на Вяземскім напрамку Арлоў у выніку налёту нямецкай авіяцыі атрымаў 25-ае па ліку раненне, але ўжо ў жніўні вярнуўся ў строй, і толькі ў 1946 г. быў звольнены з ваеннай службы ў званні палкоўніка. На той час яму было ўжо 68 гадоў. За баявыя заслугі камдзіў быў узнагароджаны яшчэ двума ордэнамі Чырвонага Сцягу, ордэнам Айчыннай вайны I ступені і ордэнам Леніна.
У канцы 1941 года паэт Суркоў прысвяціў 160-й стралковай дывізіі верш, у якім ёсць такія радкі: “Битвами испытанный, отважен и суров, водил полки на подвиги седой комдив Орлов…». У далейшым да гэтых вершаў была напісана музыка і ўзнікла песня “Дзяржынцы-масквічы”.
Памёр Фёдар Міхайлавіч у 1953 годзе. Яго магіла знаходзіцца на Новадзевічых могілках.
Дзеці Ф.М. Арлова пайшлі дарогай свайго бацькі. З першых дзён вайны - яны ўсе на фронце. У верасні 1941 г. сям’я панесла цяжкую страту: у баях пад Ленінградам паў смерцю храбрых старэйшы сын Уладзімір. Будучы інжынер, студэнт 4-га курсу Ленінградскага тэхнічнага інстытута, стаў дабравольцам народнага апалчэння і абараняў Ленінград.
Вялікі шлях па дарогах вайны прайшоў і Яўген Арлоў. На пачатку вайны Яўген служыў на Далёкім Усходзе. У 1942-м даведаўся аб смерці жонкі і дзяцей у блакадным Ленінградзе. І вырашыў – толькі на фронце я змагу адпомсціць ворагам. Капітан, камандзір роты супрацьтанкавай зброі за баявыя заслугі ўзнагароджаны ордэнам Чырвонага Сцягу, дзвюма ордэнамі Айчыннай вайны I ступені, медалямі за ўзяцце Прагі і Берліна.
Дачка Арловых, Марыя Фёдараўна, перад вайной закончыла Ваенна-паветраную акадэмію імя Жукоўскага. Цэлы год яна ваявала ў складзе праслаўленага жаночага палку Героя Савецкага Саюза Марыны Раскавай. Іх называлі “начнымі ведзьмамі” .
Палкоўнік Васіль Арлоў камандаваў танкавым палком, затым брыгадай. Энергічны, рашучы, любімец танкістаў, ён славіўся адважнымі рэйдамі ў тыл праціўніка. За баявыя подзвігі быў узнагароджаны трыма ордэнамі Чырвонага Сцягу і ордэнам Суворава II ступені. Удзельнічаў у баях пад Ржэвам, на Курскай дузе, у аперацыі “Баграціён”. 28-гадовы Васіль Арлоў у 1944 г. камандаваў ужо 6-м гвардзейскім механізаваным корпусам. Яму не давялося дажыць да дня Перамогі. У сакавіку 1945 года корпус В.Ф. Арлова фарсіраваў Одэр і рваўся да Берліну. У жорсткім баі палкоўнік атрымаў смяротнае раненне і праз некалькі дзён памер. Па загадзе маршала Конева труна з целам героя была дастаўлена ў Маскву, дзе яго пахавалі на Новадзевічых могілках. Пасмяротна В.Ф. Арлову было прысвоена званне Героя Савецкага Саюза. За незвычайную смеласць і рашучасць, уменне тактычна весці баявыя дзеянні Васіль быў узнагароджаны амерыканскім ордэнам Ганаровага легіёну.
Цяжка перанесла сям’я гора, калі даведалася аб гібелі Уладзіміра, асабліва Марыя Іосіфаўна. Адправіўшы на фронт мужа, трох сыноў і дачку, Марыя Іосіфаўна на зберажэнні сям’і і выручаныя ад продажу каштоўнасцей і дамашніх рэчаў грошы, зрабіла заказ на будаўніцтва танка Т-34. З такой просьбай жанчына звярнулася ў Крэмль да Сталіна. Калі танк быў гатовы, патрыётка папрасіла накіраваць яго ў 6-ы гвардзейскі механізаваны корпус, дзе служыў яе малодшы сын Васіль. Камандаванню корпуса Арлова напісала: “Прыміце ад мяне, старой рускай жанчыны, у падарунак баявую машыну Т-34. Перадайце яе лепшаму экіпажу і няхай ён без жаласці граміць ворага”. У пісьме на імя Марыі Іосіфаўны танкісты экіпажа танка далі клятву апраўдаць давер і стрымалі яе. Экіпаж танка «Маці Радзіма” пад камандаваннем Кашнікава ўдзельнічаў у Верхне-Сілезскай і Берлінскай аперацыях вясной 1945 г. і знішчыў 17 варожых гармат, 9 танкаў, 18 аўтамашын і дзве роты нямецкіх салдатаў і афіцэраў. На жаль, экіпаж загінуў на подступах да Берліну.
У пасляваенныя гады танк, названы ў гонар Марыі Іосіфаўны, знаходзіўся ў боксах танкавага батальёну 81-га гвардзейскага палку. У 1965 г., у гонар 20-годдзя Перамогі, было прынята рашэнне ўстанавіць баявую машыну на пастамент на тэрыторыі палку. А М.І. Арлова з нагоды юбілею была ўзнагароджана ордэнам Айчыннай вайны I ступені.
Прыёмная дачка Васіля Арлова, Рэніта Грыгор’ева, стала кінарэжысёрам, у савецкія гады была вядомым сцэнарыстам, актрысай, пісьменніцай, грамадскім дзеячам. Рэніце Андрэеўне ўдалося здзейсніць сваю мару - яна разам са сваім мужам Ю.Грыгор’евым выпусцілі дакументальны фільм “Салдаты Арловы” (1985 г.) і мастацкі фільм “Гаворыць Масква” (1986 г.). Дакументальны фільм “Салдаты Арловы” – гэта гістарычны аповед аб жыцці слаўнай сям’і Фёдара Цівунчыка-Арлова, а мастацкі – аб гераічным жыцці, каханні і гібелі Васіля Арлова.
Імя Героя Васіля Арлова высечана залатымі літарамі ў зале Славы Цэнтральнага музея Вялікай Айчыннай вайны г. Масквы. З 2009 г. імя Васіля Фёдаравіча Арлова носіць № 237 г. Масквы.
Імем камдзіва Ф.М. Арлова названа вуліца ў Маскве.
Людміла Турок, настаўнік гісторыі сярэдняй школы аграгарадка Пагранічны