Раны бываюць розныя і пакідаюць розныя сляды на целе і ў душы чалавека. Адны зажываюць бясследна, па іншых застаюцца рубцы, а некаторыя аддаюць болем на працягу ўсяго жыцця. Менавіта такой ранай, якая крывавіць, пакуль чалавек жыве, для воінаў-інтэрнацыяналістаў, зведаўшых пекла чужой вайны, застаецца Афганістан. Ужо 33 гады прайшло з дня вываду савецкіх войск з гэтай далёкай краіны, але для тых, хто прайшоў афганскую вайну, гэта незабыўны ўспамін…
-Афган не забудзецца ніколі і ўсё жыццё будзе са мною, гэта незагойная рана, - гаворыць воін-інтэрнацыяналіст Іосіф Барцэвіч. – І хоць я нават не быў паранены на афганскай вайне, але ў душы і памяці застаўся такі след, які і час не можа сцерці. Нават сёння я да дробязей памятаю аэрадром у Кандагары, размяшчэнне “кропкі”, на якой нёс службу, і тых, хто быў са мною побач… Мы паразмаўлялі з Іосіфам Браніслававічам напярэдані памятнай даты, паглядзелі салдацкія фотаздымкі, і ён зноў і зноў вяртаўся ў памяці да тых падзей, якія адразу прымусілі пасталець васемнаццацігадовых юнакоў, сутыкнуўшыхся з вайной і смерцю. Вядома, гаварыць аб гэтым цяжка, але трэба: каб не забываць і не дапусціць паўтарэння вайны. Нарадзіўся Іосіф Барцэвіч у 1967 годзе ў нашым раёне, у вёсцы Вішнеўка. Скончыў васьмігодку ў роднай вёсцы, а потым сярэднюю школу ў Адэльску Гродзенскага раёна. Пакуль споўнілася васямнаццаць гадоў, паспеў нават трохі папрацаваць на ферме ў Вішнеўцы, запускаў там дойку. 22 красавіка 1985 года яго прызвалі ў армію. Адыходзіў з Бераставіцкага ваенкамата, на перасыльным пункце ў Гродне яго спачатку размеркавалі ў вучэбны цэнтр у Печы, а на другім пастраенні ўжо даведаўся, што адпраўляюць у Маскву.І ўжо ў Маскве нам сказалі, што служыць будзем у Афганістане, - расказвае Іосіф Браніслававіч. - Спачатку на поездзе адправілі ў Ташкент, ехалі туды мы чацвёра сутак, а затым - у город Каршы, дзе салдат размяркоўвалі па воінскіх часцях, дарэчы, я трапіў у войскі сувязі. Там мы прабылі тры месяцы ў каранціне да прысягі, а літаральна праз тыдзень пасля яе нас паднялі ноччу, адвезлі ў Ташкент і ў наступную ноч на самалёце АН-26 перакінулі ў Кабул.
Прыняцце прысягі
Праз суткі нас зноў пасадзілі на самалёт, праўда, гэтым разам на АН-24, і мы паляцелі ў Кандагар, там на аэрадроме і стаяў наш батальён сувязі. Дзе будзе служыць, Іосіф Барцэвіч адразу не сказаў бацькам, ведалі толькі старэйшыя сёстры, бо калі прышло пісьмо з палявой поштай 33134, то швагры адразу здагадаліся, куды ён трапіў, ды і бацька таксама зразумеў, толькі маці некаторы час не гаварылі, баяліся яе хваляваць, але ж доўга гэтага не ўтоіш. Дарэчы, бацька са старэйшай сястрой нават прыязджаў на прысягу да Іосіфа Браніслававіча ў Ташкент, захаваліся нават фота.
-Маё першае ўражанне ад Афганістана – страх, -гаворыць воін-інтэрнацыяналіст. - Усюды страляюць, чутны выбухі, а мы маладыя, нявопытныя, да канца не разумеем, куды трапілі. Мы прыляцелі ноччу, салдат 170, нас адразу размеркавалі: каго ў аўтароту, каго ў батальён сувязі, каго ў дэсантна-штурмавую брыгаду. Я аказаўся ў батальёне сувязі. Нас пагрузілі па машынах і павезлі ў свае часці, а там адразу ў баню, выдалі новую форму. Спачатку нас пасялілі ў палатках, а потым мы зрабілі кубрык са скрыняў ад снарадаў, у якім і жылі, калі знаходзіліся ў воінскай часці. У Афганістане было вельмі горача, температура даходзіла да 60 градусаў, зямля ўся патрэсканая проста, да гэтага таксама было цяжка прывыкнуць.
Я лічыўся вадзіцелем-матарыстам і электрыкам, служыў на “кропцы” РСП. Такія ”кропкі” размяшчаліся каля ўзлётнай паласы аэрадрома, там стаялі маторы, якія давалі электрычнасць на станцыю, а яна ў сваю чаргу ўжо забяспечвала токам увесь аэрадром і падавала сігналы самалётам. Вакол “кропкі” быў капанір - гэта такое збудаванне, вялікі насып, пасярэдзіне якога праходы і толькі невялікія ваконцы для аўтаматаў. Усё гэта ацэплена калючым дротам у два рады, а паміж імі – міны, каб ніхто да “кропкі” падысці не змог. Бывала, калі самалёт сядае, то абрывае правады з лямпаў, што ўздоўж узлётнай паласы стаялі, а нам трэба было адразу гэта паправіць, каб свет быў на ўсім аэрадроме. Спачатку Іосіф Барцевіч служыў у Кандагары, а потым яшчэ сем месяцаў на такой жа “кропцы” ў Лашкаргаху. -Ужо набліжаўся наш “дзембель”, з Саюза прыбылі маладыя салдаты, і нас вырашылі вярнуць у часць у Кандагар, - успамінае Іосіф Браніслававіч. -Усе машыны ішлі сваім ходам, я таксама гнаў машыну, ГАЗ-66, вёз станцыю, машына была ўся абвешана бранёй, толькі маленькае акенца, каб глядзець на дарогу. Было вельмі страшна, бо ехалі па бетонцы, якая з бакоў была замініравана. Нас адразу папярэдзілі, што ехаць трэба толькі па цэнтры, убок не з’язджаць, на максімальнай скорасці. У Кандагары нас сустракалі танкі па перыметру дарогі і сцяжкамі ўказвалі напрамак. Памятаю, што вакол дарогі былі раскіданыя апельсіны, мандарыны, іншыя фрукты – гэта рабілі “душманы” з надзеяй, што хтосьці спыніцца, і яго можна будзе “зняць”. Але загад быў строгі: не спыняцца. Калі мы прыбылі ў Кандагар, якраз пачалася баявая аперацыя, і дамоў нас не адпусцілі, мая служба зацягнулася яшчэ на паўгода. На маіх вачах загінулі мае таварышы з аўтароты: АН-24, які перавозіў бомбы, заходзіў на паласу, і яму падбілі шассі. Пілоты катапульціраваліся, крычалі, каб не ехалі туды, бо там бомбы, а самалёт ужо пачаў гарэць. А нашы хлопцы з аўтароты і пажарныя паехалі яго тушыць, і ў гэты час ірванула. Выбух быў страшны, мы ўсе пападалі, а ў кіраўніка палётаў на вышцы ўсе шыбы павыляталі. Загінула 6 чалавек, усе хлопцы былі перад самым “дзембелем”, а вярнуліся дадому на “чорным цюльпане”… Іосіф Барцэвіч адзначае, што іх батальён сувязі ў непасрэдных баявых дзеяннях не ўдзельнічаў, бо ў сувязістаў была другая задача – забяспечваць бесперабойную падачу электрычнасці на аэрадроме. Але ўсё ж вайна ёсць вайна - аэрадром неаднаразова абстрэльвалі, многа таварышаў гінула на яго вачах, асабліва дэсантнікаў. І псіхалагічна было цяжка знаходзіцца на чужой зямлі, бо ў любы момант нават пяцігадовы хлопчык мог выстраліць з прыхаванай зброі. Таму і з кішлакоў адыходзілі заўсёды задам, не адварочваючыся, каб не атрымаць кулю ў спіну. -Ніхто не верыць, але ў Афганістане я еў сухары 1941 года, - гаворыць Іосіф Браніслававіч, - яны былі ў бляшаных банках, адкрываеш яе, а там бірка ляжыць “1941 год” – такая вось сувязь з мінулай вайной атрымліваецца.
З баявымі таварышамі
Мала таго, што Іосіф Барцэвіч пераслужыў на паўгода ў Афганістане, перад ад’ездам дадому здарылася яшчэ адна непрыемнасць – ён захварэў на тыф. Яго нават хацелі пакінуць у санчасці ў Афганістане, але хлопец ужо меў дакументы на руках і змог пераканаць усіх, што ўжо здаровы, падбадзёрваючы сам сябе і мабілізуючы ўсе рэсурсы маладога арганізма на выздараўленне.
- На ІЛ-76 мы прыляцелі ў Ташкент, а адтуль на скарасным цягніку прыбылі ў Мінск, - завяршае свой аповед Іосіф Барцэвіч. - З Мінску я ехаў аўтобусам у Гродна. Як сёння помню, што білет быў на 14.25. Ніхто з родных не ведаў, што я еду, бо калі ішлі баявыя дзеянні, пошта не даходзіла да нас, і я ўжо пісьма не напісаў. У Гродна адразу накіраваўся да сястры, а швагер ужо прывёз мяне дадому, у Вішнеўку, гэта было 15 жніўня 1987 года. Маці вельмі плакала пры сустрэчы, усё пытала, ці хоць рукі-ногі цэлыя… Пасля дэмабілізацыі воін-інтэрнацыяналіст паехаў працаваць у Гродна, ажаніўся, у сям’і нарадзіліся дзве дачкі. Але потым пачаў хварэць яго бацька, і Іосіф Браніслававіч прыняў рашэнне вярнуцца з сям’ёй на малую радзіму. І ўжо 27 гадоў жыве ў роднай Вішнеўцы, працуе ў мясцовай гаспадарцы. -Нікому не пажадаю перажыць таго, што перажылі мы ў Афганістане, – гаворыць на развітанне мой субяседнік. – Бо толькі перажыўшы вайну, разумееш, што найвышэшая каштоўнасць - мір і чалавечае жыццё. І трэба зрабіць усё магчымае, каб захаваць мір не толькі ў сваёй краіне, але і на свеце, бо як паказвае наш прыклад, чужой вайны не бывае. Ірына МІКЛАШ, фота аўтара і з архіва Іосіфа Барцэвіча
[~DETAIL_TEXT] =>
Раны бываюць розныя і пакідаюць розныя сляды на целе і ў душы чалавека. Адны зажываюць бясследна, па іншых застаюцца рубцы, а некаторыя аддаюць болем на працягу ўсяго жыцця. Менавіта такой ранай, якая крывавіць, пакуль чалавек жыве, для воінаў-інтэрнацыяналістаў, зведаўшых пекла чужой вайны, застаецца Афганістан. Ужо 33 гады прайшло з дня вываду савецкіх войск з гэтай далёкай краіны, але для тых, хто прайшоў афганскую вайну, гэта незабыўны ўспамін…
-Афган не забудзецца ніколі і ўсё жыццё будзе са мною, гэта незагойная рана, - гаворыць воін-інтэрнацыяналіст Іосіф Барцэвіч. – І хоць я нават не быў паранены на афганскай вайне, але ў душы і памяці застаўся такі след, які і час не можа сцерці. Нават сёння я да дробязей памятаю аэрадром у Кандагары, размяшчэнне “кропкі”, на якой нёс службу, і тых, хто быў са мною побач… Мы паразмаўлялі з Іосіфам Браніслававічам напярэдані памятнай даты, паглядзелі салдацкія фотаздымкі, і ён зноў і зноў вяртаўся ў памяці да тых падзей, якія адразу прымусілі пасталець васемнаццацігадовых юнакоў, сутыкнуўшыхся з вайной і смерцю. Вядома, гаварыць аб гэтым цяжка, але трэба: каб не забываць і не дапусціць паўтарэння вайны. Нарадзіўся Іосіф Барцэвіч у 1967 годзе ў нашым раёне, у вёсцы Вішнеўка. Скончыў васьмігодку ў роднай вёсцы, а потым сярэднюю школу ў Адэльску Гродзенскага раёна. Пакуль споўнілася васямнаццаць гадоў, паспеў нават трохі папрацаваць на ферме ў Вішнеўцы, запускаў там дойку. 22 красавіка 1985 года яго прызвалі ў армію. Адыходзіў з Бераставіцкага ваенкамата, на перасыльным пункце ў Гродне яго спачатку размеркавалі ў вучэбны цэнтр у Печы, а на другім пастраенні ўжо даведаўся, што адпраўляюць у Маскву.І ўжо ў Маскве нам сказалі, што служыць будзем у Афганістане, - расказвае Іосіф Браніслававіч. - Спачатку на поездзе адправілі ў Ташкент, ехалі туды мы чацвёра сутак, а затым - у город Каршы, дзе салдат размяркоўвалі па воінскіх часцях, дарэчы, я трапіў у войскі сувязі. Там мы прабылі тры месяцы ў каранціне да прысягі, а літаральна праз тыдзень пасля яе нас паднялі ноччу, адвезлі ў Ташкент і ў наступную ноч на самалёце АН-26 перакінулі ў Кабул.
Прыняцце прысягі
Праз суткі нас зноў пасадзілі на самалёт, праўда, гэтым разам на АН-24, і мы паляцелі ў Кандагар, там на аэрадроме і стаяў наш батальён сувязі. Дзе будзе служыць, Іосіф Барцэвіч адразу не сказаў бацькам, ведалі толькі старэйшыя сёстры, бо калі прышло пісьмо з палявой поштай 33134, то швагры адразу здагадаліся, куды ён трапіў, ды і бацька таксама зразумеў, толькі маці некаторы час не гаварылі, баяліся яе хваляваць, але ж доўга гэтага не ўтоіш. Дарэчы, бацька са старэйшай сястрой нават прыязджаў на прысягу да Іосіфа Браніслававіча ў Ташкент, захаваліся нават фота.
-Маё першае ўражанне ад Афганістана – страх, -гаворыць воін-інтэрнацыяналіст. - Усюды страляюць, чутны выбухі, а мы маладыя, нявопытныя, да канца не разумеем, куды трапілі. Мы прыляцелі ноччу, салдат 170, нас адразу размеркавалі: каго ў аўтароту, каго ў батальён сувязі, каго ў дэсантна-штурмавую брыгаду. Я аказаўся ў батальёне сувязі. Нас пагрузілі па машынах і павезлі ў свае часці, а там адразу ў баню, выдалі новую форму. Спачатку нас пасялілі ў палатках, а потым мы зрабілі кубрык са скрыняў ад снарадаў, у якім і жылі, калі знаходзіліся ў воінскай часці. У Афганістане было вельмі горача, температура даходзіла да 60 градусаў, зямля ўся патрэсканая проста, да гэтага таксама было цяжка прывыкнуць.
Я лічыўся вадзіцелем-матарыстам і электрыкам, служыў на “кропцы” РСП. Такія ”кропкі” размяшчаліся каля ўзлётнай паласы аэрадрома, там стаялі маторы, якія давалі электрычнасць на станцыю, а яна ў сваю чаргу ўжо забяспечвала токам увесь аэрадром і падавала сігналы самалётам. Вакол “кропкі” быў капанір - гэта такое збудаванне, вялікі насып, пасярэдзіне якога праходы і толькі невялікія ваконцы для аўтаматаў. Усё гэта ацэплена калючым дротам у два рады, а паміж імі – міны, каб ніхто да “кропкі” падысці не змог. Бывала, калі самалёт сядае, то абрывае правады з лямпаў, што ўздоўж узлётнай паласы стаялі, а нам трэба было адразу гэта паправіць, каб свет быў на ўсім аэрадроме. Спачатку Іосіф Барцевіч служыў у Кандагары, а потым яшчэ сем месяцаў на такой жа “кропцы” ў Лашкаргаху. -Ужо набліжаўся наш “дзембель”, з Саюза прыбылі маладыя салдаты, і нас вырашылі вярнуць у часць у Кандагар, - успамінае Іосіф Браніслававіч. -Усе машыны ішлі сваім ходам, я таксама гнаў машыну, ГАЗ-66, вёз станцыю, машына была ўся абвешана бранёй, толькі маленькае акенца, каб глядзець на дарогу. Было вельмі страшна, бо ехалі па бетонцы, якая з бакоў была замініравана. Нас адразу папярэдзілі, што ехаць трэба толькі па цэнтры, убок не з’язджаць, на максімальнай скорасці. У Кандагары нас сустракалі танкі па перыметру дарогі і сцяжкамі ўказвалі напрамак. Памятаю, што вакол дарогі былі раскіданыя апельсіны, мандарыны, іншыя фрукты – гэта рабілі “душманы” з надзеяй, што хтосьці спыніцца, і яго можна будзе “зняць”. Але загад быў строгі: не спыняцца. Калі мы прыбылі ў Кандагар, якраз пачалася баявая аперацыя, і дамоў нас не адпусцілі, мая служба зацягнулася яшчэ на паўгода. На маіх вачах загінулі мае таварышы з аўтароты: АН-24, які перавозіў бомбы, заходзіў на паласу, і яму падбілі шассі. Пілоты катапульціраваліся, крычалі, каб не ехалі туды, бо там бомбы, а самалёт ужо пачаў гарэць. А нашы хлопцы з аўтароты і пажарныя паехалі яго тушыць, і ў гэты час ірванула. Выбух быў страшны, мы ўсе пападалі, а ў кіраўніка палётаў на вышцы ўсе шыбы павыляталі. Загінула 6 чалавек, усе хлопцы былі перад самым “дзембелем”, а вярнуліся дадому на “чорным цюльпане”… Іосіф Барцэвіч адзначае, што іх батальён сувязі ў непасрэдных баявых дзеяннях не ўдзельнічаў, бо ў сувязістаў была другая задача – забяспечваць бесперабойную падачу электрычнасці на аэрадроме. Але ўсё ж вайна ёсць вайна - аэрадром неаднаразова абстрэльвалі, многа таварышаў гінула на яго вачах, асабліва дэсантнікаў. І псіхалагічна было цяжка знаходзіцца на чужой зямлі, бо ў любы момант нават пяцігадовы хлопчык мог выстраліць з прыхаванай зброі. Таму і з кішлакоў адыходзілі заўсёды задам, не адварочваючыся, каб не атрымаць кулю ў спіну. -Ніхто не верыць, але ў Афганістане я еў сухары 1941 года, - гаворыць Іосіф Браніслававіч, - яны былі ў бляшаных банках, адкрываеш яе, а там бірка ляжыць “1941 год” – такая вось сувязь з мінулай вайной атрымліваецца.
З баявымі таварышамі
Мала таго, што Іосіф Барцэвіч пераслужыў на паўгода ў Афганістане, перад ад’ездам дадому здарылася яшчэ адна непрыемнасць – ён захварэў на тыф. Яго нават хацелі пакінуць у санчасці ў Афганістане, але хлопец ужо меў дакументы на руках і змог пераканаць усіх, што ўжо здаровы, падбадзёрваючы сам сябе і мабілізуючы ўсе рэсурсы маладога арганізма на выздараўленне.
- На ІЛ-76 мы прыляцелі ў Ташкент, а адтуль на скарасным цягніку прыбылі ў Мінск, - завяршае свой аповед Іосіф Барцэвіч. - З Мінску я ехаў аўтобусам у Гродна. Як сёння помню, што білет быў на 14.25. Ніхто з родных не ведаў, што я еду, бо калі ішлі баявыя дзеянні, пошта не даходзіла да нас, і я ўжо пісьма не напісаў. У Гродна адразу накіраваўся да сястры, а швагер ужо прывёз мяне дадому, у Вішнеўку, гэта было 15 жніўня 1987 года. Маці вельмі плакала пры сустрэчы, усё пытала, ці хоць рукі-ногі цэлыя… Пасля дэмабілізацыі воін-інтэрнацыяналіст паехаў працаваць у Гродна, ажаніўся, у сям’і нарадзіліся дзве дачкі. Але потым пачаў хварэць яго бацька, і Іосіф Браніслававіч прыняў рашэнне вярнуцца з сям’ёй на малую радзіму. І ўжо 27 гадоў жыве ў роднай Вішнеўцы, працуе ў мясцовай гаспадарцы. -Нікому не пажадаю перажыць таго, што перажылі мы ў Афганістане, – гаворыць на развітанне мой субяседнік. – Бо толькі перажыўшы вайну, разумееш, што найвышэшая каштоўнасць - мір і чалавечае жыццё. І трэба зрабіць усё магчымае, каб захаваць мір не толькі ў сваёй краіне, але і на свеце, бо як паказвае наш прыклад, чужой вайны не бывае. Ірына МІКЛАШ, фота аўтара і з архіва Іосіфа Барцэвіча
[DETAIL_TEXT_TYPE] => html
[~DETAIL_TEXT_TYPE] => html
[PREVIEW_TEXT] => “Афган – гэта незагойная рана”
[~PREVIEW_TEXT] => “Афган – гэта незагойная рана”
[PREVIEW_TEXT_TYPE] => html
[~PREVIEW_TEXT_TYPE] => html
[DETAIL_PICTURE] => Array
(
[ID] => 17574
[TIMESTAMP_X] => 24.03.2025 10:31:18
[MODULE_ID] => iblock
[HEIGHT] => 597
[WIDTH] => 784
[FILE_SIZE] => 157998
[CONTENT_TYPE] => image/jpeg
[SUBDIR] => iblock/3a7
[FILE_NAME] => vtoflorw2gzxxn3jwxdcewpdrp14ezhf.jpg
[ORIGINAL_NAME] => img_9056-1.jpg
[DESCRIPTION] =>
[HANDLER_ID] =>
[EXTERNAL_ID] => 3a1c1ed5e9e8849dd45fdb4c42360f24
[VERSION_ORIGINAL_ID] =>
[META] =>
[SRC] => /upload/iblock/3a7/vtoflorw2gzxxn3jwxdcewpdrp14ezhf.jpg
[UNSAFE_SRC] => /upload/iblock/3a7/vtoflorw2gzxxn3jwxdcewpdrp14ezhf.jpg
[SAFE_SRC] => /upload/iblock/3a7/vtoflorw2gzxxn3jwxdcewpdrp14ezhf.jpg
[ALT] => “Афган – гэта незагойная рана”
[TITLE] => “Афган – гэта незагойная рана”
)
[~DETAIL_PICTURE] => 17574
[TIMESTAMP_X] => 14.04.2025 18:25:15
[~TIMESTAMP_X] => 14.04.2025 18:25:15
[ACTIVE_FROM_X] => 2022-02-15 00:00:00
[~ACTIVE_FROM_X] => 2022-02-15 00:00:00
[ACTIVE_FROM] => 15.02.2022
[~ACTIVE_FROM] => 15.02.2022
[LIST_PAGE_URL] => /news/
[~LIST_PAGE_URL] => /news/
[DETAIL_PAGE_URL] => /news/obshchestvo/afgan-gjeta-nezagojnaja-rana/
[~DETAIL_PAGE_URL] => /news/obshchestvo/afgan-gjeta-nezagojnaja-rana/
[LANG_DIR] => /
[~LANG_DIR] => /
[CODE] => afgan-gjeta-nezagojnaja-rana
[~CODE] => afgan-gjeta-nezagojnaja-rana
[EXTERNAL_ID] => 8811
[~EXTERNAL_ID] => 8811
[IBLOCK_TYPE_ID] => news
[~IBLOCK_TYPE_ID] => news
[IBLOCK_CODE] => corporate_news_s1
[~IBLOCK_CODE] => corporate_news_s1
[IBLOCK_EXTERNAL_ID] =>
[~IBLOCK_EXTERNAL_ID] =>
[LID] => s1
[~LID] => s1
[NAV_RESULT] =>
[NAV_CACHED_DATA] =>
[DISPLAY_ACTIVE_FROM] => 15.02.2022
[IPROPERTY_VALUES] => Array
(
[SECTION_META_TITLE] => “Афган – гэта незагойная рана”
[SECTION_META_KEYWORDS] => Новости
[SECTION_META_DESCRIPTION] =>
[SECTION_PAGE_TITLE] => “Афган – гэта незагойная рана”
[ELEMENT_META_TITLE] => “Афган – гэта незагойная рана”
[ELEMENT_META_KEYWORDS] => Общество
[ELEMENT_META_DESCRIPTION] =>
Раны бываюць розныя і пакідаюць розныя сляды на целе і ў душы чалавека Адны зажываюць бясследна, па іншых застаюцца рубцы, а некаторыя аддаюць болем на працягу ўсяго жыцця.
[ELEMENT_PAGE_TITLE] => “Афган – гэта незагойная рана”
)
[FIELDS] => Array
(
[TAGS] =>
)
[PROPERTIES] => Array
(
[VIDEO] => Array
(
[ID] => 4
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Видео
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => VIDEO
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => F
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] => mpg, avi, wmv, mpeg, mpe, flv, mp4
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Видео
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[DONT_SHOW] => Array
(
[ID] => 6
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Не отображать в верхней карусели на главной
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => DONT_SHOW
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => L
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => C
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[VALUE_ENUM_ID] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Не отображать в верхней карусели на главной
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[AUTHOR] => Array
(
[ID] => 7
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Автор
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => AUTHOR
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => S
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Автор
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[WATERMARKER] => Array
(
[ID] => 8
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Водяной знак
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => WATERMARKER
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => F
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] => jpg, gif, bmp, png, jpeg, webp
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Водяной знак
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[WATERMARKER_PREV] => Array
(
[ID] => 9
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Водяной знак в превью
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => WATERMARKER_PREV
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => F
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] => jpg, gif, bmp, png, jpeg, webp
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Водяной знак в превью
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[DONT_SHOW_LIST] => Array
(
[ID] => 11
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Не отображать в карусели с разделами на главной
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => DONT_SHOW_LIST
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => L
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => C
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[VALUE_ENUM_ID] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Не отображать в карусели с разделами на главной
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[MAIN_SECTION] => Array
(
[ID] => 12
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Главный раздел
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => MAIN_SECTION
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => L
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[VALUE_ENUM_ID] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Главный раздел
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[PHOTOGRAPHER] => Array
(
[ID] => 13
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Фотограф
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => PHOTOGRAPHER
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => S
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Фотограф
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[NASHE_VIDEO] => Array
(
[ID] => 14
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Наше видео
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => NASHE_VIDEO
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => S
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] => video
[USER_TYPE_SETTINGS] => Array
(
[BUFFER_LENGTH] => 10
[CONTROLBAR] => bottom
[AUTOSTART] => N
[VOLUME] => 90
[SKIN] =>
[FLASHVARS] =>
[WMODE_FLV] => transparent
[BGCOLOR] => FFFFFF
[COLOR] => 000000
[OVER_COLOR] => 000000
[SCREEN_COLOR] => 000000
[SILVERVARS] =>
[WMODE_WMV] => windowless
[WIDTH] => 400
[HEIGHT] => 300
)
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Наше видео
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[YOUTUBE_VIDEO] => Array
(
[ID] => 15
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Наше видео ютуб
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => YOUTUBE_VIDEO
[DEFAULT_VALUE] => https://www.youtube.com/embed/
[PROPERTY_TYPE] => S
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Наше видео ютуб
[~DEFAULT_VALUE] => https://www.youtube.com/embed/
)
[YES_WATERMARK] => Array
(
[ID] => 17
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Выводить водяной знак
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => YES_WATERMARK
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => L
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => C
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[VALUE_ENUM_ID] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Выводить водяной знак
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[YES_WATERMARK_PREV] => Array
(
[ID] => 18
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Выводить водяной знак превью
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => YES_WATERMARK_PREV
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => L
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => C
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[VALUE_ENUM_ID] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Выводить водяной знак превью
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[DETAIL_PICTERS_NEW] => Array
(
[ID] => 19
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Детальная картинка
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => DETAIL_PICTERS_NEW
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => F
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] => jpg, gif, bmp, png, jpeg, webp
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Детальная картинка
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
)
[DISPLAY_PROPERTIES] => Array
(
)
[IBLOCK] => Array
(
[ID] => 1
[~ID] => 1
[TIMESTAMP_X] => 05.09.2026 23:21:37
[~TIMESTAMP_X] => 05.09.2026 23:21:37
[IBLOCK_TYPE_ID] => news
[~IBLOCK_TYPE_ID] => news
[LID] => s1
[~LID] => s1
[CODE] => corporate_news_s1
[~CODE] => corporate_news_s1
[API_CODE] =>
[~API_CODE] =>
[REST_ON] => N
[~REST_ON] => N
[NAME] => Новости
[~NAME] => Новости
[ACTIVE] => Y
[~ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[~SORT] => 500
[LIST_PAGE_URL] => /news/
[~LIST_PAGE_URL] => /news/
[DETAIL_PAGE_URL] => #SITE_DIR#/news/#SECTION_CODE_PATH#/#ELEMENT_CODE#/
[~DETAIL_PAGE_URL] => #SITE_DIR#/news/#SECTION_CODE_PATH#/#ELEMENT_CODE#/
[SECTION_PAGE_URL] => #SITE_DIR#/news/#SECTION_CODE_PATH#/
[~SECTION_PAGE_URL] => #SITE_DIR#/news/#SECTION_CODE_PATH#/
[CANONICAL_PAGE_URL] => https://beresta.by/news/corporate_news_s1/
[~CANONICAL_PAGE_URL] => https://beresta.by/news/corporate_news_s1/
[PICTURE] =>
[~PICTURE] =>
[DESCRIPTION] =>
[~DESCRIPTION] =>
[DESCRIPTION_TYPE] => text
[~DESCRIPTION_TYPE] => text
[RSS_TTL] => 24
[~RSS_TTL] => 24
[RSS_ACTIVE] => Y
[~RSS_ACTIVE] => Y
[RSS_FILE_ACTIVE] => N
[~RSS_FILE_ACTIVE] => N
[RSS_FILE_LIMIT] =>
[~RSS_FILE_LIMIT] =>
[RSS_FILE_DAYS] =>
[~RSS_FILE_DAYS] =>
[RSS_YANDEX_ACTIVE] => N
[~RSS_YANDEX_ACTIVE] => N
[XML_ID] =>
[~XML_ID] =>
[TMP_ID] => 06c8f2cf310019e0e1a4aba1d7054c32
[~TMP_ID] => 06c8f2cf310019e0e1a4aba1d7054c32
[INDEX_ELEMENT] => Y
[~INDEX_ELEMENT] => Y
[INDEX_SECTION] => Y
[~INDEX_SECTION] => Y
[WORKFLOW] => N
[~WORKFLOW] => N
[BIZPROC] => N
[~BIZPROC] => N
[SECTION_CHOOSER] => L
[~SECTION_CHOOSER] => L
[LIST_MODE] =>
[~LIST_MODE] =>
[RIGHTS_MODE] => S
[~RIGHTS_MODE] => S
[SECTION_PROPERTY] => N
[~SECTION_PROPERTY] => N
[PROPERTY_INDEX] => N
[~PROPERTY_INDEX] => N
[VERSION] => 1
[~VERSION] => 1
[LAST_CONV_ELEMENT] => 0
[~LAST_CONV_ELEMENT] => 0
[SOCNET_GROUP_ID] =>
[~SOCNET_GROUP_ID] =>
[EDIT_FILE_BEFORE] =>
[~EDIT_FILE_BEFORE] =>
[EDIT_FILE_AFTER] =>
[~EDIT_FILE_AFTER] =>
[SECTIONS_NAME] => Разделы
[~SECTIONS_NAME] => Разделы
[SECTION_NAME] => Раздел
[~SECTION_NAME] => Раздел
[ELEMENTS_NAME] => Элементы
[~ELEMENTS_NAME] => Элементы
[ELEMENT_NAME] => Элемент
[~ELEMENT_NAME] => Элемент
[FULLTEXT_INDEX] => N
[~FULLTEXT_INDEX] => N
[EXTERNAL_ID] =>
[~EXTERNAL_ID] =>
[LANG_DIR] => /
[~LANG_DIR] => /
[SERVER_NAME] => beresta.by
[~SERVER_NAME] => beresta.by
)
[SECTION] => Array
(
[PATH] => Array
(
[0] => Array
(
[ID] => 10
[~ID] => 10
[CODE] => obshchestvo
[~CODE] => obshchestvo
[XML_ID] =>
[~XML_ID] =>
[EXTERNAL_ID] =>
[~EXTERNAL_ID] =>
[IBLOCK_ID] => 1
[~IBLOCK_ID] => 1
[IBLOCK_SECTION_ID] =>
[~IBLOCK_SECTION_ID] =>
[SORT] => 500
[~SORT] => 500
[NAME] => Общество
[~NAME] => Общество
[ACTIVE] => Y
[~ACTIVE] => Y
[DEPTH_LEVEL] => 1
[~DEPTH_LEVEL] => 1
[SECTION_PAGE_URL] => /news/obshchestvo/
[~SECTION_PAGE_URL] => /news/obshchestvo/
[IBLOCK_TYPE_ID] => news
[~IBLOCK_TYPE_ID] => news
[IBLOCK_CODE] => corporate_news_s1
[~IBLOCK_CODE] => corporate_news_s1
[IBLOCK_EXTERNAL_ID] =>
[~IBLOCK_EXTERNAL_ID] =>
[GLOBAL_ACTIVE] => Y
[~GLOBAL_ACTIVE] => Y
[IPROPERTY_VALUES] => Array
(
[SECTION_META_TITLE] => Общество
[SECTION_META_KEYWORDS] => Новости
[SECTION_META_DESCRIPTION] =>
[SECTION_PAGE_TITLE] => Общество
[ELEMENT_META_TITLE] => Общество
[ELEMENT_META_KEYWORDS] => Новости
[ELEMENT_META_DESCRIPTION] => .
[ELEMENT_PAGE_TITLE] => Общество
)
)
)
)
[SECTION_URL] => /news/obshchestvo/
[META_TAGS] => Array
(
[TITLE] => “Афган – гэта незагойная рана”
[BROWSER_TITLE] => “Афган – гэта незагойная рана”
[KEYWORDS] => Общество
[DESCRIPTION] =>
Раны бываюць розныя і пакідаюць розныя сляды на целе і ў душы чалавека Адны зажываюць бясследна, па іншых застаюцца рубцы, а некаторыя аддаюць болем на працягу ўсяго жыцця.
)
)
15.02.2022
“Афган – гэта незагойная рана”
Раны бываюць розныя і пакідаюць розныя сляды на целе і ў душы чалавека. Адны зажываюць бясследна, па іншых застаюцца рубцы, а некаторыя аддаюць болем на працягу ўсяго жыцця. Менавіта такой ранай, якая крывавіць, пакуль чалавек жыве, для воінаў-інтэрнацыяналістаў, зведаўшых пекла чужой вайны, застаецца Афганістан. Ужо 33 гады прайшло з дня вываду савецкіх войск з гэтай далёкай краіны, але для тых, хто прайшоў афганскую вайну, гэта незабыўны ўспамін…
-Афган не забудзецца ніколі і ўсё жыццё будзе са мною, гэта незагойная рана, - гаворыць воін-інтэрнацыяналіст Іосіф Барцэвіч. – І хоць я нават не быў паранены на афганскай вайне, але ў душы і памяці застаўся такі след, які і час не можа сцерці. Нават сёння я да дробязей памятаю аэрадром у Кандагары, размяшчэнне “кропкі”, на якой нёс службу, і тых, хто быў са мною побач… Мы паразмаўлялі з Іосіфам Браніслававічам напярэдані памятнай даты, паглядзелі салдацкія фотаздымкі, і ён зноў і зноў вяртаўся ў памяці да тых падзей, якія адразу прымусілі пасталець васемнаццацігадовых юнакоў, сутыкнуўшыхся з вайной і смерцю. Вядома, гаварыць аб гэтым цяжка, але трэба: каб не забываць і не дапусціць паўтарэння вайны. Нарадзіўся Іосіф Барцэвіч у 1967 годзе ў нашым раёне, у вёсцы Вішнеўка. Скончыў васьмігодку ў роднай вёсцы, а потым сярэднюю школу ў Адэльску Гродзенскага раёна. Пакуль споўнілася васямнаццаць гадоў, паспеў нават трохі папрацаваць на ферме ў Вішнеўцы, запускаў там дойку. 22 красавіка 1985 года яго прызвалі ў армію. Адыходзіў з Бераставіцкага ваенкамата, на перасыльным пункце ў Гродне яго спачатку размеркавалі ў вучэбны цэнтр у Печы, а на другім пастраенні ўжо даведаўся, што адпраўляюць у Маскву.І ўжо ў Маскве нам сказалі, што служыць будзем у Афганістане, - расказвае Іосіф Браніслававіч. - Спачатку на поездзе адправілі ў Ташкент, ехалі туды мы чацвёра сутак, а затым - у город Каршы, дзе салдат размяркоўвалі па воінскіх часцях, дарэчы, я трапіў у войскі сувязі. Там мы прабылі тры месяцы ў каранціне да прысягі, а літаральна праз тыдзень пасля яе нас паднялі ноччу, адвезлі ў Ташкент і ў наступную ноч на самалёце АН-26 перакінулі ў Кабул.
Прыняцце прысягі
Праз суткі нас зноў пасадзілі на самалёт, праўда, гэтым разам на АН-24, і мы паляцелі ў Кандагар, там на аэрадроме і стаяў наш батальён сувязі. Дзе будзе служыць, Іосіф Барцэвіч адразу не сказаў бацькам, ведалі толькі старэйшыя сёстры, бо калі прышло пісьмо з палявой поштай 33134, то швагры адразу здагадаліся, куды ён трапіў, ды і бацька таксама зразумеў, толькі маці некаторы час не гаварылі, баяліся яе хваляваць, але ж доўга гэтага не ўтоіш. Дарэчы, бацька са старэйшай сястрой нават прыязджаў на прысягу да Іосіфа Браніслававіча ў Ташкент, захаваліся нават фота.
-Маё першае ўражанне ад Афганістана – страх, -гаворыць воін-інтэрнацыяналіст. - Усюды страляюць, чутны выбухі, а мы маладыя, нявопытныя, да канца не разумеем, куды трапілі. Мы прыляцелі ноччу, салдат 170, нас адразу размеркавалі: каго ў аўтароту, каго ў батальён сувязі, каго ў дэсантна-штурмавую брыгаду. Я аказаўся ў батальёне сувязі. Нас пагрузілі па машынах і павезлі ў свае часці, а там адразу ў баню, выдалі новую форму. Спачатку нас пасялілі ў палатках, а потым мы зрабілі кубрык са скрыняў ад снарадаў, у якім і жылі, калі знаходзіліся ў воінскай часці. У Афганістане было вельмі горача, температура даходзіла да 60 градусаў, зямля ўся патрэсканая проста, да гэтага таксама было цяжка прывыкнуць.
Я лічыўся вадзіцелем-матарыстам і электрыкам, служыў на “кропцы” РСП. Такія ”кропкі” размяшчаліся каля ўзлётнай паласы аэрадрома, там стаялі маторы, якія давалі электрычнасць на станцыю, а яна ў сваю чаргу ўжо забяспечвала токам увесь аэрадром і падавала сігналы самалётам. Вакол “кропкі” быў капанір - гэта такое збудаванне, вялікі насып, пасярэдзіне якога праходы і толькі невялікія ваконцы для аўтаматаў. Усё гэта ацэплена калючым дротам у два рады, а паміж імі – міны, каб ніхто да “кропкі” падысці не змог. Бывала, калі самалёт сядае, то абрывае правады з лямпаў, што ўздоўж узлётнай паласы стаялі, а нам трэба было адразу гэта паправіць, каб свет быў на ўсім аэрадроме. Спачатку Іосіф Барцевіч служыў у Кандагары, а потым яшчэ сем месяцаў на такой жа “кропцы” ў Лашкаргаху. -Ужо набліжаўся наш “дзембель”, з Саюза прыбылі маладыя салдаты, і нас вырашылі вярнуць у часць у Кандагар, - успамінае Іосіф Браніслававіч. -Усе машыны ішлі сваім ходам, я таксама гнаў машыну, ГАЗ-66, вёз станцыю, машына была ўся абвешана бранёй, толькі маленькае акенца, каб глядзець на дарогу. Было вельмі страшна, бо ехалі па бетонцы, якая з бакоў была замініравана. Нас адразу папярэдзілі, што ехаць трэба толькі па цэнтры, убок не з’язджаць, на максімальнай скорасці. У Кандагары нас сустракалі танкі па перыметру дарогі і сцяжкамі ўказвалі напрамак. Памятаю, што вакол дарогі былі раскіданыя апельсіны, мандарыны, іншыя фрукты – гэта рабілі “душманы” з надзеяй, што хтосьці спыніцца, і яго можна будзе “зняць”. Але загад быў строгі: не спыняцца. Калі мы прыбылі ў Кандагар, якраз пачалася баявая аперацыя, і дамоў нас не адпусцілі, мая служба зацягнулася яшчэ на паўгода. На маіх вачах загінулі мае таварышы з аўтароты: АН-24, які перавозіў бомбы, заходзіў на паласу, і яму падбілі шассі. Пілоты катапульціраваліся, крычалі, каб не ехалі туды, бо там бомбы, а самалёт ужо пачаў гарэць. А нашы хлопцы з аўтароты і пажарныя паехалі яго тушыць, і ў гэты час ірванула. Выбух быў страшны, мы ўсе пападалі, а ў кіраўніка палётаў на вышцы ўсе шыбы павыляталі. Загінула 6 чалавек, усе хлопцы былі перад самым “дзембелем”, а вярнуліся дадому на “чорным цюльпане”… Іосіф Барцэвіч адзначае, што іх батальён сувязі ў непасрэдных баявых дзеяннях не ўдзельнічаў, бо ў сувязістаў была другая задача – забяспечваць бесперабойную падачу электрычнасці на аэрадроме. Але ўсё ж вайна ёсць вайна - аэрадром неаднаразова абстрэльвалі, многа таварышаў гінула на яго вачах, асабліва дэсантнікаў. І псіхалагічна было цяжка знаходзіцца на чужой зямлі, бо ў любы момант нават пяцігадовы хлопчык мог выстраліць з прыхаванай зброі. Таму і з кішлакоў адыходзілі заўсёды задам, не адварочваючыся, каб не атрымаць кулю ў спіну. -Ніхто не верыць, але ў Афганістане я еў сухары 1941 года, - гаворыць Іосіф Браніслававіч, - яны былі ў бляшаных банках, адкрываеш яе, а там бірка ляжыць “1941 год” – такая вось сувязь з мінулай вайной атрымліваецца.
З баявымі таварышамі
Мала таго, што Іосіф Барцэвіч пераслужыў на паўгода ў Афганістане, перад ад’ездам дадому здарылася яшчэ адна непрыемнасць – ён захварэў на тыф. Яго нават хацелі пакінуць у санчасці ў Афганістане, але хлопец ужо меў дакументы на руках і змог пераканаць усіх, што ўжо здаровы, падбадзёрваючы сам сябе і мабілізуючы ўсе рэсурсы маладога арганізма на выздараўленне.
- На ІЛ-76 мы прыляцелі ў Ташкент, а адтуль на скарасным цягніку прыбылі ў Мінск, - завяршае свой аповед Іосіф Барцэвіч. - З Мінску я ехаў аўтобусам у Гродна. Як сёння помню, што білет быў на 14.25. Ніхто з родных не ведаў, што я еду, бо калі ішлі баявыя дзеянні, пошта не даходзіла да нас, і я ўжо пісьма не напісаў. У Гродна адразу накіраваўся да сястры, а швагер ужо прывёз мяне дадому, у Вішнеўку, гэта было 15 жніўня 1987 года. Маці вельмі плакала пры сустрэчы, усё пытала, ці хоць рукі-ногі цэлыя… Пасля дэмабілізацыі воін-інтэрнацыяналіст паехаў працаваць у Гродна, ажаніўся, у сям’і нарадзіліся дзве дачкі. Але потым пачаў хварэць яго бацька, і Іосіф Браніслававіч прыняў рашэнне вярнуцца з сям’ёй на малую радзіму. І ўжо 27 гадоў жыве ў роднай Вішнеўцы, працуе ў мясцовай гаспадарцы. -Нікому не пажадаю перажыць таго, што перажылі мы ў Афганістане, – гаворыць на развітанне мой субяседнік. – Бо толькі перажыўшы вайну, разумееш, што найвышэшая каштоўнасць - мір і чалавечае жыццё. І трэба зрабіць усё магчымае, каб захаваць мір не толькі ў сваёй краіне, але і на свеце, бо як паказвае наш прыклад, чужой вайны не бывае. Ірына МІКЛАШ, фота аўтара і з архіва Іосіфа Барцэвіча