Array
(
[TAGS] =>
[~TAGS] =>
[ID] => 21126
[~ID] => 21126
[NAME] => "Наш хутар моцна абстралялі..."
[~NAME] => "Наш хутар моцна абстралялі..."
[IBLOCK_ID] => 1
[~IBLOCK_ID] => 1
[IBLOCK_SECTION_ID] => 10
[~IBLOCK_SECTION_ID] => 10
[DETAIL_TEXT] => 
Мы жылі ў Мураванай. Не ў самой вёсцы, а на хутары, каля рэчкі Свіслач. Там яшчэ чатыры хаты стаялі – сем’і Сарасекаў, Глябовічаў, Белакозаў жылі ў іх. Месца прыгожае, кусты ўздоўж берага, салаў’і спяваюць. А тут – вайна…
Добра помню, як яна пачыналася, што мы перажылі тады, бо не малая была – пад дзеўку ўзростам падбіралася. Нашы салдаты з боку Крынак адступалі. На беразе Свіслачы, у тых кустах, яны і акопваліся. А наш хутар аказаўся як на лініі фронту. Сям’я ў нас вялікая была: бацькі і сямёра дзяцей – я старэйшая, малым жа па пяць – восем гадоў. Адзін салдат, хіба афіцэр, сказаў татку: “Вы ўсе хавайцеся куды, бо будзе перастрэлка. А лепш, дык забірайце сям’ю і ўцякайце”. А тата, помню, паказаў на малых: “Куды я з імі пайду? Далёка не ўцячэш…” Спадзяваўся, што перасядзім неяк бой. Але мы не ўяўлялі, што будзе так страшна. Калі наляцелі нямецкія самалёты, засвісталі кулі і снарады, мы пабеглі ўздоўж Свіслачы, напрамкі цераз балота, у Малыя Эйсманты. Вакол вухкала, зямля, здаецца, станавілася на дыбы.
У Малых Эйсмантах сваякоў у нас не было, прытулілі чужыя людзі. А сціхла ўсё, вярнуліся мы дахаты, і мама, глянуўшы на хутар, заплакала. Снарадам з хаты знесла дах, павыляталі вокны, ды і сцены цагляныя ў многіх месцах пашкодзіла. Але, дзякаваць Богу, хата ўсё ж уцалела. А тры драўляныя дык згарэлі дашчэнту.
Татка накрыў дах ужо не дахоўкай – дзе яе возьмеш – а саломай. Вокны спачатку дошкамі забіў, так што і днём сядзелі пры лямпах, а потым памалу зашкліў.
Ды што хаты? Хутаране і самі не ўцалелі. Куля знайшла Эдзіка Сарасека. У падвале іх сям’я сядзела, а Эдзік малады, цікаўны – і выйшаў на двор паглядзець, дзе нашы, дзе немцы. Там, на падворку, і загінуў. І бацька, які выбраўся, каб уратаваць сына, таксама… І суседка наша, цётка Белакоз, загінула. Калі ўсё сціхла, і ўжо немцы прайшлі-праехалі пешшу і на матацыклах, мы пахавалі гэтых людзей. У Малую Бераставіцу вазілі, у касцёл, там на могілках і пахавалі.
Што ж тут казаць, нацярпеліся людзі. А за ўсю вайну колькі страху мелі?! Немцы спыніліся ў маёнтку графа ў Мураванай – там нейкі іх ваенны начальнік жыў. Нас, моладзь, на работу ў маёнтак ганялі. А на хутар не раз з вобыскам наляталі: надта партызанаў баяліся. Тыя, і праўда, заходзілі, бацькі ім харчы давалі.
… Такім помню пачатак вайны. А калі ў 44-м адступаў вораг – зноў страляніна была, зноў хаваліся. Але тыя дні радаснымі былі – уцякае немец, без вайны жыць будзем!
Расказ Б.Л.ПАНАСЮК
запісала Марыя ДРАПЕЗА
[~DETAIL_TEXT] => Мы жылі ў Мураванай. Не ў самой вёсцы, а на хутары, каля рэчкі Свіслач. Там яшчэ чатыры хаты стаялі – сем’і Сарасекаў, Глябовічаў, Белакозаў жылі ў іх. Месца прыгожае, кусты ўздоўж берага, салаў’і спяваюць. А тут – вайна…
Добра помню, як яна пачыналася, што мы перажылі тады, бо не малая была – пад дзеўку ўзростам падбіралася. Нашы салдаты з боку Крынак адступалі. На беразе Свіслачы, у тых кустах, яны і акопваліся. А наш хутар аказаўся як на лініі фронту. Сям’я ў нас вялікая была: бацькі і сямёра дзяцей – я старэйшая, малым жа па пяць – восем гадоў. Адзін салдат, хіба афіцэр, сказаў татку: “Вы ўсе хавайцеся куды, бо будзе перастрэлка. А лепш, дык забірайце сям’ю і ўцякайце”. А тата, помню, паказаў на малых: “Куды я з імі пайду? Далёка не ўцячэш…” Спадзяваўся, што перасядзім неяк бой. Але мы не ўяўлялі, што будзе так страшна. Калі наляцелі нямецкія самалёты, засвісталі кулі і снарады, мы пабеглі ўздоўж Свіслачы, напрамкі цераз балота, у Малыя Эйсманты. Вакол вухкала, зямля, здаецца, станавілася на дыбы.
У Малых Эйсмантах сваякоў у нас не было, прытулілі чужыя людзі. А сціхла ўсё, вярнуліся мы дахаты, і мама, глянуўшы на хутар, заплакала. Снарадам з хаты знесла дах, павыляталі вокны, ды і сцены цагляныя ў многіх месцах пашкодзіла. Але, дзякаваць Богу, хата ўсё ж уцалела. А тры драўляныя дык згарэлі дашчэнту.
Татка накрыў дах ужо не дахоўкай – дзе яе возьмеш – а саломай. Вокны спачатку дошкамі забіў, так што і днём сядзелі пры лямпах, а потым памалу зашкліў.
Ды што хаты? Хутаране і самі не ўцалелі. Куля знайшла Эдзіка Сарасека. У падвале іх сям’я сядзела, а Эдзік малады, цікаўны – і выйшаў на двор паглядзець, дзе нашы, дзе немцы. Там, на падворку, і загінуў. І бацька, які выбраўся, каб уратаваць сына, таксама… І суседка наша, цётка Белакоз, загінула. Калі ўсё сціхла, і ўжо немцы прайшлі-праехалі пешшу і на матацыклах, мы пахавалі гэтых людзей. У Малую Бераставіцу вазілі, у касцёл, там на могілках і пахавалі.
Што ж тут казаць, нацярпеліся людзі. А за ўсю вайну колькі страху мелі?! Немцы спыніліся ў маёнтку графа ў Мураванай – там нейкі іх ваенны начальнік жыў. Нас, моладзь, на работу ў маёнтак ганялі. А на хутар не раз з вобыскам наляталі: надта партызанаў баяліся. Тыя, і праўда, заходзілі, бацькі ім харчы давалі.
… Такім помню пачатак вайны. А калі ў 44-м адступаў вораг – зноў страляніна была, зноў хаваліся. Але тыя дні радаснымі былі – уцякае немец, без вайны жыць будзем!
Расказ Б.Л.ПАНАСЮК
запісала Марыя ДРАПЕЗА
[DETAIL_TEXT_TYPE] => html
[~DETAIL_TEXT_TYPE] => html
[PREVIEW_TEXT] => "Наш хутар моцна абстралялі..."
[~PREVIEW_TEXT] => "Наш хутар моцна абстралялі..."
[PREVIEW_TEXT_TYPE] => html
[~PREVIEW_TEXT_TYPE] => html
[DETAIL_PICTURE] => Array
(
[ID] => 42061
[TIMESTAMP_X] => 04.04.2025 14:04:27
[MODULE_ID] => iblock
[HEIGHT] => 1417
[WIDTH] => 1890
[FILE_SIZE] => 567206
[CONTENT_TYPE] => image/jpeg
[SUBDIR] => iblock/cf9
[FILE_NAME] => ap733s9bjcjymk5oi3o2l0aobkq6qaue.jpg
[ORIGINAL_NAME] => IMG_0063.jpg
[DESCRIPTION] =>
[HANDLER_ID] =>
[EXTERNAL_ID] => bf1424aebc5d4ccc9661aa12bc96c05c
[VERSION_ORIGINAL_ID] =>
[META] =>
[SRC] => /upload/iblock/cf9/ap733s9bjcjymk5oi3o2l0aobkq6qaue.jpg
[UNSAFE_SRC] => /upload/iblock/cf9/ap733s9bjcjymk5oi3o2l0aobkq6qaue.jpg
[SAFE_SRC] => /upload/iblock/cf9/ap733s9bjcjymk5oi3o2l0aobkq6qaue.jpg
[ALT] => "Наш хутар моцна абстралялі..."
[TITLE] => "Наш хутар моцна абстралялі..."
)
[~DETAIL_PICTURE] => 42061
[TIMESTAMP_X] => 09.04.2025 15:14:04
[~TIMESTAMP_X] => 09.04.2025 15:14:04
[ACTIVE_FROM_X] => 2011-05-27 00:00:00
[~ACTIVE_FROM_X] => 2011-05-27 00:00:00
[ACTIVE_FROM] => 27.05.2011
[~ACTIVE_FROM] => 27.05.2011
[LIST_PAGE_URL] => /news/
[~LIST_PAGE_URL] => /news/
[DETAIL_PAGE_URL] => /news/obshchestvo/%D0%BD%D0%B0%D1%88-%D1%85%D1%83%D1%82%D0%B0%D1%80-%D0%BC%D0%BE%D1%86%D0%BD%D0%B0-%D0%B0%D0%B1%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8F%D0%BB%D1%96/
[~DETAIL_PAGE_URL] => /news/obshchestvo/%D0%BD%D0%B0%D1%88-%D1%85%D1%83%D1%82%D0%B0%D1%80-%D0%BC%D0%BE%D1%86%D0%BD%D0%B0-%D0%B0%D0%B1%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8F%D0%BB%D1%96/
[LANG_DIR] => /
[~LANG_DIR] => /
[CODE] => наш-хутар-моцна-абстралялі
[~CODE] => наш-хутар-моцна-абстралялі
[EXTERNAL_ID] => 21126
[~EXTERNAL_ID] => 21126
[IBLOCK_TYPE_ID] => news
[~IBLOCK_TYPE_ID] => news
[IBLOCK_CODE] => corporate_news_s1
[~IBLOCK_CODE] => corporate_news_s1
[IBLOCK_EXTERNAL_ID] =>
[~IBLOCK_EXTERNAL_ID] =>
[LID] => s1
[~LID] => s1
[NAV_RESULT] =>
[NAV_CACHED_DATA] =>
[DISPLAY_ACTIVE_FROM] => 27.05.2011
[IPROPERTY_VALUES] => Array
(
[SECTION_META_TITLE] => "Наш хутар моцна абстралялі..."
[SECTION_META_KEYWORDS] => Новости
[SECTION_META_DESCRIPTION] =>
[SECTION_PAGE_TITLE] => "Наш хутар моцна абстралялі..."
[ELEMENT_META_TITLE] => "Наш хутар моцна абстралялі..."
[ELEMENT_META_KEYWORDS] => Общество
[ELEMENT_META_DESCRIPTION] => Мы жылі ў Мураванай Не ў самой вёсцы, а на хутары, каля рэчкі Свіслач.
[ELEMENT_PAGE_TITLE] => "Наш хутар моцна абстралялі..."
)
[FIELDS] => Array
(
[TAGS] =>
)
[PROPERTIES] => Array
(
[VIDEO] => Array
(
[ID] => 4
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Видео
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => VIDEO
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => F
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] => mpg, avi, wmv, mpeg, mpe, flv, mp4
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Видео
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[DONT_SHOW] => Array
(
[ID] => 6
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Не отображать в верхней карусели на главной
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => DONT_SHOW
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => L
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => C
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[VALUE_ENUM_ID] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Не отображать в верхней карусели на главной
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[AUTHOR] => Array
(
[ID] => 7
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Автор
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => AUTHOR
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => S
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Автор
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[WATERMARKER] => Array
(
[ID] => 8
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Водяной знак
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => WATERMARKER
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => F
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] => jpg, gif, bmp, png, jpeg, webp
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Водяной знак
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[WATERMARKER_PREV] => Array
(
[ID] => 9
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Водяной знак в превью
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => WATERMARKER_PREV
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => F
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] => jpg, gif, bmp, png, jpeg, webp
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Водяной знак в превью
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[DONT_SHOW_LIST] => Array
(
[ID] => 11
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Не отображать в карусели с разделами на главной
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => DONT_SHOW_LIST
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => L
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => C
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[VALUE_ENUM_ID] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Не отображать в карусели с разделами на главной
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[MAIN_SECTION] => Array
(
[ID] => 12
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Главный раздел
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => MAIN_SECTION
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => L
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[VALUE_ENUM_ID] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Главный раздел
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[PHOTOGRAPHER] => Array
(
[ID] => 13
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Фотограф
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => PHOTOGRAPHER
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => S
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Фотограф
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[NASHE_VIDEO] => Array
(
[ID] => 14
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Наше видео
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => NASHE_VIDEO
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => S
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] => video
[USER_TYPE_SETTINGS] => Array
(
[BUFFER_LENGTH] => 10
[CONTROLBAR] => bottom
[AUTOSTART] => N
[VOLUME] => 90
[SKIN] =>
[FLASHVARS] =>
[WMODE_FLV] => transparent
[BGCOLOR] => FFFFFF
[COLOR] => 000000
[OVER_COLOR] => 000000
[SCREEN_COLOR] => 000000
[SILVERVARS] =>
[WMODE_WMV] => windowless
[WIDTH] => 400
[HEIGHT] => 300
)
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Наше видео
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[YOUTUBE_VIDEO] => Array
(
[ID] => 15
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Наше видео ютуб
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => YOUTUBE_VIDEO
[DEFAULT_VALUE] => https://www.youtube.com/embed/
[PROPERTY_TYPE] => S
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Наше видео ютуб
[~DEFAULT_VALUE] => https://www.youtube.com/embed/
)
[YES_WATERMARK] => Array
(
[ID] => 17
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Выводить водяной знак
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => YES_WATERMARK
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => L
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => C
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[VALUE_ENUM_ID] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Выводить водяной знак
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[YES_WATERMARK_PREV] => Array
(
[ID] => 18
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Выводить водяной знак превью
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => YES_WATERMARK_PREV
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => L
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => C
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[VALUE_ENUM_ID] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Выводить водяной знак превью
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[DETAIL_PICTERS_NEW] => Array
(
[ID] => 19
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Детальная картинка
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => DETAIL_PICTERS_NEW
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => F
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] => jpg, gif, bmp, png, jpeg, webp
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Детальная картинка
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
)
[DISPLAY_PROPERTIES] => Array
(
)
[IBLOCK] => Array
(
[ID] => 1
[~ID] => 1
[TIMESTAMP_X] => 05.09.2026 23:21:37
[~TIMESTAMP_X] => 05.09.2026 23:21:37
[IBLOCK_TYPE_ID] => news
[~IBLOCK_TYPE_ID] => news
[LID] => s1
[~LID] => s1
[CODE] => corporate_news_s1
[~CODE] => corporate_news_s1
[API_CODE] =>
[~API_CODE] =>
[REST_ON] => N
[~REST_ON] => N
[NAME] => Новости
[~NAME] => Новости
[ACTIVE] => Y
[~ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[~SORT] => 500
[LIST_PAGE_URL] => /news/
[~LIST_PAGE_URL] => /news/
[DETAIL_PAGE_URL] => #SITE_DIR#/news/#SECTION_CODE_PATH#/#ELEMENT_CODE#/
[~DETAIL_PAGE_URL] => #SITE_DIR#/news/#SECTION_CODE_PATH#/#ELEMENT_CODE#/
[SECTION_PAGE_URL] => #SITE_DIR#/news/#SECTION_CODE_PATH#/
[~SECTION_PAGE_URL] => #SITE_DIR#/news/#SECTION_CODE_PATH#/
[CANONICAL_PAGE_URL] => https://beresta.by/news/corporate_news_s1/
[~CANONICAL_PAGE_URL] => https://beresta.by/news/corporate_news_s1/
[PICTURE] =>
[~PICTURE] =>
[DESCRIPTION] =>
[~DESCRIPTION] =>
[DESCRIPTION_TYPE] => text
[~DESCRIPTION_TYPE] => text
[RSS_TTL] => 24
[~RSS_TTL] => 24
[RSS_ACTIVE] => Y
[~RSS_ACTIVE] => Y
[RSS_FILE_ACTIVE] => N
[~RSS_FILE_ACTIVE] => N
[RSS_FILE_LIMIT] =>
[~RSS_FILE_LIMIT] =>
[RSS_FILE_DAYS] =>
[~RSS_FILE_DAYS] =>
[RSS_YANDEX_ACTIVE] => N
[~RSS_YANDEX_ACTIVE] => N
[XML_ID] =>
[~XML_ID] =>
[TMP_ID] => c0e792eea55f78fdf2f56a185b80509e
[~TMP_ID] => c0e792eea55f78fdf2f56a185b80509e
[INDEX_ELEMENT] => Y
[~INDEX_ELEMENT] => Y
[INDEX_SECTION] => Y
[~INDEX_SECTION] => Y
[WORKFLOW] => N
[~WORKFLOW] => N
[BIZPROC] => N
[~BIZPROC] => N
[SECTION_CHOOSER] => L
[~SECTION_CHOOSER] => L
[LIST_MODE] =>
[~LIST_MODE] =>
[RIGHTS_MODE] => S
[~RIGHTS_MODE] => S
[SECTION_PROPERTY] => N
[~SECTION_PROPERTY] => N
[PROPERTY_INDEX] => N
[~PROPERTY_INDEX] => N
[VERSION] => 1
[~VERSION] => 1
[LAST_CONV_ELEMENT] => 0
[~LAST_CONV_ELEMENT] => 0
[SOCNET_GROUP_ID] =>
[~SOCNET_GROUP_ID] =>
[EDIT_FILE_BEFORE] =>
[~EDIT_FILE_BEFORE] =>
[EDIT_FILE_AFTER] =>
[~EDIT_FILE_AFTER] =>
[SECTIONS_NAME] => Разделы
[~SECTIONS_NAME] => Разделы
[SECTION_NAME] => Раздел
[~SECTION_NAME] => Раздел
[ELEMENTS_NAME] => Элементы
[~ELEMENTS_NAME] => Элементы
[ELEMENT_NAME] => Элемент
[~ELEMENT_NAME] => Элемент
[FULLTEXT_INDEX] => N
[~FULLTEXT_INDEX] => N
[EXTERNAL_ID] =>
[~EXTERNAL_ID] =>
[LANG_DIR] => /
[~LANG_DIR] => /
[SERVER_NAME] => beresta.by
[~SERVER_NAME] => beresta.by
)
[SECTION] => Array
(
[PATH] => Array
(
[0] => Array
(
[ID] => 10
[~ID] => 10
[CODE] => obshchestvo
[~CODE] => obshchestvo
[XML_ID] =>
[~XML_ID] =>
[EXTERNAL_ID] =>
[~EXTERNAL_ID] =>
[IBLOCK_ID] => 1
[~IBLOCK_ID] => 1
[IBLOCK_SECTION_ID] =>
[~IBLOCK_SECTION_ID] =>
[SORT] => 500
[~SORT] => 500
[NAME] => Общество
[~NAME] => Общество
[ACTIVE] => Y
[~ACTIVE] => Y
[DEPTH_LEVEL] => 1
[~DEPTH_LEVEL] => 1
[SECTION_PAGE_URL] => /news/obshchestvo/
[~SECTION_PAGE_URL] => /news/obshchestvo/
[IBLOCK_TYPE_ID] => news
[~IBLOCK_TYPE_ID] => news
[IBLOCK_CODE] => corporate_news_s1
[~IBLOCK_CODE] => corporate_news_s1
[IBLOCK_EXTERNAL_ID] =>
[~IBLOCK_EXTERNAL_ID] =>
[GLOBAL_ACTIVE] => Y
[~GLOBAL_ACTIVE] => Y
[IPROPERTY_VALUES] => Array
(
[SECTION_META_TITLE] => Общество
[SECTION_META_KEYWORDS] => Новости
[SECTION_META_DESCRIPTION] =>
[SECTION_PAGE_TITLE] => Общество
[ELEMENT_META_TITLE] => Общество
[ELEMENT_META_KEYWORDS] => Новости
[ELEMENT_META_DESCRIPTION] => .
[ELEMENT_PAGE_TITLE] => Общество
)
)
)
)
[SECTION_URL] => /news/obshchestvo/
[META_TAGS] => Array
(
[TITLE] => "Наш хутар моцна абстралялі..."
[BROWSER_TITLE] => "Наш хутар моцна абстралялі..."
[KEYWORDS] => Общество
[DESCRIPTION] => Мы жылі ў Мураванай Не ў самой вёсцы, а на хутары, каля рэчкі Свіслач.
)
)
27.05.2011
"Наш хутар моцна абстралялі..."
Мы жылі ў Мураванай. Не ў самой вёсцы, а на хутары, каля рэчкі Свіслач. Там яшчэ чатыры хаты стаялі – сем’і Сарасекаў, Глябовічаў, Белакозаў жылі ў іх. Месца прыгожае, кусты ўздоўж берага, салаў’і спяваюць. А тут – вайна…
Добра помню, як яна пачыналася, што мы перажылі тады, бо не малая была – пад дзеўку ўзростам падбіралася. Нашы салдаты з боку Крынак адступалі. На беразе Свіслачы, у тых кустах, яны і акопваліся. А наш хутар аказаўся як на лініі фронту. Сям’я ў нас вялікая была: бацькі і сямёра дзяцей – я старэйшая, малым жа па пяць – восем гадоў. Адзін салдат, хіба афіцэр, сказаў татку: “Вы ўсе хавайцеся куды, бо будзе перастрэлка. А лепш, дык забірайце сям’ю і ўцякайце”. А тата, помню, паказаў на малых: “Куды я з імі пайду? Далёка не ўцячэш…” Спадзяваўся, што перасядзім неяк бой. Але мы не ўяўлялі, што будзе так страшна. Калі наляцелі нямецкія самалёты, засвісталі кулі і снарады, мы пабеглі ўздоўж Свіслачы, напрамкі цераз балота, у Малыя Эйсманты. Вакол вухкала, зямля, здаецца, станавілася на дыбы.
У Малых Эйсмантах сваякоў у нас не было, прытулілі чужыя людзі. А сціхла ўсё, вярнуліся мы дахаты, і мама, глянуўшы на хутар, заплакала. Снарадам з хаты знесла дах, павыляталі вокны, ды і сцены цагляныя ў многіх месцах пашкодзіла. Але, дзякаваць Богу, хата ўсё ж уцалела. А тры драўляныя дык згарэлі дашчэнту.
Татка накрыў дах ужо не дахоўкай – дзе яе возьмеш – а саломай. Вокны спачатку дошкамі забіў, так што і днём сядзелі пры лямпах, а потым памалу зашкліў.
Ды што хаты? Хутаране і самі не ўцалелі. Куля знайшла Эдзіка Сарасека. У падвале іх сям’я сядзела, а Эдзік малады, цікаўны – і выйшаў на двор паглядзець, дзе нашы, дзе немцы. Там, на падворку, і загінуў. І бацька, які выбраўся, каб уратаваць сына, таксама… І суседка наша, цётка Белакоз, загінула. Калі ўсё сціхла, і ўжо немцы прайшлі-праехалі пешшу і на матацыклах, мы пахавалі гэтых людзей. У Малую Бераставіцу вазілі, у касцёл, там на могілках і пахавалі.
Што ж тут казаць, нацярпеліся людзі. А за ўсю вайну колькі страху мелі?! Немцы спыніліся ў маёнтку графа ў Мураванай – там нейкі іх ваенны начальнік жыў. Нас, моладзь, на работу ў маёнтак ганялі. А на хутар не раз з вобыскам наляталі: надта партызанаў баяліся. Тыя, і праўда, заходзілі, бацькі ім харчы давалі.
… Такім помню пачатак вайны. А калі ў 44-м адступаў вораг – зноў страляніна была, зноў хаваліся. Але тыя дні радаснымі былі – уцякае немец, без вайны жыць будзем!
Расказ Б.Л.ПАНАСЮК
запісала Марыя ДРАПЕЗА
