Array
(
[TAGS] =>
[~TAGS] =>
[ID] => 16112
[~ID] => 16112
[NAME] => “Літаратурная спадчына Бераставіччыны ўяўляе цікавасць”
[~NAME] => “Літаратурная спадчына Бераставіччыны ўяўляе цікавасць”
[IBLOCK_ID] => 1
[~IBLOCK_ID] => 1
[IBLOCK_SECTION_ID] => 10
[~IBLOCK_SECTION_ID] => 10
[DETAIL_TEXT] =>
500-гадовы юбілей беларускага кнігадрукавання – гэта не толькі гісторыя айчыннай выдавецкай дзейнасці, але і гісторыя славянскай кніжнай культуры ўвогуле, а яшчэ выдатная нагода ў сродках масавай інфармацыі акрэсліць ролю і значэнне нашай краіны ў стварэнні і прымнажэнні сусветнай культурнай спадчыны. Сённяшні наш суразмоўца – галоўны захавальнік фондаў Музея Вавёркі ў Вялікай Бераставіцы Яўген Волкаў. А гутарка пойдзе аб тых узорах літаратурнай спадчыны Бераставіччыны, якія прадстаўлены ў экспазіцыі музея ці захоўваюцца ў музейнай навуковай бібліятэцы.
– Якой самай даўняй кнігай валодае музей?
– Непасрэдна ў дачыненні да 500-годдзя беларускага кнігадрукавання, ці, дакладней, калі казаць пра ўплыў
нашых суайчыннікаў на развіццё кнігадрукавання, трэба адзначыць, што ў музейнай экспазіцыі знаходзіцца асобнік заблудаўскага Евангелля – першага на Беларусі друкаванага Евангелля. Праўда, гэта толькі копія. Аднак для нас выданне “Евангелле вучыцельнае”, надрукаванае ў 1569 годзе ўсходнеславянскімі першадрукарамі Іванам Фёдаравым і Пятром Мсціслацам, уяўляе цікавасць найперш тым, што выдадзена яно за грошы гетмана Вялікага Княства Літоўскага Рыгора Хадкевіча ў яго маёнтку Заблудава (каля Беластока). Рыгор Хадкевіч з’яўляецца заснавальнікам старэйшай (бераставіцкай) галіны роду Хадкевічаў. Заблудаўскае Евангелле – гэта зборнік гутарак і павучанняў з тлумачэннем евангельскіх тэкстаў. Адметна, што тут змешчаны першы друкаваны твор старажытнай усходнеславянскай літаратуры — «Слова на Ушэсце» Кірылы Тураўскага. А на адвароце тытульнага ліста кнігі змешчаны герб Хадкевічаў і прадмова Рыгора Хадкевіча на старажытнабеларускай мове.
– А ці засталося што-небудзь з бібліятэчнай спадчыны ўладальнікаў Вялікай Бераставіцы Касакоўскіх?
– Уласная бібліятэка Касакоўскіх налічвала каля 3000 тамоў кніг на лацінскай, польскай, французскай, рускай, нямецкай мовах пераважна па гісторыі, праву, геральдыцы, філасофіі. У спецыяльным памяшканні размяшчаўся даволі багаты сямейны архіў. Ён складаўся з дакументаў, якія краналі яшчэ часы гетмана Хадкевіча. Бібліятэка перажыла першую сусветную вайну і ў міжваенны час таксама папаўнялася. Некаторыя дакументы з архіву былі перададзены Гродзенскаму музею. Але большая частка кніг, архіўных збораў і калекцый мастацкіх твораў былі разрабаваны і спалены разам з палацам на пачатку другой сусветнай вайны. Тым не менш, з той часткі кніг, што захавалася, сям’я Касакоўскіх перадала нам некалькі выданняў з даравальным подпісам. Кнігі гэтыя прадстаўлены на экспазіцыі. А яшчэ экспазіцыя ўтрымлівае копію дзённіка дачкі Юзафа Станіслава Касакоўскага Ганны, які дзяўчына вяла ў 1941 годзе падчас высылкі сям’і ў Казахстан. Дзённік ілюстраваны аўтарскімі малюнкамі і, што цікава, утрымлівае польска-казахскі слоўнік, састаўлены самой Ганнай. Гэты помнік мемуарнай літаратуры нам таксама перадалі нашчадкі Касакоўскіх.
– Хто з нашых землякоў ахвяраваў музею найбольш друкаваных рарытэтаў?
– Безумоўна, гэта жыхар вёскі Падбагонікі Леанід Раманавіч Салавей, чалавек вельмі цікавы, які працаваў настаўнікам, вельмі любіў свой родны край і ў свой час цесна супрацоўнічаў з музейнымі супрацоўнікамі. Ён перадаў шмат каштоўных экспанатаў. Сярод старадрукаў трэба адзначыць 4-е выданне “Смыка беларускага” Францішка Багушэвіча (20-я гады 19 ст.), грамадска-літаратурны штотыднёвік “Беларускі летапіс”, шэраг іншых часопісаў і газет, календароў, вучэбных дапаможнікаў, малітоўнікаў, выдадзеных у першай палове ХХ стагоддзя.
Наш зямляк, краязнаўца Сяргей Лушчык перадаў у музейную навуковую бібліятэку дастаткова рэдкую кнігу – “Альбом фатаграфій графа Касакоўскага”. А ўраджэнец аграгарадка Алекшыцы Аляксандр Аўдзіевіч, які жыве ў Гродне, падараваў музею каля двух дзясяткаў кніг гістарычнай накіраванасці з уласнай бібліятэкі.
– Ведаю, што музей збірае не толькі краязнаўчыя экспанаты, але і розныя рэчы, звязаныя з сімвалам нашага пасёлка Вавёркай.
– Так. І сярод іх – літаратурныя творы, дзе ёсць упамінанне пра вавёрку. Такія кнігі, нават з аўтографамі іх аўтараў, знаходзяцца ў экспазіцыі. Гэта, напрыклад, верш Уладзіміра Ліпскага “Вавёрчыны зубкі”, верш Міколы Чарняўскага “Вінаватыя…зубкі”. Вавёрцы прысвечаны вершаваны аўтограф “Грыбы” паэта і перакладчыка Андрэя Хадановіча, падпісаны аўтарам для нашага музея падчас прэзентацыі яго зборніка
вершаў у Гродне. Ёсць у нас і цікавы верш-аўтограф вядомага гісторыка, паэта і пісьменніка Уладзіміра Арлова. Дарэчы, у нашай бібліятэцы захоўваецца і нямала іншых кніг з аўтарскімі подпісамі, напрыклад, зборнікі вершаў “Лісткі календара” Максіма Танка, “Вузялок Святагора” Вольгі Іпатавай, кніга Уладзіміра Ліпскага “Вясёлка над Нёманам”, гістарычны нарыс Сяргея Габрусевіча і Святланы Марозавай “Прафесар Ігнат Анацэвіч. Жыццё. Спадчына”, твор Іраіды Царук “Крутые дороги”, прысвечаны Сяргею Прытыцкаму, шэраг кніг беларускага гісторыка і краязныўцы Валерыя Чарапіцы і г.д. Як вядома, кнігі, падпісаныя ўласнаручна аўтарамі, ужо набываюць пэўную музейную каштоўнасць.
– Які ж старадрук з музейнай бібліятэкі, на Вашу думку, найбольш цікавы і каштоўны?
– Кожная кніга па-свойму цікавая і адметная. Найбольш багата ілюстраваная графічнымі малюнкамі, карысная сваімі гістарычнымі фактамі кніга 1901 года выдання “Dzieje Polski. Toм.IV” (на здымку), напісаная прафесарам Аўгустам Сакалоўскім. Твор распавядае пра гістарычнае жыццё і побыт Рэчы Паспалітай і Вялікага княстава Літоўскага. У ім, дарэчы, утрымліваюцца партрэты Хадкевічаў, малюнкі храмаў Гродзеншчыны і іншыя цікавыя факты, якія датычацца Прынёманскага краю.
– Дзякуй, Яўген Аляксандравіч, за размову. Мяркую, што літаратурныя знаходкі, якімі валодае музей Вавёркі будуць карысныя ўсім, каго вабіць вывучэнне гісторыі роднага краю.
Святлана Ганчарова, фота аўтара
[~DETAIL_TEXT] =>
500-гадовы юбілей беларускага кнігадрукавання – гэта не толькі гісторыя айчыннай выдавецкай дзейнасці, але і гісторыя славянскай кніжнай культуры ўвогуле, а яшчэ выдатная нагода ў сродках масавай інфармацыі акрэсліць ролю і значэнне нашай краіны ў стварэнні і прымнажэнні сусветнай культурнай спадчыны. Сённяшні наш суразмоўца – галоўны захавальнік фондаў Музея Вавёркі ў Вялікай Бераставіцы Яўген Волкаў. А гутарка пойдзе аб тых узорах літаратурнай спадчыны Бераставіччыны, якія прадстаўлены ў экспазіцыі музея ці захоўваюцца ў музейнай навуковай бібліятэцы.
– Якой самай даўняй кнігай валодае музей?
– Непасрэдна ў дачыненні да 500-годдзя беларускага кнігадрукавання, ці, дакладней, калі казаць пра ўплыў
нашых суайчыннікаў на развіццё кнігадрукавання, трэба адзначыць, што ў музейнай экспазіцыі знаходзіцца асобнік заблудаўскага Евангелля – першага на Беларусі друкаванага Евангелля. Праўда, гэта толькі копія. Аднак для нас выданне “Евангелле вучыцельнае”, надрукаванае ў 1569 годзе ўсходнеславянскімі першадрукарамі Іванам Фёдаравым і Пятром Мсціслацам, уяўляе цікавасць найперш тым, што выдадзена яно за грошы гетмана Вялікага Княства Літоўскага Рыгора Хадкевіча ў яго маёнтку Заблудава (каля Беластока). Рыгор Хадкевіч з’яўляецца заснавальнікам старэйшай (бераставіцкай) галіны роду Хадкевічаў. Заблудаўскае Евангелле – гэта зборнік гутарак і павучанняў з тлумачэннем евангельскіх тэкстаў. Адметна, што тут змешчаны першы друкаваны твор старажытнай усходнеславянскай літаратуры — «Слова на Ушэсце» Кірылы Тураўскага. А на адвароце тытульнага ліста кнігі змешчаны герб Хадкевічаў і прадмова Рыгора Хадкевіча на старажытнабеларускай мове.
– А ці засталося што-небудзь з бібліятэчнай спадчыны ўладальнікаў Вялікай Бераставіцы Касакоўскіх?
– Уласная бібліятэка Касакоўскіх налічвала каля 3000 тамоў кніг на лацінскай, польскай, французскай, рускай, нямецкай мовах пераважна па гісторыі, праву, геральдыцы, філасофіі. У спецыяльным памяшканні размяшчаўся даволі багаты сямейны архіў. Ён складаўся з дакументаў, якія краналі яшчэ часы гетмана Хадкевіча. Бібліятэка перажыла першую сусветную вайну і ў міжваенны час таксама папаўнялася. Некаторыя дакументы з архіву былі перададзены Гродзенскаму музею. Але большая частка кніг, архіўных збораў і калекцый мастацкіх твораў былі разрабаваны і спалены разам з палацам на пачатку другой сусветнай вайны. Тым не менш, з той часткі кніг, што захавалася, сям’я Касакоўскіх перадала нам некалькі выданняў з даравальным подпісам. Кнігі гэтыя прадстаўлены на экспазіцыі. А яшчэ экспазіцыя ўтрымлівае копію дзённіка дачкі Юзафа Станіслава Касакоўскага Ганны, які дзяўчына вяла ў 1941 годзе падчас высылкі сям’і ў Казахстан. Дзённік ілюстраваны аўтарскімі малюнкамі і, што цікава, утрымлівае польска-казахскі слоўнік, састаўлены самой Ганнай. Гэты помнік мемуарнай літаратуры нам таксама перадалі нашчадкі Касакоўскіх.
– Хто з нашых землякоў ахвяраваў музею найбольш друкаваных рарытэтаў?
– Безумоўна, гэта жыхар вёскі Падбагонікі Леанід Раманавіч Салавей, чалавек вельмі цікавы, які працаваў настаўнікам, вельмі любіў свой родны край і ў свой час цесна супрацоўнічаў з музейнымі супрацоўнікамі. Ён перадаў шмат каштоўных экспанатаў. Сярод старадрукаў трэба адзначыць 4-е выданне “Смыка беларускага” Францішка Багушэвіча (20-я гады 19 ст.), грамадска-літаратурны штотыднёвік “Беларускі летапіс”, шэраг іншых часопісаў і газет, календароў, вучэбных дапаможнікаў, малітоўнікаў, выдадзеных у першай палове ХХ стагоддзя.
Наш зямляк, краязнаўца Сяргей Лушчык перадаў у музейную навуковую бібліятэку дастаткова рэдкую кнігу – “Альбом фатаграфій графа Касакоўскага”. А ўраджэнец аграгарадка Алекшыцы Аляксандр Аўдзіевіч, які жыве ў Гродне, падараваў музею каля двух дзясяткаў кніг гістарычнай накіраванасці з уласнай бібліятэкі.
– Ведаю, што музей збірае не толькі краязнаўчыя экспанаты, але і розныя рэчы, звязаныя з сімвалам нашага пасёлка Вавёркай.
– Так. І сярод іх – літаратурныя творы, дзе ёсць упамінанне пра вавёрку. Такія кнігі, нават з аўтографамі іх аўтараў, знаходзяцца ў экспазіцыі. Гэта, напрыклад, верш Уладзіміра Ліпскага “Вавёрчыны зубкі”, верш Міколы Чарняўскага “Вінаватыя…зубкі”. Вавёрцы прысвечаны вершаваны аўтограф “Грыбы” паэта і перакладчыка Андрэя Хадановіча, падпісаны аўтарам для нашага музея падчас прэзентацыі яго зборніка
вершаў у Гродне. Ёсць у нас і цікавы верш-аўтограф вядомага гісторыка, паэта і пісьменніка Уладзіміра Арлова. Дарэчы, у нашай бібліятэцы захоўваецца і нямала іншых кніг з аўтарскімі подпісамі, напрыклад, зборнікі вершаў “Лісткі календара” Максіма Танка, “Вузялок Святагора” Вольгі Іпатавай, кніга Уладзіміра Ліпскага “Вясёлка над Нёманам”, гістарычны нарыс Сяргея Габрусевіча і Святланы Марозавай “Прафесар Ігнат Анацэвіч. Жыццё. Спадчына”, твор Іраіды Царук “Крутые дороги”, прысвечаны Сяргею Прытыцкаму, шэраг кніг беларускага гісторыка і краязныўцы Валерыя Чарапіцы і г.д. Як вядома, кнігі, падпісаныя ўласнаручна аўтарамі, ужо набываюць пэўную музейную каштоўнасць.
– Які ж старадрук з музейнай бібліятэкі, на Вашу думку, найбольш цікавы і каштоўны?
– Кожная кніга па-свойму цікавая і адметная. Найбольш багата ілюстраваная графічнымі малюнкамі, карысная сваімі гістарычнымі фактамі кніга 1901 года выдання “Dzieje Polski. Toм.IV” (на здымку), напісаная прафесарам Аўгустам Сакалоўскім. Твор распавядае пра гістарычнае жыццё і побыт Рэчы Паспалітай і Вялікага княстава Літоўскага. У ім, дарэчы, утрымліваюцца партрэты Хадкевічаў, малюнкі храмаў Гродзеншчыны і іншыя цікавыя факты, якія датычацца Прынёманскага краю.
– Дзякуй, Яўген Аляксандравіч, за размову. Мяркую, што літаратурныя знаходкі, якімі валодае музей Вавёркі будуць карысныя ўсім, каго вабіць вывучэнне гісторыі роднага краю.
Святлана Ганчарова, фота аўтара
[DETAIL_TEXT_TYPE] => html
[~DETAIL_TEXT_TYPE] => html
[PREVIEW_TEXT] => “Літаратурная спадчына Бераставіччыны ўяўляе цікавасць”
[~PREVIEW_TEXT] => “Літаратурная спадчына Бераставіччыны ўяўляе цікавасць”
[PREVIEW_TEXT_TYPE] => html
[~PREVIEW_TEXT_TYPE] => html
[DETAIL_PICTURE] => Array
(
[ID] => 32117
[TIMESTAMP_X] => 01.04.2025 15:51:43
[MODULE_ID] => iblock
[HEIGHT] => 683
[WIDTH] => 1024
[FILE_SIZE] => 207310
[CONTENT_TYPE] => image/jpeg
[SUBDIR] => iblock/0b0
[FILE_NAME] => ri6i8y5b0diqnnh5xrxhyp3hc5dtc0y8.jpg
[ORIGINAL_NAME] => IMG_4208.jpg
[DESCRIPTION] =>
[HANDLER_ID] =>
[EXTERNAL_ID] => 069f93efb73fb8f1a62441f078aa9697
[VERSION_ORIGINAL_ID] =>
[META] =>
[SRC] => /upload/iblock/0b0/ri6i8y5b0diqnnh5xrxhyp3hc5dtc0y8.jpg
[UNSAFE_SRC] => /upload/iblock/0b0/ri6i8y5b0diqnnh5xrxhyp3hc5dtc0y8.jpg
[SAFE_SRC] => /upload/iblock/0b0/ri6i8y5b0diqnnh5xrxhyp3hc5dtc0y8.jpg
[ALT] => “Літаратурная спадчына Бераставіччыны ўяўляе цікавасць”
[TITLE] => “Літаратурная спадчына Бераставіччыны ўяўляе цікавасць”
)
[~DETAIL_PICTURE] => 32117
[TIMESTAMP_X] => 09.04.2025 18:09:45
[~TIMESTAMP_X] => 09.04.2025 18:09:45
[ACTIVE_FROM_X] => 2017-03-26 00:00:00
[~ACTIVE_FROM_X] => 2017-03-26 00:00:00
[ACTIVE_FROM] => 26.03.2017
[~ACTIVE_FROM] => 26.03.2017
[LIST_PAGE_URL] => /news/
[~LIST_PAGE_URL] => /news/
[DETAIL_PAGE_URL] => /news/obshchestvo/%D0%BB%D1%96%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%B0%D1%8F-%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D1%87%D1%8B%D0%BD%D0%B0-%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87%D1%87/
[~DETAIL_PAGE_URL] => /news/obshchestvo/%D0%BB%D1%96%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%B0%D1%8F-%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D1%87%D1%8B%D0%BD%D0%B0-%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87%D1%87/
[LANG_DIR] => /
[~LANG_DIR] => /
[CODE] => літаратурная-спадчына-бераставічч
[~CODE] => літаратурная-спадчына-бераставічч
[EXTERNAL_ID] => 16112
[~EXTERNAL_ID] => 16112
[IBLOCK_TYPE_ID] => news
[~IBLOCK_TYPE_ID] => news
[IBLOCK_CODE] => corporate_news_s1
[~IBLOCK_CODE] => corporate_news_s1
[IBLOCK_EXTERNAL_ID] =>
[~IBLOCK_EXTERNAL_ID] =>
[LID] => s1
[~LID] => s1
[NAV_RESULT] =>
[NAV_CACHED_DATA] =>
[DISPLAY_ACTIVE_FROM] => 26.03.2017
[IPROPERTY_VALUES] => Array
(
[SECTION_META_TITLE] => “Літаратурная спадчына Бераставіччыны ўяўляе цікавасць”
[SECTION_META_KEYWORDS] => Новости
[SECTION_META_DESCRIPTION] =>
[SECTION_PAGE_TITLE] => “Літаратурная спадчына Бераставіччыны ўяўляе цікавасць”
[ELEMENT_META_TITLE] => “Літаратурная спадчына Бераставіччыны ўяўляе цікавасць”
[ELEMENT_META_KEYWORDS] => Общество
[ELEMENT_META_DESCRIPTION] => 500-гадовы юбілей беларускага кнігадрукавання – гэта не толькі гісторыя айчыннай выдавецкай дзейнасці, але і гісторыя славянскай кніжнай культуры ўвогуле, а яшчэ выдатная нагода ў сродках масавай інфармацыі акрэсліць ролю і значэнне нашай краіны ў стварэнні і прымнажэнні сусветнай культурнай спадчыны Сённяшні наш суразмоўца – галоўны захавальнік фондаў Музея Вавёркі ў Вялікай Бераставіцы Яўген Волкаў.
[ELEMENT_PAGE_TITLE] => “Літаратурная спадчына Бераставіччыны ўяўляе цікавасць”
)
[FIELDS] => Array
(
[TAGS] =>
)
[PROPERTIES] => Array
(
[VIDEO] => Array
(
[ID] => 4
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Видео
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => VIDEO
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => F
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] => mpg, avi, wmv, mpeg, mpe, flv, mp4
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Видео
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[DONT_SHOW] => Array
(
[ID] => 6
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Не отображать в верхней карусели на главной
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => DONT_SHOW
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => L
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => C
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[VALUE_ENUM_ID] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Не отображать в верхней карусели на главной
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[AUTHOR] => Array
(
[ID] => 7
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Автор
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => AUTHOR
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => S
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Автор
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[WATERMARKER] => Array
(
[ID] => 8
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Водяной знак
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => WATERMARKER
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => F
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] => jpg, gif, bmp, png, jpeg, webp
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Водяной знак
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[WATERMARKER_PREV] => Array
(
[ID] => 9
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Водяной знак в превью
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => WATERMARKER_PREV
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => F
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] => jpg, gif, bmp, png, jpeg, webp
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Водяной знак в превью
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[DONT_SHOW_LIST] => Array
(
[ID] => 11
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Не отображать в карусели с разделами на главной
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => DONT_SHOW_LIST
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => L
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => C
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[VALUE_ENUM_ID] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Не отображать в карусели с разделами на главной
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[MAIN_SECTION] => Array
(
[ID] => 12
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Главный раздел
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => MAIN_SECTION
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => L
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[VALUE_ENUM_ID] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Главный раздел
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[PHOTOGRAPHER] => Array
(
[ID] => 13
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Фотограф
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => PHOTOGRAPHER
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => S
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Фотограф
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[NASHE_VIDEO] => Array
(
[ID] => 14
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Наше видео
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => NASHE_VIDEO
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => S
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] => video
[USER_TYPE_SETTINGS] => Array
(
[BUFFER_LENGTH] => 10
[CONTROLBAR] => bottom
[AUTOSTART] => N
[VOLUME] => 90
[SKIN] =>
[FLASHVARS] =>
[WMODE_FLV] => transparent
[BGCOLOR] => FFFFFF
[COLOR] => 000000
[OVER_COLOR] => 000000
[SCREEN_COLOR] => 000000
[SILVERVARS] =>
[WMODE_WMV] => windowless
[WIDTH] => 400
[HEIGHT] => 300
)
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Наше видео
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[YOUTUBE_VIDEO] => Array
(
[ID] => 15
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Наше видео ютуб
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => YOUTUBE_VIDEO
[DEFAULT_VALUE] => https://www.youtube.com/embed/
[PROPERTY_TYPE] => S
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Наше видео ютуб
[~DEFAULT_VALUE] => https://www.youtube.com/embed/
)
[YES_WATERMARK] => Array
(
[ID] => 17
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Выводить водяной знак
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => YES_WATERMARK
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => L
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => C
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[VALUE_ENUM_ID] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Выводить водяной знак
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[YES_WATERMARK_PREV] => Array
(
[ID] => 18
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Выводить водяной знак превью
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => YES_WATERMARK_PREV
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => L
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => C
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[VALUE_ENUM_ID] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Выводить водяной знак превью
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[DETAIL_PICTERS_NEW] => Array
(
[ID] => 19
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Детальная картинка
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => DETAIL_PICTERS_NEW
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => F
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] => jpg, gif, bmp, png, jpeg, webp
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Детальная картинка
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
)
[DISPLAY_PROPERTIES] => Array
(
)
[IBLOCK] => Array
(
[ID] => 1
[~ID] => 1
[TIMESTAMP_X] => 05.09.2026 23:21:37
[~TIMESTAMP_X] => 05.09.2026 23:21:37
[IBLOCK_TYPE_ID] => news
[~IBLOCK_TYPE_ID] => news
[LID] => s1
[~LID] => s1
[CODE] => corporate_news_s1
[~CODE] => corporate_news_s1
[API_CODE] =>
[~API_CODE] =>
[REST_ON] => N
[~REST_ON] => N
[NAME] => Новости
[~NAME] => Новости
[ACTIVE] => Y
[~ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[~SORT] => 500
[LIST_PAGE_URL] => /news/
[~LIST_PAGE_URL] => /news/
[DETAIL_PAGE_URL] => #SITE_DIR#/news/#SECTION_CODE_PATH#/#ELEMENT_CODE#/
[~DETAIL_PAGE_URL] => #SITE_DIR#/news/#SECTION_CODE_PATH#/#ELEMENT_CODE#/
[SECTION_PAGE_URL] => #SITE_DIR#/news/#SECTION_CODE_PATH#/
[~SECTION_PAGE_URL] => #SITE_DIR#/news/#SECTION_CODE_PATH#/
[CANONICAL_PAGE_URL] => https://beresta.by/news/corporate_news_s1/
[~CANONICAL_PAGE_URL] => https://beresta.by/news/corporate_news_s1/
[PICTURE] =>
[~PICTURE] =>
[DESCRIPTION] =>
[~DESCRIPTION] =>
[DESCRIPTION_TYPE] => text
[~DESCRIPTION_TYPE] => text
[RSS_TTL] => 24
[~RSS_TTL] => 24
[RSS_ACTIVE] => Y
[~RSS_ACTIVE] => Y
[RSS_FILE_ACTIVE] => N
[~RSS_FILE_ACTIVE] => N
[RSS_FILE_LIMIT] =>
[~RSS_FILE_LIMIT] =>
[RSS_FILE_DAYS] =>
[~RSS_FILE_DAYS] =>
[RSS_YANDEX_ACTIVE] => N
[~RSS_YANDEX_ACTIVE] => N
[XML_ID] =>
[~XML_ID] =>
[TMP_ID] => 06c8f2cf310019e0e1a4aba1d7054c32
[~TMP_ID] => 06c8f2cf310019e0e1a4aba1d7054c32
[INDEX_ELEMENT] => Y
[~INDEX_ELEMENT] => Y
[INDEX_SECTION] => Y
[~INDEX_SECTION] => Y
[WORKFLOW] => N
[~WORKFLOW] => N
[BIZPROC] => N
[~BIZPROC] => N
[SECTION_CHOOSER] => L
[~SECTION_CHOOSER] => L
[LIST_MODE] =>
[~LIST_MODE] =>
[RIGHTS_MODE] => S
[~RIGHTS_MODE] => S
[SECTION_PROPERTY] => N
[~SECTION_PROPERTY] => N
[PROPERTY_INDEX] => N
[~PROPERTY_INDEX] => N
[VERSION] => 1
[~VERSION] => 1
[LAST_CONV_ELEMENT] => 0
[~LAST_CONV_ELEMENT] => 0
[SOCNET_GROUP_ID] =>
[~SOCNET_GROUP_ID] =>
[EDIT_FILE_BEFORE] =>
[~EDIT_FILE_BEFORE] =>
[EDIT_FILE_AFTER] =>
[~EDIT_FILE_AFTER] =>
[SECTIONS_NAME] => Разделы
[~SECTIONS_NAME] => Разделы
[SECTION_NAME] => Раздел
[~SECTION_NAME] => Раздел
[ELEMENTS_NAME] => Элементы
[~ELEMENTS_NAME] => Элементы
[ELEMENT_NAME] => Элемент
[~ELEMENT_NAME] => Элемент
[FULLTEXT_INDEX] => N
[~FULLTEXT_INDEX] => N
[EXTERNAL_ID] =>
[~EXTERNAL_ID] =>
[LANG_DIR] => /
[~LANG_DIR] => /
[SERVER_NAME] => beresta.by
[~SERVER_NAME] => beresta.by
)
[SECTION] => Array
(
[PATH] => Array
(
[0] => Array
(
[ID] => 10
[~ID] => 10
[CODE] => obshchestvo
[~CODE] => obshchestvo
[XML_ID] =>
[~XML_ID] =>
[EXTERNAL_ID] =>
[~EXTERNAL_ID] =>
[IBLOCK_ID] => 1
[~IBLOCK_ID] => 1
[IBLOCK_SECTION_ID] =>
[~IBLOCK_SECTION_ID] =>
[SORT] => 500
[~SORT] => 500
[NAME] => Общество
[~NAME] => Общество
[ACTIVE] => Y
[~ACTIVE] => Y
[DEPTH_LEVEL] => 1
[~DEPTH_LEVEL] => 1
[SECTION_PAGE_URL] => /news/obshchestvo/
[~SECTION_PAGE_URL] => /news/obshchestvo/
[IBLOCK_TYPE_ID] => news
[~IBLOCK_TYPE_ID] => news
[IBLOCK_CODE] => corporate_news_s1
[~IBLOCK_CODE] => corporate_news_s1
[IBLOCK_EXTERNAL_ID] =>
[~IBLOCK_EXTERNAL_ID] =>
[GLOBAL_ACTIVE] => Y
[~GLOBAL_ACTIVE] => Y
[IPROPERTY_VALUES] => Array
(
[SECTION_META_TITLE] => Общество
[SECTION_META_KEYWORDS] => Новости
[SECTION_META_DESCRIPTION] =>
[SECTION_PAGE_TITLE] => Общество
[ELEMENT_META_TITLE] => Общество
[ELEMENT_META_KEYWORDS] => Новости
[ELEMENT_META_DESCRIPTION] => .
[ELEMENT_PAGE_TITLE] => Общество
)
)
)
)
[SECTION_URL] => /news/obshchestvo/
[META_TAGS] => Array
(
[TITLE] => “Літаратурная спадчына Бераставіччыны ўяўляе цікавасць”
[BROWSER_TITLE] => “Літаратурная спадчына Бераставіччыны ўяўляе цікавасць”
[KEYWORDS] => Общество
[DESCRIPTION] => 500-гадовы юбілей беларускага кнігадрукавання – гэта не толькі гісторыя айчыннай выдавецкай дзейнасці, але і гісторыя славянскай кніжнай культуры ўвогуле, а яшчэ выдатная нагода ў сродках масавай інфармацыі акрэсліць ролю і значэнне нашай краіны ў стварэнні і прымнажэнні сусветнай культурнай спадчыны Сённяшні наш суразмоўца – галоўны захавальнік фондаў Музея Вавёркі ў Вялікай Бераставіцы Яўген Волкаў.
)
)
26.03.2017
“Літаратурная спадчына Бераставіччыны ўяўляе цікавасць”

500-гадовы юбілей беларускага кнігадрукавання – гэта не толькі гісторыя айчыннай выдавецкай дзейнасці, але і гісторыя славянскай кніжнай культуры ўвогуле, а яшчэ выдатная нагода ў сродках масавай інфармацыі акрэсліць ролю і значэнне нашай краіны ў стварэнні і прымнажэнні сусветнай культурнай спадчыны. Сённяшні наш суразмоўца – галоўны захавальнік фондаў Музея Вавёркі ў Вялікай Бераставіцы Яўген Волкаў. А гутарка пойдзе аб тых узорах літаратурнай спадчыны Бераставіччыны, якія прадстаўлены ў экспазіцыі музея ці захоўваюцца ў музейнай навуковай бібліятэцы.
– Якой самай даўняй кнігай валодае музей?
– Непасрэдна ў дачыненні да 500-годдзя беларускага кнігадрукавання, ці, дакладней, калі казаць пра ўплыў

нашых суайчыннікаў на развіццё кнігадрукавання, трэба адзначыць, што ў музейнай экспазіцыі знаходзіцца асобнік заблудаўскага Евангелля – першага на Беларусі друкаванага Евангелля. Праўда, гэта толькі копія. Аднак для нас выданне “Евангелле вучыцельнае”, надрукаванае ў 1569 годзе ўсходнеславянскімі першадрукарамі Іванам Фёдаравым і Пятром Мсціслацам, уяўляе цікавасць найперш тым, што выдадзена яно за грошы гетмана Вялікага Княства Літоўскага Рыгора Хадкевіча ў яго маёнтку Заблудава (каля Беластока). Рыгор Хадкевіч з’яўляецца заснавальнікам старэйшай (бераставіцкай) галіны роду Хадкевічаў. Заблудаўскае Евангелле – гэта зборнік гутарак і павучанняў з тлумачэннем евангельскіх тэкстаў. Адметна, што тут змешчаны першы друкаваны твор старажытнай усходнеславянскай літаратуры — «Слова на Ушэсце» Кірылы Тураўскага. А на адвароце тытульнага ліста кнігі змешчаны герб Хадкевічаў і прадмова Рыгора Хадкевіча на старажытнабеларускай мове.
– А ці засталося што-небудзь з бібліятэчнай спадчыны ўладальнікаў Вялікай Бераставіцы Касакоўскіх?
– Уласная бібліятэка Касакоўскіх налічвала каля 3000 тамоў кніг на лацінскай, польскай, французскай, рускай, нямецкай мовах пераважна па гісторыі, праву, геральдыцы, філасофіі. У спецыяльным памяшканні размяшчаўся даволі багаты сямейны архіў. Ён складаўся з дакументаў, якія краналі яшчэ часы гетмана Хадкевіча. Бібліятэка перажыла першую сусветную вайну і ў міжваенны час таксама папаўнялася. Некаторыя дакументы з архіву былі перададзены Гродзенскаму музею. Але большая частка кніг, архіўных збораў і калекцый мастацкіх твораў былі разрабаваны і спалены разам з палацам на пачатку другой сусветнай вайны. Тым не менш, з той часткі кніг, што захавалася, сям’я Касакоўскіх перадала нам некалькі выданняў з даравальным подпісам. Кнігі гэтыя прадстаўлены на экспазіцыі. А яшчэ экспазіцыя ўтрымлівае копію дзённіка дачкі Юзафа Станіслава Касакоўскага Ганны, які дзяўчына вяла ў 1941 годзе падчас высылкі сям’і ў Казахстан. Дзённік ілюстраваны аўтарскімі малюнкамі і, што цікава, утрымлівае польска-казахскі слоўнік, састаўлены самой Ганнай. Гэты помнік мемуарнай літаратуры нам таксама перадалі нашчадкі Касакоўскіх.
– Хто з нашых землякоў ахвяраваў музею найбольш друкаваных рарытэтаў?
– Безумоўна, гэта жыхар вёскі Падбагонікі Леанід Раманавіч Салавей, чалавек вельмі цікавы, які працаваў настаўнікам, вельмі любіў свой родны край і ў свой час цесна супрацоўнічаў з музейнымі супрацоўнікамі. Ён перадаў шмат каштоўных экспанатаў. Сярод старадрукаў трэба адзначыць 4-е выданне “Смыка беларускага” Францішка Багушэвіча (20-я гады 19 ст.), грамадска-літаратурны штотыднёвік “Беларускі летапіс”, шэраг іншых часопісаў і газет, календароў, вучэбных дапаможнікаў, малітоўнікаў, выдадзеных у першай палове ХХ стагоддзя.
Наш зямляк, краязнаўца Сяргей Лушчык перадаў у музейную навуковую бібліятэку дастаткова рэдкую кнігу – “Альбом фатаграфій графа Касакоўскага”. А ўраджэнец аграгарадка Алекшыцы Аляксандр Аўдзіевіч, які жыве ў Гродне, падараваў музею каля двух дзясяткаў кніг гістарычнай накіраванасці з уласнай бібліятэкі.
– Ведаю, што музей збірае не толькі краязнаўчыя экспанаты, але і розныя рэчы, звязаныя з сімвалам нашага пасёлка Вавёркай.
– Так. І сярод іх – літаратурныя творы, дзе ёсць упамінанне пра вавёрку. Такія кнігі, нават з аўтографамі іх аўтараў, знаходзяцца ў экспазіцыі. Гэта, напрыклад, верш Уладзіміра Ліпскага “Вавёрчыны зубкі”, верш Міколы Чарняўскага “Вінаватыя…зубкі”. Вавёрцы прысвечаны вершаваны аўтограф “Грыбы” паэта і перакладчыка Андрэя Хадановіча, падпісаны аўтарам для нашага музея падчас прэзентацыі яго зборніка

вершаў у Гродне. Ёсць у нас і цікавы верш-аўтограф вядомага гісторыка, паэта і пісьменніка Уладзіміра Арлова. Дарэчы, у нашай бібліятэцы захоўваецца і нямала іншых кніг з аўтарскімі подпісамі, напрыклад, зборнікі вершаў “Лісткі календара” Максіма Танка, “Вузялок Святагора” Вольгі Іпатавай, кніга Уладзіміра Ліпскага “Вясёлка над Нёманам”, гістарычны нарыс Сяргея Габрусевіча і Святланы Марозавай “Прафесар Ігнат Анацэвіч. Жыццё. Спадчына”, твор Іраіды Царук “Крутые дороги”, прысвечаны Сяргею Прытыцкаму, шэраг кніг беларускага гісторыка і краязныўцы Валерыя Чарапіцы і г.д. Як вядома, кнігі, падпісаныя ўласнаручна аўтарамі, ужо набываюць пэўную музейную каштоўнасць.
– Які ж старадрук з музейнай бібліятэкі, на Вашу думку, найбольш цікавы і каштоўны?
– Кожная кніга па-свойму цікавая і адметная. Найбольш багата ілюстраваная графічнымі малюнкамі, карысная сваімі гістарычнымі фактамі кніга 1901 года выдання “Dzieje Polski. Toм.IV” (на здымку), напісаная прафесарам Аўгустам Сакалоўскім. Твор распавядае пра гістарычнае жыццё і побыт Рэчы Паспалітай і Вялікага княстава Літоўскага. У ім, дарэчы, утрымліваюцца партрэты Хадкевічаў, малюнкі храмаў Гродзеншчыны і іншыя цікавыя факты, якія датычацца Прынёманскага краю.
– Дзякуй, Яўген Аляксандравіч, за размову. Мяркую, што літаратурныя знаходкі, якімі валодае музей Вавёркі будуць карысныя ўсім, каго вабіць вывучэнне гісторыі роднага краю.
Святлана Ганчарова, фота аўтара