Array
(
[TAGS] =>
[~TAGS] =>
[ID] => 18409
[~ID] => 18409
[NAME] => Алекшыцкі вучань Серафім Гмір выступіў на міжнароднай навуковай канферэнцыі ў Казані
[~NAME] => Алекшыцкі вучань Серафім Гмір выступіў на міжнароднай навуковай канферэнцыі ў Казані
[IBLOCK_ID] => 1
[~IBLOCK_ID] => 1
[IBLOCK_SECTION_ID] => 3
[~IBLOCK_SECTION_ID] => 3
[DETAIL_TEXT] => У Алекшыцкай сярэдняй школе актыўна дзейнічае навукова-даследчае таварыства вучняў “Дыяменты”. Алекшыцы маюць багатую гісторыю, у якой шмат недаследаваных плям і неразгаданых таямніц. Удачай юных даследчыкаў можна лічыць вызначэнне месца нараджэння сусветна вядомага ўсходазнаўца Восіпа Міхайлавіча Кавалеўскага, бацька якога, Міхаіл Антонавіч Кавалеўскі, служыў у Алекшыцкай уніяцкай царкве настаяцелем. Справа ў тым, што архіў вучонага быў знішчаны яшчэ пры яго жыцці, і на сённяшні дзень застаюцца палемічнымі многія моманты яго біяграфіі. Вывучыўшы захаваныя архіўныя дакументы Алекшыцкай, Масалянскай, Гольнеўскай цэркваў Бераставіцкага раёна, вучні знайшлі запісы пра бацьку В.М. Кавалеўскага і членаў яго сям’і. Далей шлях даследчыкаў ляжаў у Нацыянальны гістарычны архіў Беларусі ў г. Гродна, дзе знайшлося пацвярджэнне версіі аб наяўнасці сваякоў Кавалеўскіх у Ляўкова (сёння тэрыторыя Польшчы). Больш таго, дзякуючы даследаванню Д.Лісейчыкава “Святар у беларускім соцыуме”, удалося скласці радавод святарскага роду Кавалеўскіх, а таксама адшукаць яго нашчадка ў 10-м пакаленні, які працягвае традыцыі роду і таксама служыць настаяцелем храма ў г.Туле.
Вынікі школьных даследаванняў прыцягнулі ўвагу пецярбургскіх вучоных з Інстытута ўсходніх рукапісаў Расійскай Акадэміі Навук, якія ў рамках гранта Расійскага фонда фундаментальных даследаванняў рыхтавалі навуковае мерапрыемства. Пасля азнаямлення з вынікамі вучнёўскага даследавання аўтар работы, 11-класнік Серафім Гмір, быў запрошаны на Першыя Кавалеўскія чытанні ў г. Казань.
Біяграфічная даведка
Прафесар Казанскага ўніверсітэта (1833–1860 гг.), член-карэспандэнт РАН, ганаровы член Азіяцкага таварыства ў Парыжы, акадэмік Пецябургскай Акадэміі навук, рэктар Казанскага ўніверсітэта (1855–1860 гг.), прафесар Варшаўскага ўніверсітэта Восіп Міхайлавіч Кавалеўскі.
Пасля заканчэння Гродзенскай губернскай гімназіі ў Свіслачы здольны мэтанакіраваны сын уніяцкага святара Восіп Кавалеўскі ў 1817 г. паступае ў Віленскі ўніверсітэт, заканчвае яго са ступенню кандыдата філасофіі, пачынае выкладаць у Віленскай гімназіі і працягвае навучанне ў педагагічным інстытуце. У тым жа 1817 г. Кавалеўскі па рэкамендацыі Адама Міцкевіча становіцца дзявятым членам таварыства філаматаў. Пасля разгрому Таварыства ён асуджаны да высылкі ў Казань, дзе залічаны ў Казанскі ўніверсітэт для вывучэння ўсходніх моваў.
Экспедыцыі ва Усходнюю Сібір, Манголію і Кітай дазволілі ад’юнкту Кавалеўскаму сабраць унікальны дакументальны матэрыял, які ўвайшоў у залаты фонд сусветнага і расійскага манголазнаўства і буддызму і паклаў пачатак бібліятэцы старажытных рукапісаў і музею Казанскага ўніверсітэта.
За час навуковай камандзіроўкі В.М.Кавалеўскім быў сабраны вельмі багаты матэрыял, які стаў асновай яго фундаментальных прац: трохтомнага “Мангольска-руска-французскага слоўніка”, “кароткай граматыкі кніжнай мангольскай мовы”, “Мангольскай хрэстаматыі”, “Буддыйскай касмалогіі”.
Пасля вяртання ў Казань В.М. Кавалеўскі ўзначаліў кафедру мангольскай мовы, якая была адкрыта ў 1833 г. В. М. Кавалеўскі аднагалосна прыняты ў члены Пецярбурскай Акадэміі Навук, узнагароджаны Дзямідаўскай прэміяй. Дыяпазон яго даследаванняў надзвычай шырокі: гэта і мова, літаратура, этнаграфія,гісторыя, пытанні матэрыяльнай культуры і быту, рэлігія. Сваёй навуковай, асветніцкай дзейнасцю Восіп Міхайлавіч імкнуўся звярнуць увагу царскага ўрада на бурат, тунгусаў, калмыкаў і іншыя народы далёкай Сібіры.
Восіп Міхайлавіч быў бліскучым педагогам, што пацвярджае прызначэнне яго ў 1850-м годзе загадчыкам толькі што заснаванай кафедры педагогікі, пакінуўшы за ім і кафедру мангольскай мовы. Кавалеўскі выхаваў цэлую плеяду вучняў, што сталі пасля вядомымі ўсходазнаўцамі.
Міжнародная навуковая канферэнцыя “Першыя Кавалеўскія чытанні”
Міжнародная навуковая канферэнцыя, прысвечаная 185-годдзю стварэння кафедры мангольскай славеснасці ў Казані прайшла 24-25 верасня 2018 г. на базе Інстытута Міжнародных адносін Казанскага федэральнага ўніверсітэта. На ўрачыстым адкрыцці канферэнцыі старшыня пасяджэння дырэктар Інстытута Міжнародных адносін КФУ прафесар Р.Р. Хайрутдзінаў падкрэсліў наступнае: «Казань - адзін з традыцыйных цэнтраў манголазнаўства ў Расіі і ў свеце. 185 гадоў таму - 25 ліпеня 1833 г. - у Імператарскім Казанскім універсітэце была адкрыта першая ў Еўропе і ў свеце ўніверсітэцкая кафедра мангольскай славеснасці. Узначаліў яе толькі што прызначаны прафесарам Восіп Міхайлавіч Кавалеўскі. Аргкамітэт спадзяецца, што правядзенне Першых Кавалеўскіх чытанняў менавіта ў Казані будзе з'яўляцца не проста данінай памяці нашаму слаўнаму мінуламу, але і адкрыццём новага вымярэння слаўнай будучыні»-.
На навуковы форум у Казань з'ехаліся каля 40 удзельнікаў з розных монголазнаўчых устаноў Масквы, Санкт-Пецярбурга, Калмыкіі, Бураціі, Манголіі, Казахстана, КНР. Іх паведамленні былі прысвечаны гісторыі, культуры, мове, літаратуры манголамоўных народаў.
Канечне ж, інтрыгай канферэнцыі было выступленне школьніка, што на мерапрыемствах такога ўзроўню сустракаецца не часта. Серафім Гмір выступіў на адкрыцці канферэнцыі з дакладам “У пошуках малой радзімы В.М. Кавалеўскага (па матэрыялах яго святарскага роду з царкоўных архіваў)”, чым заслужыў пахвальныя водгукі старшыні пасяджэння і вучонай грамадскасці. Наогул прысутнасць беларусаў на канферэнцыі вельмі цёпла віталася ўсімі прысутнымі. Самай галоўнай задачай было растлумачыць слухачам, што Кавалеўскі па паходжанні – этнічны беларус, аб чым сведчыць канфесія яго продкаў. Таму прыйшлося зрабіць акцэнт на асаблівасці сацыяльна-палітычнага і рэлігійна-канфесійнага становішча на беларускіх землях ў пачатку ХIX ст., што выклікала ажыўленне і вялікую цікавасць усходазнаўцаў.
У час канферэнцыі былі праведзены экскурсіі ў 3 музеі ўніверсітэта (усяго іх налічваецца 8), якія пакінулі незабыўнае ўражанне. Хіба ж забудзеш калі світак з Музея старажытных рукапісаў, даўжынёй 35 метраў, сшыты са скур, на якім запісана ўся Тора! Серафім пабываў у мемарыяльнай Ульянаўскай аўдыторыі, пасядзеў за партай, дзе слухаў лекцыі малады Валодзя Ульянаў (помнік яму стаіць перад галоўным корпусам універсітэта). Канешне, адбылося знаёмства і з Казанскім Крамлём, і са Стара-Татарскай слабадой, і з казанскім Арбатам – вуліцай Баўмана.
Пры развітванні беларусы пачулі ў свой адрас ад арганізатараў мерапрыемства самыя цёплыя словы падзякі і запрашэнне працягваць супрацоўніцтва. Сапраўды, кропку ў вывучэнні біяграфіі нашага славутага земляка ставіць яшчэ рана, і алекшыцкія школьнікі працягнуць свой пошук. Магчымасць пабываць у Казані, выступіць перад такой вучонай аўдыторыяй сапраўды стымулюе школьную даследчую дзейнасць, усяляе ўпэўненасць у патрэбнасці пошукавай працы і іх грамадскай значнасці.
Галіна Румак, кіраўнік
навуковага таварыства,
настаўніца беларускай мовы і літаратуры Алекшыцкай СШ
[~DETAIL_TEXT] => У Алекшыцкай сярэдняй школе актыўна дзейнічае навукова-даследчае таварыства вучняў “Дыяменты”. Алекшыцы маюць багатую гісторыю, у якой шмат недаследаваных плям і неразгаданых таямніц. Удачай юных даследчыкаў можна лічыць вызначэнне месца нараджэння сусветна вядомага ўсходазнаўца Восіпа Міхайлавіча Кавалеўскага, бацька якога, Міхаіл Антонавіч Кавалеўскі, служыў у Алекшыцкай уніяцкай царкве настаяцелем. Справа ў тым, што архіў вучонага быў знішчаны яшчэ пры яго жыцці, і на сённяшні дзень застаюцца палемічнымі многія моманты яго біяграфіі. Вывучыўшы захаваныя архіўныя дакументы Алекшыцкай, Масалянскай, Гольнеўскай цэркваў Бераставіцкага раёна, вучні знайшлі запісы пра бацьку В.М. Кавалеўскага і членаў яго сям’і. Далей шлях даследчыкаў ляжаў у Нацыянальны гістарычны архіў Беларусі ў г. Гродна, дзе знайшлося пацвярджэнне версіі аб наяўнасці сваякоў Кавалеўскіх у Ляўкова (сёння тэрыторыя Польшчы). Больш таго, дзякуючы даследаванню Д.Лісейчыкава “Святар у беларускім соцыуме”, удалося скласці радавод святарскага роду Кавалеўскіх, а таксама адшукаць яго нашчадка ў 10-м пакаленні, які працягвае традыцыі роду і таксама служыць настаяцелем храма ў г.Туле.
Вынікі школьных даследаванняў прыцягнулі ўвагу пецярбургскіх вучоных з Інстытута ўсходніх рукапісаў Расійскай Акадэміі Навук, якія ў рамках гранта Расійскага фонда фундаментальных даследаванняў рыхтавалі навуковае мерапрыемства. Пасля азнаямлення з вынікамі вучнёўскага даследавання аўтар работы, 11-класнік Серафім Гмір, быў запрошаны на Першыя Кавалеўскія чытанні ў г. Казань.
Біяграфічная даведка
Прафесар Казанскага ўніверсітэта (1833–1860 гг.), член-карэспандэнт РАН, ганаровы член Азіяцкага таварыства ў Парыжы, акадэмік Пецябургскай Акадэміі навук, рэктар Казанскага ўніверсітэта (1855–1860 гг.), прафесар Варшаўскага ўніверсітэта Восіп Міхайлавіч Кавалеўскі.
Пасля заканчэння Гродзенскай губернскай гімназіі ў Свіслачы здольны мэтанакіраваны сын уніяцкага святара Восіп Кавалеўскі ў 1817 г. паступае ў Віленскі ўніверсітэт, заканчвае яго са ступенню кандыдата філасофіі, пачынае выкладаць у Віленскай гімназіі і працягвае навучанне ў педагагічным інстытуце. У тым жа 1817 г. Кавалеўскі па рэкамендацыі Адама Міцкевіча становіцца дзявятым членам таварыства філаматаў. Пасля разгрому Таварыства ён асуджаны да высылкі ў Казань, дзе залічаны ў Казанскі ўніверсітэт для вывучэння ўсходніх моваў.
Экспедыцыі ва Усходнюю Сібір, Манголію і Кітай дазволілі ад’юнкту Кавалеўскаму сабраць унікальны дакументальны матэрыял, які ўвайшоў у залаты фонд сусветнага і расійскага манголазнаўства і буддызму і паклаў пачатак бібліятэцы старажытных рукапісаў і музею Казанскага ўніверсітэта.
За час навуковай камандзіроўкі В.М.Кавалеўскім быў сабраны вельмі багаты матэрыял, які стаў асновай яго фундаментальных прац: трохтомнага “Мангольска-руска-французскага слоўніка”, “кароткай граматыкі кніжнай мангольскай мовы”, “Мангольскай хрэстаматыі”, “Буддыйскай касмалогіі”.
Пасля вяртання ў Казань В.М. Кавалеўскі ўзначаліў кафедру мангольскай мовы, якая была адкрыта ў 1833 г. В. М. Кавалеўскі аднагалосна прыняты ў члены Пецярбурскай Акадэміі Навук, узнагароджаны Дзямідаўскай прэміяй. Дыяпазон яго даследаванняў надзвычай шырокі: гэта і мова, літаратура, этнаграфія,гісторыя, пытанні матэрыяльнай культуры і быту, рэлігія. Сваёй навуковай, асветніцкай дзейнасцю Восіп Міхайлавіч імкнуўся звярнуць увагу царскага ўрада на бурат, тунгусаў, калмыкаў і іншыя народы далёкай Сібіры.
Восіп Міхайлавіч быў бліскучым педагогам, што пацвярджае прызначэнне яго ў 1850-м годзе загадчыкам толькі што заснаванай кафедры педагогікі, пакінуўшы за ім і кафедру мангольскай мовы. Кавалеўскі выхаваў цэлую плеяду вучняў, што сталі пасля вядомымі ўсходазнаўцамі.
Міжнародная навуковая канферэнцыя “Першыя Кавалеўскія чытанні”
Міжнародная навуковая канферэнцыя, прысвечаная 185-годдзю стварэння кафедры мангольскай славеснасці ў Казані прайшла 24-25 верасня 2018 г. на базе Інстытута Міжнародных адносін Казанскага федэральнага ўніверсітэта. На ўрачыстым адкрыцці канферэнцыі старшыня пасяджэння дырэктар Інстытута Міжнародных адносін КФУ прафесар Р.Р. Хайрутдзінаў падкрэсліў наступнае: «Казань - адзін з традыцыйных цэнтраў манголазнаўства ў Расіі і ў свеце. 185 гадоў таму - 25 ліпеня 1833 г. - у Імператарскім Казанскім універсітэце была адкрыта першая ў Еўропе і ў свеце ўніверсітэцкая кафедра мангольскай славеснасці. Узначаліў яе толькі што прызначаны прафесарам Восіп Міхайлавіч Кавалеўскі. Аргкамітэт спадзяецца, што правядзенне Першых Кавалеўскіх чытанняў менавіта ў Казані будзе з'яўляцца не проста данінай памяці нашаму слаўнаму мінуламу, але і адкрыццём новага вымярэння слаўнай будучыні»-.
На навуковы форум у Казань з'ехаліся каля 40 удзельнікаў з розных монголазнаўчых устаноў Масквы, Санкт-Пецярбурга, Калмыкіі, Бураціі, Манголіі, Казахстана, КНР. Іх паведамленні былі прысвечаны гісторыі, культуры, мове, літаратуры манголамоўных народаў.
Канечне ж, інтрыгай канферэнцыі было выступленне школьніка, што на мерапрыемствах такога ўзроўню сустракаецца не часта. Серафім Гмір выступіў на адкрыцці канферэнцыі з дакладам “У пошуках малой радзімы В.М. Кавалеўскага (па матэрыялах яго святарскага роду з царкоўных архіваў)”, чым заслужыў пахвальныя водгукі старшыні пасяджэння і вучонай грамадскасці. Наогул прысутнасць беларусаў на канферэнцыі вельмі цёпла віталася ўсімі прысутнымі. Самай галоўнай задачай было растлумачыць слухачам, што Кавалеўскі па паходжанні – этнічны беларус, аб чым сведчыць канфесія яго продкаў. Таму прыйшлося зрабіць акцэнт на асаблівасці сацыяльна-палітычнага і рэлігійна-канфесійнага становішча на беларускіх землях ў пачатку ХIX ст., што выклікала ажыўленне і вялікую цікавасць усходазнаўцаў.
У час канферэнцыі былі праведзены экскурсіі ў 3 музеі ўніверсітэта (усяго іх налічваецца 8), якія пакінулі незабыўнае ўражанне. Хіба ж забудзеш калі світак з Музея старажытных рукапісаў, даўжынёй 35 метраў, сшыты са скур, на якім запісана ўся Тора! Серафім пабываў у мемарыяльнай Ульянаўскай аўдыторыі, пасядзеў за партай, дзе слухаў лекцыі малады Валодзя Ульянаў (помнік яму стаіць перад галоўным корпусам універсітэта). Канешне, адбылося знаёмства і з Казанскім Крамлём, і са Стара-Татарскай слабадой, і з казанскім Арбатам – вуліцай Баўмана.
Пры развітванні беларусы пачулі ў свой адрас ад арганізатараў мерапрыемства самыя цёплыя словы падзякі і запрашэнне працягваць супрацоўніцтва. Сапраўды, кропку ў вывучэнні біяграфіі нашага славутага земляка ставіць яшчэ рана, і алекшыцкія школьнікі працягнуць свой пошук. Магчымасць пабываць у Казані, выступіць перад такой вучонай аўдыторыяй сапраўды стымулюе школьную даследчую дзейнасць, усяляе ўпэўненасць у патрэбнасці пошукавай працы і іх грамадскай значнасці.
Галіна Румак, кіраўнік
навуковага таварыства,
настаўніца беларускай мовы і літаратуры Алекшыцкай СШ
[DETAIL_TEXT_TYPE] => html
[~DETAIL_TEXT_TYPE] => html
[PREVIEW_TEXT] => Алекшыцкі вучань Серафім Гмір выступіў на міжнароднай навуковай канферэнцыі ў Казані
[~PREVIEW_TEXT] => Алекшыцкі вучань Серафім Гмір выступіў на міжнароднай навуковай канферэнцыі ў Казані
[PREVIEW_TEXT_TYPE] => html
[~PREVIEW_TEXT_TYPE] => html
[DETAIL_PICTURE] => Array
(
[ID] => 36627
[TIMESTAMP_X] => 01.04.2025 16:19:58
[MODULE_ID] => iblock
[HEIGHT] => 768
[WIDTH] => 1024
[FILE_SIZE] => 338838
[CONTENT_TYPE] => image/jpeg
[SUBDIR] => iblock/c72
[FILE_NAME] => ckuv6g3m90hztlka7bnnb0ou17jqn96b.jpg
[ORIGINAL_NAME] => 00-70.jpg
[DESCRIPTION] =>
[HANDLER_ID] =>
[EXTERNAL_ID] => 27c11646236d2a6f481c5e8437f47ed5
[VERSION_ORIGINAL_ID] =>
[META] =>
[SRC] => /upload/iblock/c72/ckuv6g3m90hztlka7bnnb0ou17jqn96b.jpg
[UNSAFE_SRC] => /upload/iblock/c72/ckuv6g3m90hztlka7bnnb0ou17jqn96b.jpg
[SAFE_SRC] => /upload/iblock/c72/ckuv6g3m90hztlka7bnnb0ou17jqn96b.jpg
[ALT] => Алекшыцкі вучань Серафім Гмір выступіў на міжнароднай навуковай канферэнцыі ў Казані
[TITLE] => Алекшыцкі вучань Серафім Гмір выступіў на міжнароднай навуковай канферэнцыі ў Казані
)
[~DETAIL_PICTURE] => 36627
[TIMESTAMP_X] => 09.04.2025 18:13:54
[~TIMESTAMP_X] => 09.04.2025 18:13:54
[ACTIVE_FROM_X] => 2018-10-17 00:00:00
[~ACTIVE_FROM_X] => 2018-10-17 00:00:00
[ACTIVE_FROM] => 17.10.2018
[~ACTIVE_FROM] => 17.10.2018
[LIST_PAGE_URL] => /news/
[~LIST_PAGE_URL] => /news/
[DETAIL_PAGE_URL] => /news/obrazovanie/%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%88%D1%8B%D1%86%D0%BA%D1%96-%D0%B2%D1%83%D1%87%D0%B0%D0%BD%D1%8C-%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%84%D1%96%D0%BC-%D0%B3%D0%BC%D1%96%D1%80-%D0%B2%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%83%D0%BF/
[~DETAIL_PAGE_URL] => /news/obrazovanie/%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%88%D1%8B%D1%86%D0%BA%D1%96-%D0%B2%D1%83%D1%87%D0%B0%D0%BD%D1%8C-%D1%81%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%84%D1%96%D0%BC-%D0%B3%D0%BC%D1%96%D1%80-%D0%B2%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%83%D0%BF/
[LANG_DIR] => /
[~LANG_DIR] => /
[CODE] => алекшыцкі-вучань-серафім-гмір-выступ
[~CODE] => алекшыцкі-вучань-серафім-гмір-выступ
[EXTERNAL_ID] => 18409
[~EXTERNAL_ID] => 18409
[IBLOCK_TYPE_ID] => news
[~IBLOCK_TYPE_ID] => news
[IBLOCK_CODE] => corporate_news_s1
[~IBLOCK_CODE] => corporate_news_s1
[IBLOCK_EXTERNAL_ID] =>
[~IBLOCK_EXTERNAL_ID] =>
[LID] => s1
[~LID] => s1
[NAV_RESULT] =>
[NAV_CACHED_DATA] =>
[DISPLAY_ACTIVE_FROM] => 17.10.2018
[IPROPERTY_VALUES] => Array
(
[SECTION_META_TITLE] => Алекшыцкі вучань Серафім Гмір выступіў на міжнароднай навуковай канферэнцыі ў Казані
[SECTION_META_KEYWORDS] => Новости
[SECTION_META_DESCRIPTION] =>
[SECTION_PAGE_TITLE] => Алекшыцкі вучань Серафім Гмір выступіў на міжнароднай навуковай канферэнцыі ў Казані
[ELEMENT_META_TITLE] => Алекшыцкі вучань Серафім Гмір выступіў на міжнароднай навуковай канферэнцыі ў Казані
[ELEMENT_META_KEYWORDS] => Образование
[ELEMENT_META_DESCRIPTION] => У Алекшыцкай сярэдняй школе актыўна дзейнічае навукова-даследчае таварыства вучняў “Дыяменты” Алекшыцы маюць багатую гісторыю, у якой шмат недаследаваных плям і неразгаданых таямніц.
[ELEMENT_PAGE_TITLE] => Алекшыцкі вучань Серафім Гмір выступіў на міжнароднай навуковай канферэнцыі ў Казані
)
[FIELDS] => Array
(
[TAGS] =>
)
[PROPERTIES] => Array
(
[VIDEO] => Array
(
[ID] => 4
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Видео
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => VIDEO
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => F
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] => mpg, avi, wmv, mpeg, mpe, flv, mp4
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Видео
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[DONT_SHOW] => Array
(
[ID] => 6
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Не отображать в верхней карусели на главной
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => DONT_SHOW
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => L
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => C
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[VALUE_ENUM_ID] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Не отображать в верхней карусели на главной
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[AUTHOR] => Array
(
[ID] => 7
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Автор
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => AUTHOR
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => S
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Автор
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[WATERMARKER] => Array
(
[ID] => 8
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Водяной знак
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => WATERMARKER
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => F
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] => jpg, gif, bmp, png, jpeg, webp
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Водяной знак
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[WATERMARKER_PREV] => Array
(
[ID] => 9
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Водяной знак в превью
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => WATERMARKER_PREV
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => F
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] => jpg, gif, bmp, png, jpeg, webp
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Водяной знак в превью
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[DONT_SHOW_LIST] => Array
(
[ID] => 11
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Не отображать в карусели с разделами на главной
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => DONT_SHOW_LIST
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => L
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => C
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[VALUE_ENUM_ID] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Не отображать в карусели с разделами на главной
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[MAIN_SECTION] => Array
(
[ID] => 12
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Главный раздел
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => MAIN_SECTION
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => L
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[VALUE_ENUM_ID] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Главный раздел
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[PHOTOGRAPHER] => Array
(
[ID] => 13
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Фотограф
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => PHOTOGRAPHER
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => S
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Фотограф
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[NASHE_VIDEO] => Array
(
[ID] => 14
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Наше видео
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => NASHE_VIDEO
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => S
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] => video
[USER_TYPE_SETTINGS] => Array
(
[BUFFER_LENGTH] => 10
[CONTROLBAR] => bottom
[AUTOSTART] => N
[VOLUME] => 90
[SKIN] =>
[FLASHVARS] =>
[WMODE_FLV] => transparent
[BGCOLOR] => FFFFFF
[COLOR] => 000000
[OVER_COLOR] => 000000
[SCREEN_COLOR] => 000000
[SILVERVARS] =>
[WMODE_WMV] => windowless
[WIDTH] => 400
[HEIGHT] => 300
)
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Наше видео
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[YOUTUBE_VIDEO] => Array
(
[ID] => 15
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Наше видео ютуб
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => YOUTUBE_VIDEO
[DEFAULT_VALUE] => https://www.youtube.com/embed/
[PROPERTY_TYPE] => S
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Наше видео ютуб
[~DEFAULT_VALUE] => https://www.youtube.com/embed/
)
[YES_WATERMARK] => Array
(
[ID] => 17
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Выводить водяной знак
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => YES_WATERMARK
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => L
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => C
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[VALUE_ENUM_ID] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Выводить водяной знак
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[YES_WATERMARK_PREV] => Array
(
[ID] => 18
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Выводить водяной знак превью
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => YES_WATERMARK_PREV
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => L
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => C
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[VALUE_ENUM_ID] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Выводить водяной знак превью
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[DETAIL_PICTERS_NEW] => Array
(
[ID] => 19
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Детальная картинка
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => DETAIL_PICTERS_NEW
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => F
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] => jpg, gif, bmp, png, jpeg, webp
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Детальная картинка
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
)
[DISPLAY_PROPERTIES] => Array
(
)
[IBLOCK] => Array
(
[ID] => 1
[~ID] => 1
[TIMESTAMP_X] => 05.09.2026 23:21:37
[~TIMESTAMP_X] => 05.09.2026 23:21:37
[IBLOCK_TYPE_ID] => news
[~IBLOCK_TYPE_ID] => news
[LID] => s1
[~LID] => s1
[CODE] => corporate_news_s1
[~CODE] => corporate_news_s1
[API_CODE] =>
[~API_CODE] =>
[REST_ON] => N
[~REST_ON] => N
[NAME] => Новости
[~NAME] => Новости
[ACTIVE] => Y
[~ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[~SORT] => 500
[LIST_PAGE_URL] => /news/
[~LIST_PAGE_URL] => /news/
[DETAIL_PAGE_URL] => #SITE_DIR#/news/#SECTION_CODE_PATH#/#ELEMENT_CODE#/
[~DETAIL_PAGE_URL] => #SITE_DIR#/news/#SECTION_CODE_PATH#/#ELEMENT_CODE#/
[SECTION_PAGE_URL] => #SITE_DIR#/news/#SECTION_CODE_PATH#/
[~SECTION_PAGE_URL] => #SITE_DIR#/news/#SECTION_CODE_PATH#/
[CANONICAL_PAGE_URL] => https://beresta.by/news/corporate_news_s1/
[~CANONICAL_PAGE_URL] => https://beresta.by/news/corporate_news_s1/
[PICTURE] =>
[~PICTURE] =>
[DESCRIPTION] =>
[~DESCRIPTION] =>
[DESCRIPTION_TYPE] => text
[~DESCRIPTION_TYPE] => text
[RSS_TTL] => 24
[~RSS_TTL] => 24
[RSS_ACTIVE] => Y
[~RSS_ACTIVE] => Y
[RSS_FILE_ACTIVE] => N
[~RSS_FILE_ACTIVE] => N
[RSS_FILE_LIMIT] =>
[~RSS_FILE_LIMIT] =>
[RSS_FILE_DAYS] =>
[~RSS_FILE_DAYS] =>
[RSS_YANDEX_ACTIVE] => N
[~RSS_YANDEX_ACTIVE] => N
[XML_ID] =>
[~XML_ID] =>
[TMP_ID] => c0e792eea55f78fdf2f56a185b80509e
[~TMP_ID] => c0e792eea55f78fdf2f56a185b80509e
[INDEX_ELEMENT] => Y
[~INDEX_ELEMENT] => Y
[INDEX_SECTION] => Y
[~INDEX_SECTION] => Y
[WORKFLOW] => N
[~WORKFLOW] => N
[BIZPROC] => N
[~BIZPROC] => N
[SECTION_CHOOSER] => L
[~SECTION_CHOOSER] => L
[LIST_MODE] =>
[~LIST_MODE] =>
[RIGHTS_MODE] => S
[~RIGHTS_MODE] => S
[SECTION_PROPERTY] => N
[~SECTION_PROPERTY] => N
[PROPERTY_INDEX] => N
[~PROPERTY_INDEX] => N
[VERSION] => 1
[~VERSION] => 1
[LAST_CONV_ELEMENT] => 0
[~LAST_CONV_ELEMENT] => 0
[SOCNET_GROUP_ID] =>
[~SOCNET_GROUP_ID] =>
[EDIT_FILE_BEFORE] =>
[~EDIT_FILE_BEFORE] =>
[EDIT_FILE_AFTER] =>
[~EDIT_FILE_AFTER] =>
[SECTIONS_NAME] => Разделы
[~SECTIONS_NAME] => Разделы
[SECTION_NAME] => Раздел
[~SECTION_NAME] => Раздел
[ELEMENTS_NAME] => Элементы
[~ELEMENTS_NAME] => Элементы
[ELEMENT_NAME] => Элемент
[~ELEMENT_NAME] => Элемент
[FULLTEXT_INDEX] => N
[~FULLTEXT_INDEX] => N
[EXTERNAL_ID] =>
[~EXTERNAL_ID] =>
[LANG_DIR] => /
[~LANG_DIR] => /
[SERVER_NAME] => beresta.by
[~SERVER_NAME] => beresta.by
)
[SECTION] => Array
(
[PATH] => Array
(
[0] => Array
(
[ID] => 3
[~ID] => 3
[CODE] => obrazovanie
[~CODE] => obrazovanie
[XML_ID] =>
[~XML_ID] =>
[EXTERNAL_ID] =>
[~EXTERNAL_ID] =>
[IBLOCK_ID] => 1
[~IBLOCK_ID] => 1
[IBLOCK_SECTION_ID] =>
[~IBLOCK_SECTION_ID] =>
[SORT] => 500
[~SORT] => 500
[NAME] => Образование
[~NAME] => Образование
[ACTIVE] => Y
[~ACTIVE] => Y
[DEPTH_LEVEL] => 1
[~DEPTH_LEVEL] => 1
[SECTION_PAGE_URL] => /news/obrazovanie/
[~SECTION_PAGE_URL] => /news/obrazovanie/
[IBLOCK_TYPE_ID] => news
[~IBLOCK_TYPE_ID] => news
[IBLOCK_CODE] => corporate_news_s1
[~IBLOCK_CODE] => corporate_news_s1
[IBLOCK_EXTERNAL_ID] =>
[~IBLOCK_EXTERNAL_ID] =>
[GLOBAL_ACTIVE] => Y
[~GLOBAL_ACTIVE] => Y
[IPROPERTY_VALUES] => Array
(
[SECTION_META_TITLE] => Образование
[SECTION_META_KEYWORDS] => Новости
[SECTION_META_DESCRIPTION] =>
[SECTION_PAGE_TITLE] => Образование
[ELEMENT_META_TITLE] => Образование
[ELEMENT_META_KEYWORDS] => Новости
[ELEMENT_META_DESCRIPTION] => .
[ELEMENT_PAGE_TITLE] => Образование
)
)
)
)
[SECTION_URL] => /news/obrazovanie/
[META_TAGS] => Array
(
[TITLE] => Алекшыцкі вучань Серафім Гмір выступіў на міжнароднай навуковай канферэнцыі ў Казані
[BROWSER_TITLE] => Алекшыцкі вучань Серафім Гмір выступіў на міжнароднай навуковай канферэнцыі ў Казані
[KEYWORDS] => Образование
[DESCRIPTION] => У Алекшыцкай сярэдняй школе актыўна дзейнічае навукова-даследчае таварыства вучняў “Дыяменты” Алекшыцы маюць багатую гісторыю, у якой шмат недаследаваных плям і неразгаданых таямніц.
)
)
17.10.2018
Алекшыцкі вучань Серафім Гмір выступіў на міжнароднай навуковай канферэнцыі ў Казані
У Алекшыцкай сярэдняй школе актыўна дзейнічае навукова-даследчае таварыства вучняў “Дыяменты”. Алекшыцы маюць багатую гісторыю, у якой шмат недаследаваных плям і неразгаданых таямніц. Удачай юных даследчыкаў можна лічыць вызначэнне месца нараджэння сусветна вядомага ўсходазнаўца Восіпа Міхайлавіча Кавалеўскага, бацька якога, Міхаіл Антонавіч Кавалеўскі, служыў у Алекшыцкай уніяцкай царкве настаяцелем. Справа ў тым, што архіў вучонага быў знішчаны яшчэ пры яго жыцці, і на сённяшні дзень застаюцца палемічнымі многія моманты яго біяграфіі. Вывучыўшы захаваныя архіўныя дакументы Алекшыцкай, Масалянскай, Гольнеўскай цэркваў Бераставіцкага раёна, вучні знайшлі запісы пра бацьку В.М. Кавалеўскага і членаў яго сям’і. Далей шлях даследчыкаў ляжаў у Нацыянальны гістарычны архіў Беларусі ў г. Гродна, дзе знайшлося пацвярджэнне версіі аб наяўнасці сваякоў Кавалеўскіх у Ляўкова (сёння тэрыторыя Польшчы). Больш таго, дзякуючы даследаванню Д.Лісейчыкава “Святар у беларускім соцыуме”, удалося скласці радавод святарскага роду Кавалеўскіх, а таксама адшукаць яго нашчадка ў 10-м пакаленні, які працягвае традыцыі роду і таксама служыць настаяцелем храма ў г.Туле.
Вынікі школьных даследаванняў прыцягнулі ўвагу пецярбургскіх вучоных з Інстытута ўсходніх рукапісаў Расійскай Акадэміі Навук, якія ў рамках гранта Расійскага фонда фундаментальных даследаванняў рыхтавалі навуковае мерапрыемства. Пасля азнаямлення з вынікамі вучнёўскага даследавання аўтар работы, 11-класнік Серафім Гмір, быў запрошаны на Першыя Кавалеўскія чытанні ў г. Казань.
Біяграфічная даведка
Прафесар Казанскага ўніверсітэта (1833–1860 гг.), член-карэспандэнт РАН, ганаровы член Азіяцкага таварыства ў Парыжы, акадэмік Пецябургскай Акадэміі навук, рэктар Казанскага ўніверсітэта (1855–1860 гг.), прафесар Варшаўскага ўніверсітэта Восіп Міхайлавіч Кавалеўскі.
Пасля заканчэння Гродзенскай губернскай гімназіі ў Свіслачы здольны мэтанакіраваны сын уніяцкага святара Восіп Кавалеўскі ў 1817 г. паступае ў Віленскі ўніверсітэт, заканчвае яго са ступенню кандыдата філасофіі, пачынае выкладаць у Віленскай гімназіі і працягвае навучанне ў педагагічным інстытуце. У тым жа 1817 г. Кавалеўскі па рэкамендацыі Адама Міцкевіча становіцца дзявятым членам таварыства філаматаў. Пасля разгрому Таварыства ён асуджаны да высылкі ў Казань, дзе залічаны ў Казанскі ўніверсітэт для вывучэння ўсходніх моваў.
Экспедыцыі ва Усходнюю Сібір, Манголію і Кітай дазволілі ад’юнкту Кавалеўскаму сабраць унікальны дакументальны матэрыял, які ўвайшоў у залаты фонд сусветнага і расійскага манголазнаўства і буддызму і паклаў пачатак бібліятэцы старажытных рукапісаў і музею Казанскага ўніверсітэта.
За час навуковай камандзіроўкі В.М.Кавалеўскім быў сабраны вельмі багаты матэрыял, які стаў асновай яго фундаментальных прац: трохтомнага “Мангольска-руска-французскага слоўніка”, “кароткай граматыкі кніжнай мангольскай мовы”, “Мангольскай хрэстаматыі”, “Буддыйскай касмалогіі”.
Пасля вяртання ў Казань В.М. Кавалеўскі ўзначаліў кафедру мангольскай мовы, якая была адкрыта ў 1833 г. В. М. Кавалеўскі аднагалосна прыняты ў члены Пецярбурскай Акадэміі Навук, узнагароджаны Дзямідаўскай прэміяй. Дыяпазон яго даследаванняў надзвычай шырокі: гэта і мова, літаратура, этнаграфія,гісторыя, пытанні матэрыяльнай культуры і быту, рэлігія. Сваёй навуковай, асветніцкай дзейнасцю Восіп Міхайлавіч імкнуўся звярнуць увагу царскага ўрада на бурат, тунгусаў, калмыкаў і іншыя народы далёкай Сібіры.
Восіп Міхайлавіч быў бліскучым педагогам, што пацвярджае прызначэнне яго ў 1850-м годзе загадчыкам толькі што заснаванай кафедры педагогікі, пакінуўшы за ім і кафедру мангольскай мовы. Кавалеўскі выхаваў цэлую плеяду вучняў, што сталі пасля вядомымі ўсходазнаўцамі.
Міжнародная навуковая канферэнцыя “Першыя Кавалеўскія чытанні”
Міжнародная навуковая канферэнцыя, прысвечаная 185-годдзю стварэння кафедры мангольскай славеснасці ў Казані прайшла 24-25 верасня 2018 г. на базе Інстытута Міжнародных адносін Казанскага федэральнага ўніверсітэта. На ўрачыстым адкрыцці канферэнцыі старшыня пасяджэння дырэктар Інстытута Міжнародных адносін КФУ прафесар Р.Р. Хайрутдзінаў падкрэсліў наступнае: «Казань - адзін з традыцыйных цэнтраў манголазнаўства ў Расіі і ў свеце. 185 гадоў таму - 25 ліпеня 1833 г. - у Імператарскім Казанскім універсітэце была адкрыта першая ў Еўропе і ў свеце ўніверсітэцкая кафедра мангольскай славеснасці. Узначаліў яе толькі што прызначаны прафесарам Восіп Міхайлавіч Кавалеўскі. Аргкамітэт спадзяецца, што правядзенне Першых Кавалеўскіх чытанняў менавіта ў Казані будзе з'яўляцца не проста данінай памяці нашаму слаўнаму мінуламу, але і адкрыццём новага вымярэння слаўнай будучыні»-.
На навуковы форум у Казань з'ехаліся каля 40 удзельнікаў з розных монголазнаўчых устаноў Масквы, Санкт-Пецярбурга, Калмыкіі, Бураціі, Манголіі, Казахстана, КНР. Іх паведамленні былі прысвечаны гісторыі, культуры, мове, літаратуры манголамоўных народаў.
Канечне ж, інтрыгай канферэнцыі было выступленне школьніка, што на мерапрыемствах такога ўзроўню сустракаецца не часта. Серафім Гмір выступіў на адкрыцці канферэнцыі з дакладам “У пошуках малой радзімы В.М. Кавалеўскага (па матэрыялах яго святарскага роду з царкоўных архіваў)”, чым заслужыў пахвальныя водгукі старшыні пасяджэння і вучонай грамадскасці. Наогул прысутнасць беларусаў на канферэнцыі вельмі цёпла віталася ўсімі прысутнымі. Самай галоўнай задачай было растлумачыць слухачам, што Кавалеўскі па паходжанні – этнічны беларус, аб чым сведчыць канфесія яго продкаў. Таму прыйшлося зрабіць акцэнт на асаблівасці сацыяльна-палітычнага і рэлігійна-канфесійнага становішча на беларускіх землях ў пачатку ХIX ст., што выклікала ажыўленне і вялікую цікавасць усходазнаўцаў.
У час канферэнцыі былі праведзены экскурсіі ў 3 музеі ўніверсітэта (усяго іх налічваецца 8), якія пакінулі незабыўнае ўражанне. Хіба ж забудзеш калі світак з Музея старажытных рукапісаў, даўжынёй 35 метраў, сшыты са скур, на якім запісана ўся Тора! Серафім пабываў у мемарыяльнай Ульянаўскай аўдыторыі, пасядзеў за партай, дзе слухаў лекцыі малады Валодзя Ульянаў (помнік яму стаіць перад галоўным корпусам універсітэта). Канешне, адбылося знаёмства і з Казанскім Крамлём, і са Стара-Татарскай слабадой, і з казанскім Арбатам – вуліцай Баўмана.
Пры развітванні беларусы пачулі ў свой адрас ад арганізатараў мерапрыемства самыя цёплыя словы падзякі і запрашэнне працягваць супрацоўніцтва. Сапраўды, кропку ў вывучэнні біяграфіі нашага славутага земляка ставіць яшчэ рана, і алекшыцкія школьнікі працягнуць свой пошук. Магчымасць пабываць у Казані, выступіць перад такой вучонай аўдыторыяй сапраўды стымулюе школьную даследчую дзейнасць, усяляе ўпэўненасць у патрэбнасці пошукавай працы і іх грамадскай значнасці.
Галіна Румак, кіраўнік
навуковага таварыства,
настаўніца беларускай мовы і літаратуры Алекшыцкай СШ
