Array
(
[TAGS] =>
[~TAGS] =>
[ID] => 20431
[~ID] => 20431
[NAME] => Як у Бераставіцы будавалі клуб
[~NAME] => Як у Бераставіцы будавалі клуб
[IBLOCK_ID] => 1
[~IBLOCK_ID] => 1
[IBLOCK_SECTION_ID] => 4
[~IBLOCK_SECTION_ID] => 4
[DETAIL_TEXT] => 
У 14-ым нумары газеты за гэты год быў апублікаваны мой артыкул, прысвечаны цудатворнаму абразу Багародзіцы, які ў далёкім мінулым захоўваўся ў Рудаўскай уніяцкай царкве і ў сярэдзіне XVIII ст. быў перавезены адтуль уладальнікам гэтых земляў, кракаўскім каштэлянам Ежы Мнішкам, у Бераставіцу. Нагадаю, што драўляная царква існавала ў маёнтку Рудава яшчэ з хадкевічоўскіх часоў. Сёння мясцовасць, аб якой ідзе размова, знаходзіцца ў межах Пагранічнага сельсавета Бераставіцкага раёна і часткова ў Польшчы.
У працяг тэмы хачу падзяліцца з чытачамі інфармацыяй аб лёсе, які спасціг у выніку гэтую самую царкву. У гарадзенскіх архівах я трапіў на цікавы дакумент, які дае шмат каштоўнай інфармацыі.
Аказваецца, будынак царквы захаваўся аж да сярэдзіны ХХ ст. У адной з архіўных устаноў г.Гродна захоўваецца тлумачальная запіска намесніка старшыні Бераставіцкага выканкама райсавета В.Кацялоўскага да старшыні Гарадзенскага аблвыканкама П.І. Ратайка ад 14 лістапада 1947 г., у якой гаворыцца менавіта аб рудаўскай царкве. Вось што там напісана: “Старинное деревянное здание было когда-то построено под униатский костел в бывшем имении Рудава Хомонтовского сельского Совета. В нем с приходом к власти фашистской диктатуры Пильсутского с временным перерывом проводилось богослужение. В августе месяце 1939 г. Красная Армия освобождала Западную Белоруссию от белополяков и проводилось воссоединение ее западных областей в единое Советское Белорусское государство. Граждане окружных населенных пунктов Рудавы, Хомонтовцев, Рудовлян, воспользовавшись этим моментом, растащили все внутреннее оборудование костела по квартирам и использовали его в своих интересах, а в самом здании костела дислоцирующейся в тот момент войсковой частью был организован клуб, и это здание с августа 1939 г. по 1940 г. использовалось под клуб. Здесь организовывались постановки спектаклей для солдат, крутили кино, проводились общие собрания…”.
З тлумачальнай запіскі намесніка старшыні выканкама даведваемся, што ў 1940 г. у вёсцы Рудаўляны Хамантоўскага сельсавета быў арганізаваны калгас імя Жданава. Неўзабаве вайскавая частка пакінула месца дыслакацыі ў Рудаве, а будынак храма па рашэнні выканкама райсавета працоўных дэпутатаў перадалі калгасу пад амбар для засыпкі збожжа. Такім чынам, з 1940 г. па чэрвень 1941 г. (пачатак вайны) у былой уніяцкай царкве захоўвалі збожжа.
У часы нямецкай акупацыі памяшканне пуставала і ніякія багаслужэнні там не праводзіліся. Пасля вайны былы культавы будынак ізноў выкарыстоўвалі пад збожжасклад: з 1945 па 1946 гг. царква знаходзілася ў распараджэнні “Райзаготзерна”.
Далей у архіўным дакуменце гаворыцца: “Весной 1946 г. в этом здании был открыт клуб “Победа”, который функционировал до февраля 1947 г. Потом в связи с установлением новой демаркационной линии с дружественной нам демократической Польшей этот клуб перестал функционировать, ибо новая демаркационная линия границы (шириной 800 метров) включала в себя не только клуб, но и весь населенный пункт Рудава. В связи с этим это ветхое здание оказалось совсем заброшенным. Крыша с самого здания пришла в негодность. Его пограничники и местное население помаленьку стали растаскивать. Ободрали все шалевочные доски, и впоследствии оно оказалось полуразрушенным. Видя такое дело, председатель исполкома райсовета товарищ Константинов в согласии с другими членами исполкома в сентябре месяце текущего года дал распоряжение перевезти это здание в райцентр и использовать его под строящийся клуб в райцентре, что было и сделано”.
Што ж гэта быў за клуб і дзе ён знаходзіўся?
Жыхары пасёлка сталага ўзросту ўзгадваюць, што ў пасляваенны час раённы клуб культуры размяшчаўся ў будынку былой местачковай сінагогі па вул.Савецкай (да вайны Беластоцкай). Хачу нагадаць, што ў гады вайны падчас адступлення немцаў пажар знішчыў значную частку Вялікай Бераставіцы. Зачапіў агонь і старажытную сінагогу. Згарэлі дах і іншыя драўляныя канструкцыі. А вось мураваныя сцены ўцалелі. Нейкі час пасля вызвалення тэрыторыі ад немцаў абгарэлая камяніца стаяла некранутай, пакуль тагачаснае кіраўніцтва раёна не звярнула на яе ўвагу і не прыняло рашэнне выкарыстаць пашкоджаны будынак пад клуб. Менавіта сюды перавезлі з Рудавы разабраную царкву. Кажуць, з “рудаўскіх” будматэрыялаў у памяшканні будучага клуба зрабілі драўляную сцэну, балкон з падпорнымі слупамі і дах. Адноўлены а’бект, як культурная ўстанова, працяглы час служыў месцам правядзення розных мерапрыемстваў, тут дэманстравалі кінастужкі, захоўвалі кінаапаратуру і г.д.
Пазней, калі ў райцэнтры з’явіўся кінатэатр “Радзіма” (вул.Леніна, 9), усё кінаабсталяванне перавезлі ў новы будынак. Клуб разабралі, а на яго месцы ўзвялі сучасны РДК. Пры гэтым драўляныя матэрыялы са старога клуба мясцовыя жыхары выкарысталі на прыватных пабудовах у пасёлку.
Сяргей Лушчык, г.Гродна
[~DETAIL_TEXT] => У 14-ым нумары газеты за гэты год быў апублікаваны мой артыкул, прысвечаны цудатворнаму абразу Багародзіцы, які ў далёкім мінулым захоўваўся ў Рудаўскай уніяцкай царкве і ў сярэдзіне XVIII ст. быў перавезены адтуль уладальнікам гэтых земляў, кракаўскім каштэлянам Ежы Мнішкам, у Бераставіцу. Нагадаю, што драўляная царква існавала ў маёнтку Рудава яшчэ з хадкевічоўскіх часоў. Сёння мясцовасць, аб якой ідзе размова, знаходзіцца ў межах Пагранічнага сельсавета Бераставіцкага раёна і часткова ў Польшчы.
У працяг тэмы хачу падзяліцца з чытачамі інфармацыяй аб лёсе, які спасціг у выніку гэтую самую царкву. У гарадзенскіх архівах я трапіў на цікавы дакумент, які дае шмат каштоўнай інфармацыі.
Аказваецца, будынак царквы захаваўся аж да сярэдзіны ХХ ст. У адной з архіўных устаноў г.Гродна захоўваецца тлумачальная запіска намесніка старшыні Бераставіцкага выканкама райсавета В.Кацялоўскага да старшыні Гарадзенскага аблвыканкама П.І. Ратайка ад 14 лістапада 1947 г., у якой гаворыцца менавіта аб рудаўскай царкве. Вось што там напісана: “Старинное деревянное здание было когда-то построено под униатский костел в бывшем имении Рудава Хомонтовского сельского Совета. В нем с приходом к власти фашистской диктатуры Пильсутского с временным перерывом проводилось богослужение. В августе месяце 1939 г. Красная Армия освобождала Западную Белоруссию от белополяков и проводилось воссоединение ее западных областей в единое Советское Белорусское государство. Граждане окружных населенных пунктов Рудавы, Хомонтовцев, Рудовлян, воспользовавшись этим моментом, растащили все внутреннее оборудование костела по квартирам и использовали его в своих интересах, а в самом здании костела дислоцирующейся в тот момент войсковой частью был организован клуб, и это здание с августа 1939 г. по 1940 г. использовалось под клуб. Здесь организовывались постановки спектаклей для солдат, крутили кино, проводились общие собрания…”.
З тлумачальнай запіскі намесніка старшыні выканкама даведваемся, што ў 1940 г. у вёсцы Рудаўляны Хамантоўскага сельсавета быў арганізаваны калгас імя Жданава. Неўзабаве вайскавая частка пакінула месца дыслакацыі ў Рудаве, а будынак храма па рашэнні выканкама райсавета працоўных дэпутатаў перадалі калгасу пад амбар для засыпкі збожжа. Такім чынам, з 1940 г. па чэрвень 1941 г. (пачатак вайны) у былой уніяцкай царкве захоўвалі збожжа.
У часы нямецкай акупацыі памяшканне пуставала і ніякія багаслужэнні там не праводзіліся. Пасля вайны былы культавы будынак ізноў выкарыстоўвалі пад збожжасклад: з 1945 па 1946 гг. царква знаходзілася ў распараджэнні “Райзаготзерна”.
Далей у архіўным дакуменце гаворыцца: “Весной 1946 г. в этом здании был открыт клуб “Победа”, который функционировал до февраля 1947 г. Потом в связи с установлением новой демаркационной линии с дружественной нам демократической Польшей этот клуб перестал функционировать, ибо новая демаркационная линия границы (шириной 800 метров) включала в себя не только клуб, но и весь населенный пункт Рудава. В связи с этим это ветхое здание оказалось совсем заброшенным. Крыша с самого здания пришла в негодность. Его пограничники и местное население помаленьку стали растаскивать. Ободрали все шалевочные доски, и впоследствии оно оказалось полуразрушенным. Видя такое дело, председатель исполкома райсовета товарищ Константинов в согласии с другими членами исполкома в сентябре месяце текущего года дал распоряжение перевезти это здание в райцентр и использовать его под строящийся клуб в райцентре, что было и сделано”.
Што ж гэта быў за клуб і дзе ён знаходзіўся?
Жыхары пасёлка сталага ўзросту ўзгадваюць, што ў пасляваенны час раённы клуб культуры размяшчаўся ў будынку былой местачковай сінагогі па вул.Савецкай (да вайны Беластоцкай). Хачу нагадаць, што ў гады вайны падчас адступлення немцаў пажар знішчыў значную частку Вялікай Бераставіцы. Зачапіў агонь і старажытную сінагогу. Згарэлі дах і іншыя драўляныя канструкцыі. А вось мураваныя сцены ўцалелі. Нейкі час пасля вызвалення тэрыторыі ад немцаў абгарэлая камяніца стаяла некранутай, пакуль тагачаснае кіраўніцтва раёна не звярнула на яе ўвагу і не прыняло рашэнне выкарыстаць пашкоджаны будынак пад клуб. Менавіта сюды перавезлі з Рудавы разабраную царкву. Кажуць, з “рудаўскіх” будматэрыялаў у памяшканні будучага клуба зрабілі драўляную сцэну, балкон з падпорнымі слупамі і дах. Адноўлены а’бект, як культурная ўстанова, працяглы час служыў месцам правядзення розных мерапрыемстваў, тут дэманстравалі кінастужкі, захоўвалі кінаапаратуру і г.д.
Пазней, калі ў райцэнтры з’явіўся кінатэатр “Радзіма” (вул.Леніна, 9), усё кінаабсталяванне перавезлі ў новы будынак. Клуб разабралі, а на яго месцы ўзвялі сучасны РДК. Пры гэтым драўляныя матэрыялы са старога клуба мясцовыя жыхары выкарысталі на прыватных пабудовах у пасёлку.
Сяргей Лушчык, г.Гродна
[DETAIL_TEXT_TYPE] => html
[~DETAIL_TEXT_TYPE] => html
[PREVIEW_TEXT] => Як у Бераставіцы будавалі клуб
[~PREVIEW_TEXT] => Як у Бераставіцы будавалі клуб
[PREVIEW_TEXT_TYPE] => html
[~PREVIEW_TEXT_TYPE] => html
[DETAIL_PICTURE] => Array
(
[ID] => 40671
[TIMESTAMP_X] => 04.04.2025 10:15:39
[MODULE_ID] => iblock
[HEIGHT] => 978
[WIDTH] => 827
[FILE_SIZE] => 586776
[CONTENT_TYPE] => image/jpeg
[SUBDIR] => iblock/52b
[FILE_NAME] => 3kw38srrdh3thk2ouz7s643aqm6hguxa.jpg
[ORIGINAL_NAME] => foto-1110.jpg
[DESCRIPTION] =>
[HANDLER_ID] =>
[EXTERNAL_ID] => 3169d57969731dd833c0f62eabb730f8
[VERSION_ORIGINAL_ID] =>
[META] =>
[SRC] => /upload/iblock/52b/3kw38srrdh3thk2ouz7s643aqm6hguxa.jpg
[UNSAFE_SRC] => /upload/iblock/52b/3kw38srrdh3thk2ouz7s643aqm6hguxa.jpg
[SAFE_SRC] => /upload/iblock/52b/3kw38srrdh3thk2ouz7s643aqm6hguxa.jpg
[ALT] => Як у Бераставіцы будавалі клуб
[TITLE] => Як у Бераставіцы будавалі клуб
)
[~DETAIL_PICTURE] => 40671
[TIMESTAMP_X] => 09.04.2025 18:00:35
[~TIMESTAMP_X] => 09.04.2025 18:00:35
[ACTIVE_FROM_X] => 2014-09-11 00:00:00
[~ACTIVE_FROM_X] => 2014-09-11 00:00:00
[ACTIVE_FROM] => 11.09.2014
[~ACTIVE_FROM] => 11.09.2014
[LIST_PAGE_URL] => /news/
[~LIST_PAGE_URL] => /news/
[DETAIL_PAGE_URL] => /news/kultura-i-dukhovnost/%D1%8F%D0%BA-%D1%83-%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%86%D1%8B-%D0%B1%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%B2%D0%B0%D0%BB%D1%96-%D0%BA%D0%BB%D1%83%D0%B1/
[~DETAIL_PAGE_URL] => /news/kultura-i-dukhovnost/%D1%8F%D0%BA-%D1%83-%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%86%D1%8B-%D0%B1%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%B2%D0%B0%D0%BB%D1%96-%D0%BA%D0%BB%D1%83%D0%B1/
[LANG_DIR] => /
[~LANG_DIR] => /
[CODE] => як-у-бераставіцы-будавалі-клуб
[~CODE] => як-у-бераставіцы-будавалі-клуб
[EXTERNAL_ID] => 20431
[~EXTERNAL_ID] => 20431
[IBLOCK_TYPE_ID] => news
[~IBLOCK_TYPE_ID] => news
[IBLOCK_CODE] => corporate_news_s1
[~IBLOCK_CODE] => corporate_news_s1
[IBLOCK_EXTERNAL_ID] =>
[~IBLOCK_EXTERNAL_ID] =>
[LID] => s1
[~LID] => s1
[NAV_RESULT] =>
[NAV_CACHED_DATA] =>
[DISPLAY_ACTIVE_FROM] => 11.09.2014
[IPROPERTY_VALUES] => Array
(
[SECTION_META_TITLE] => Як у Бераставіцы будавалі клуб
[SECTION_META_KEYWORDS] => Новости
[SECTION_META_DESCRIPTION] =>
[SECTION_PAGE_TITLE] => Як у Бераставіцы будавалі клуб
[ELEMENT_META_TITLE] => Як у Бераставіцы будавалі клуб
[ELEMENT_META_KEYWORDS] => Культура и духовность
[ELEMENT_META_DESCRIPTION] => У 14-ым нумары газеты за гэты год быў апублікаваны мой артыкул, прысвечаны цудатворнаму абразу Багародзіцы, які ў далёкім мінулым захоўваўся ў Рудаўскай уніяцкай царкве і ў сярэдзіне XVIII ст быў перавезены адтуль уладальнікам гэтых земляў, кракаўскім каштэлянам Ежы Мнішкам, у Бераставіцу.
[ELEMENT_PAGE_TITLE] => Як у Бераставіцы будавалі клуб
)
[FIELDS] => Array
(
[TAGS] =>
)
[PROPERTIES] => Array
(
[VIDEO] => Array
(
[ID] => 4
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Видео
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => VIDEO
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => F
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] => mpg, avi, wmv, mpeg, mpe, flv, mp4
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Видео
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[DONT_SHOW] => Array
(
[ID] => 6
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Не отображать в верхней карусели на главной
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => DONT_SHOW
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => L
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => C
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[VALUE_ENUM_ID] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Не отображать в верхней карусели на главной
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[AUTHOR] => Array
(
[ID] => 7
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Автор
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => AUTHOR
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => S
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Автор
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[WATERMARKER] => Array
(
[ID] => 8
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Водяной знак
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => WATERMARKER
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => F
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] => jpg, gif, bmp, png, jpeg, webp
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Водяной знак
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[WATERMARKER_PREV] => Array
(
[ID] => 9
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Водяной знак в превью
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => WATERMARKER_PREV
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => F
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] => jpg, gif, bmp, png, jpeg, webp
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Водяной знак в превью
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[DONT_SHOW_LIST] => Array
(
[ID] => 11
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Не отображать в карусели с разделами на главной
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => DONT_SHOW_LIST
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => L
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => C
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[VALUE_ENUM_ID] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Не отображать в карусели с разделами на главной
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[MAIN_SECTION] => Array
(
[ID] => 12
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Главный раздел
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => MAIN_SECTION
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => L
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[VALUE_ENUM_ID] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Главный раздел
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[PHOTOGRAPHER] => Array
(
[ID] => 13
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Фотограф
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => PHOTOGRAPHER
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => S
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Фотограф
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[NASHE_VIDEO] => Array
(
[ID] => 14
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Наше видео
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => NASHE_VIDEO
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => S
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] => video
[USER_TYPE_SETTINGS] => Array
(
[BUFFER_LENGTH] => 10
[CONTROLBAR] => bottom
[AUTOSTART] => N
[VOLUME] => 90
[SKIN] =>
[FLASHVARS] =>
[WMODE_FLV] => transparent
[BGCOLOR] => FFFFFF
[COLOR] => 000000
[OVER_COLOR] => 000000
[SCREEN_COLOR] => 000000
[SILVERVARS] =>
[WMODE_WMV] => windowless
[WIDTH] => 400
[HEIGHT] => 300
)
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Наше видео
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[YOUTUBE_VIDEO] => Array
(
[ID] => 15
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Наше видео ютуб
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => YOUTUBE_VIDEO
[DEFAULT_VALUE] => https://www.youtube.com/embed/
[PROPERTY_TYPE] => S
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Наше видео ютуб
[~DEFAULT_VALUE] => https://www.youtube.com/embed/
)
[YES_WATERMARK] => Array
(
[ID] => 17
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Выводить водяной знак
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => YES_WATERMARK
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => L
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => C
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[VALUE_ENUM_ID] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Выводить водяной знак
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[YES_WATERMARK_PREV] => Array
(
[ID] => 18
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Выводить водяной знак превью
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => YES_WATERMARK_PREV
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => L
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => C
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[VALUE_ENUM_ID] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Выводить водяной знак превью
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[DETAIL_PICTERS_NEW] => Array
(
[ID] => 19
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Детальная картинка
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => DETAIL_PICTERS_NEW
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => F
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] => jpg, gif, bmp, png, jpeg, webp
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Детальная картинка
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
)
[DISPLAY_PROPERTIES] => Array
(
)
[IBLOCK] => Array
(
[ID] => 1
[~ID] => 1
[TIMESTAMP_X] => 05.09.2026 23:21:37
[~TIMESTAMP_X] => 05.09.2026 23:21:37
[IBLOCK_TYPE_ID] => news
[~IBLOCK_TYPE_ID] => news
[LID] => s1
[~LID] => s1
[CODE] => corporate_news_s1
[~CODE] => corporate_news_s1
[API_CODE] =>
[~API_CODE] =>
[REST_ON] => N
[~REST_ON] => N
[NAME] => Новости
[~NAME] => Новости
[ACTIVE] => Y
[~ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[~SORT] => 500
[LIST_PAGE_URL] => /news/
[~LIST_PAGE_URL] => /news/
[DETAIL_PAGE_URL] => #SITE_DIR#/news/#SECTION_CODE_PATH#/#ELEMENT_CODE#/
[~DETAIL_PAGE_URL] => #SITE_DIR#/news/#SECTION_CODE_PATH#/#ELEMENT_CODE#/
[SECTION_PAGE_URL] => #SITE_DIR#/news/#SECTION_CODE_PATH#/
[~SECTION_PAGE_URL] => #SITE_DIR#/news/#SECTION_CODE_PATH#/
[CANONICAL_PAGE_URL] => https://beresta.by/news/corporate_news_s1/
[~CANONICAL_PAGE_URL] => https://beresta.by/news/corporate_news_s1/
[PICTURE] =>
[~PICTURE] =>
[DESCRIPTION] =>
[~DESCRIPTION] =>
[DESCRIPTION_TYPE] => text
[~DESCRIPTION_TYPE] => text
[RSS_TTL] => 24
[~RSS_TTL] => 24
[RSS_ACTIVE] => Y
[~RSS_ACTIVE] => Y
[RSS_FILE_ACTIVE] => N
[~RSS_FILE_ACTIVE] => N
[RSS_FILE_LIMIT] =>
[~RSS_FILE_LIMIT] =>
[RSS_FILE_DAYS] =>
[~RSS_FILE_DAYS] =>
[RSS_YANDEX_ACTIVE] => N
[~RSS_YANDEX_ACTIVE] => N
[XML_ID] =>
[~XML_ID] =>
[TMP_ID] => c0e792eea55f78fdf2f56a185b80509e
[~TMP_ID] => c0e792eea55f78fdf2f56a185b80509e
[INDEX_ELEMENT] => Y
[~INDEX_ELEMENT] => Y
[INDEX_SECTION] => Y
[~INDEX_SECTION] => Y
[WORKFLOW] => N
[~WORKFLOW] => N
[BIZPROC] => N
[~BIZPROC] => N
[SECTION_CHOOSER] => L
[~SECTION_CHOOSER] => L
[LIST_MODE] =>
[~LIST_MODE] =>
[RIGHTS_MODE] => S
[~RIGHTS_MODE] => S
[SECTION_PROPERTY] => N
[~SECTION_PROPERTY] => N
[PROPERTY_INDEX] => N
[~PROPERTY_INDEX] => N
[VERSION] => 1
[~VERSION] => 1
[LAST_CONV_ELEMENT] => 0
[~LAST_CONV_ELEMENT] => 0
[SOCNET_GROUP_ID] =>
[~SOCNET_GROUP_ID] =>
[EDIT_FILE_BEFORE] =>
[~EDIT_FILE_BEFORE] =>
[EDIT_FILE_AFTER] =>
[~EDIT_FILE_AFTER] =>
[SECTIONS_NAME] => Разделы
[~SECTIONS_NAME] => Разделы
[SECTION_NAME] => Раздел
[~SECTION_NAME] => Раздел
[ELEMENTS_NAME] => Элементы
[~ELEMENTS_NAME] => Элементы
[ELEMENT_NAME] => Элемент
[~ELEMENT_NAME] => Элемент
[FULLTEXT_INDEX] => N
[~FULLTEXT_INDEX] => N
[EXTERNAL_ID] =>
[~EXTERNAL_ID] =>
[LANG_DIR] => /
[~LANG_DIR] => /
[SERVER_NAME] => beresta.by
[~SERVER_NAME] => beresta.by
)
[SECTION] => Array
(
[PATH] => Array
(
[0] => Array
(
[ID] => 4
[~ID] => 4
[CODE] => kultura-i-dukhovnost
[~CODE] => kultura-i-dukhovnost
[XML_ID] =>
[~XML_ID] =>
[EXTERNAL_ID] =>
[~EXTERNAL_ID] =>
[IBLOCK_ID] => 1
[~IBLOCK_ID] => 1
[IBLOCK_SECTION_ID] =>
[~IBLOCK_SECTION_ID] =>
[SORT] => 500
[~SORT] => 500
[NAME] => Культура и духовность
[~NAME] => Культура и духовность
[ACTIVE] => Y
[~ACTIVE] => Y
[DEPTH_LEVEL] => 1
[~DEPTH_LEVEL] => 1
[SECTION_PAGE_URL] => /news/kultura-i-dukhovnost/
[~SECTION_PAGE_URL] => /news/kultura-i-dukhovnost/
[IBLOCK_TYPE_ID] => news
[~IBLOCK_TYPE_ID] => news
[IBLOCK_CODE] => corporate_news_s1
[~IBLOCK_CODE] => corporate_news_s1
[IBLOCK_EXTERNAL_ID] =>
[~IBLOCK_EXTERNAL_ID] =>
[GLOBAL_ACTIVE] => Y
[~GLOBAL_ACTIVE] => Y
[IPROPERTY_VALUES] => Array
(
[SECTION_META_TITLE] => Культура и духовность
[SECTION_META_KEYWORDS] => Новости
[SECTION_META_DESCRIPTION] =>
[SECTION_PAGE_TITLE] => Культура и духовность
[ELEMENT_META_TITLE] => Культура и духовность
[ELEMENT_META_KEYWORDS] => Новости
[ELEMENT_META_DESCRIPTION] => .
[ELEMENT_PAGE_TITLE] => Культура и духовность
)
)
)
)
[SECTION_URL] => /news/kultura-i-dukhovnost/
[META_TAGS] => Array
(
[TITLE] => Як у Бераставіцы будавалі клуб
[BROWSER_TITLE] => Як у Бераставіцы будавалі клуб
[KEYWORDS] => Культура и духовность
[DESCRIPTION] => У 14-ым нумары газеты за гэты год быў апублікаваны мой артыкул, прысвечаны цудатворнаму абразу Багародзіцы, які ў далёкім мінулым захоўваўся ў Рудаўскай уніяцкай царкве і ў сярэдзіне XVIII ст быў перавезены адтуль уладальнікам гэтых земляў, кракаўскім каштэлянам Ежы Мнішкам, у Бераставіцу.
)
)
11.09.2014
Як у Бераставіцы будавалі клуб
У 14-ым нумары газеты за гэты год быў апублікаваны мой артыкул, прысвечаны цудатворнаму абразу Багародзіцы, які ў далёкім мінулым захоўваўся ў Рудаўскай уніяцкай царкве і ў сярэдзіне XVIII ст. быў перавезены адтуль уладальнікам гэтых земляў, кракаўскім каштэлянам Ежы Мнішкам, у Бераставіцу. Нагадаю, што драўляная царква існавала ў маёнтку Рудава яшчэ з хадкевічоўскіх часоў. Сёння мясцовасць, аб якой ідзе размова, знаходзіцца ў межах Пагранічнага сельсавета Бераставіцкага раёна і часткова ў Польшчы.
У працяг тэмы хачу падзяліцца з чытачамі інфармацыяй аб лёсе, які спасціг у выніку гэтую самую царкву. У гарадзенскіх архівах я трапіў на цікавы дакумент, які дае шмат каштоўнай інфармацыі.
Аказваецца, будынак царквы захаваўся аж да сярэдзіны ХХ ст. У адной з архіўных устаноў г.Гродна захоўваецца тлумачальная запіска намесніка старшыні Бераставіцкага выканкама райсавета В.Кацялоўскага да старшыні Гарадзенскага аблвыканкама П.І. Ратайка ад 14 лістапада 1947 г., у якой гаворыцца менавіта аб рудаўскай царкве. Вось што там напісана: “Старинное деревянное здание было когда-то построено под униатский костел в бывшем имении Рудава Хомонтовского сельского Совета. В нем с приходом к власти фашистской диктатуры Пильсутского с временным перерывом проводилось богослужение. В августе месяце 1939 г. Красная Армия освобождала Западную Белоруссию от белополяков и проводилось воссоединение ее западных областей в единое Советское Белорусское государство. Граждане окружных населенных пунктов Рудавы, Хомонтовцев, Рудовлян, воспользовавшись этим моментом, растащили все внутреннее оборудование костела по квартирам и использовали его в своих интересах, а в самом здании костела дислоцирующейся в тот момент войсковой частью был организован клуб, и это здание с августа 1939 г. по 1940 г. использовалось под клуб. Здесь организовывались постановки спектаклей для солдат, крутили кино, проводились общие собрания…”.
З тлумачальнай запіскі намесніка старшыні выканкама даведваемся, што ў 1940 г. у вёсцы Рудаўляны Хамантоўскага сельсавета быў арганізаваны калгас імя Жданава. Неўзабаве вайскавая частка пакінула месца дыслакацыі ў Рудаве, а будынак храма па рашэнні выканкама райсавета працоўных дэпутатаў перадалі калгасу пад амбар для засыпкі збожжа. Такім чынам, з 1940 г. па чэрвень 1941 г. (пачатак вайны) у былой уніяцкай царкве захоўвалі збожжа.
У часы нямецкай акупацыі памяшканне пуставала і ніякія багаслужэнні там не праводзіліся. Пасля вайны былы культавы будынак ізноў выкарыстоўвалі пад збожжасклад: з 1945 па 1946 гг. царква знаходзілася ў распараджэнні “Райзаготзерна”.
Далей у архіўным дакуменце гаворыцца: “Весной 1946 г. в этом здании был открыт клуб “Победа”, который функционировал до февраля 1947 г. Потом в связи с установлением новой демаркационной линии с дружественной нам демократической Польшей этот клуб перестал функционировать, ибо новая демаркационная линия границы (шириной 800 метров) включала в себя не только клуб, но и весь населенный пункт Рудава. В связи с этим это ветхое здание оказалось совсем заброшенным. Крыша с самого здания пришла в негодность. Его пограничники и местное население помаленьку стали растаскивать. Ободрали все шалевочные доски, и впоследствии оно оказалось полуразрушенным. Видя такое дело, председатель исполкома райсовета товарищ Константинов в согласии с другими членами исполкома в сентябре месяце текущего года дал распоряжение перевезти это здание в райцентр и использовать его под строящийся клуб в райцентре, что было и сделано”.
Што ж гэта быў за клуб і дзе ён знаходзіўся?
Жыхары пасёлка сталага ўзросту ўзгадваюць, што ў пасляваенны час раённы клуб культуры размяшчаўся ў будынку былой местачковай сінагогі па вул.Савецкай (да вайны Беластоцкай). Хачу нагадаць, што ў гады вайны падчас адступлення немцаў пажар знішчыў значную частку Вялікай Бераставіцы. Зачапіў агонь і старажытную сінагогу. Згарэлі дах і іншыя драўляныя канструкцыі. А вось мураваныя сцены ўцалелі. Нейкі час пасля вызвалення тэрыторыі ад немцаў абгарэлая камяніца стаяла некранутай, пакуль тагачаснае кіраўніцтва раёна не звярнула на яе ўвагу і не прыняло рашэнне выкарыстаць пашкоджаны будынак пад клуб. Менавіта сюды перавезлі з Рудавы разабраную царкву. Кажуць, з “рудаўскіх” будматэрыялаў у памяшканні будучага клуба зрабілі драўляную сцэну, балкон з падпорнымі слупамі і дах. Адноўлены а’бект, як культурная ўстанова, працяглы час служыў месцам правядзення розных мерапрыемстваў, тут дэманстравалі кінастужкі, захоўвалі кінаапаратуру і г.д.
Пазней, калі ў райцэнтры з’явіўся кінатэатр “Радзіма” (вул.Леніна, 9), усё кінаабсталяванне перавезлі ў новы будынак. Клуб разабралі, а на яго месцы ўзвялі сучасны РДК. Пры гэтым драўляныя матэрыялы са старога клуба мясцовыя жыхары выкарысталі на прыватных пабудовах у пасёлку.
Сяргей Лушчык, г.Гродна
