Array
(
[TAGS] =>
[~TAGS] =>
[ID] => 20146
[~ID] => 20146
[NAME] => Масаляны – крыніца натхнення Адольфа Дыгасіньскага
[~NAME] => Масаляны – крыніца натхнення Адольфа Дыгасіньскага
[IBLOCK_ID] => 1
[~IBLOCK_ID] => 1
[IBLOCK_SECTION_ID] => 4
[~IBLOCK_SECTION_ID] => 4
[DETAIL_TEXT] => 
Сёлетні фестываль паэзіі “Масалянскія салаўі”-2014 будзе прысвечаны 175-годдзю Адольфа Дыгасіньскага, якога называюць польскім Кіплінгам. Польскі педагог, пісьменнік, публіцыст, адзін з галоўных прадстаўнікоў натуралізму ў польскай літаратуры, Адольф Дыгасіньскі нарадзіўся 7 сакавіка 1839 г. у Негаслаўцах каля Пінчува, а памёр 3 чэрвеня 1902 г.
Выхадзец з небагатай сям’і, Адольф часта мусіў цярпець нястачу, зарабляючы сабе на жыццё.
З 1862 г. хлопец вучыцца ў Варшаўскім універсітэце, дзе вывучае мовы і мовазнаўства, прыроду і геаграфію. У 1863 г. студэнт прыняў актыўны ўдзел у паўстанні і двойчы быў зняволены. Пасля паўстання здольны юнак аднавіў вучобу ва ўніверсітэце, нават некаторы час займаўся ў Карлавым універсітэце ў Празе, аднак недахоп фінансаў не дазволіў завяршыць навучанне.
Дыгасіньскі пачынае працаваць гувернёрам і хатнім настаўнікам у багатых землеўладальнікаў.
З 1871 г. жыве ў Кракаве, дзе займаецца педагагічнай і выдавецкай дзейнасцю. Даведзены да банкруцтва, пакідае Кракаў і пераязджае ў Варшаву, дзе працуе выкладчыкам адразу ў некалькіх школах. Актыўна друкуецца ў варшаўскай педагагічнай прэсе, а ва ўзросце 44 гадоў Дыгасіньскі дэбютуе ў якасці пісьменніка: яго навэлы надрукаваў “Штотыднёвы агляд”.
З 1884 па 1887 гг. Адольф працуе ў рэдакцыі часопіса “Вандроўнік”, пазней ён становіцца рэдактарам. Дыгасіньскі напісаў шэраг навэл і аповесцей, якія з 1884 г. выходзяць ужо асобнымі кніжкамі, што карыстаюцца вялізным поспехам і перакладзены на рускую і нямецкую мовы.
У 1891 г. г. Дыгасіньскі адпраўляецца ў Бразілію, адкуль піша цыкл лістоў пра трагічныя лёсы польскіх эмігрантаў. На наступны год вяртаецца на працу гувернёра і хатняга настаўніка. У канцы жыцця ён пасяліўся ў Варшаве, аднак ненадоўга: пісьменнік нечакана памёр ад інсульту. Пахаваны на варшаўскіх могілках Павонзкі.
Славуты польскі пісьменнік, педагог, аўтар шматлікіх навэл і аповесцей Адольф Дыгасіньскі пакінуў моцны след на Гродзенскай зямлі. Гэта знайшло адбітак у яго лістах да дачкі Сафіі. Пісаў ён іх з Масалян, куды трапіў “за хлебам” і адкуль слаў грошы ў Варшаву на ўтрыманне сям’і. У Масалянах Дыгасіньскі знаходзіўся ў 1897-1898 гг. як настаўнік Яна Біспінга, а часткова і Казіміра, дзяцей ардыната Масалянскага Юзафа Біспінга. Дыгасіньскі палюбіў Масаляны, яны сталі для яго крыніцай натхнення.
З пісем А. Дыгасіньскага:
“Мне тут так добра, наколькі ў цудоўным доме добра быць можа. Жыццё тут багатае і прыстойнае: гарбата, абед і гарбата, а калі б меў жаданне, то, апрача таго, мог бы і яшчэ падсілкавацца. Панства – людзі добрыя, мой вучань – хлопец добры і паслухмяны, хоць, я мяркую, ён не вызначаецца асаблівымі здольнасцямі і навыкамі. Зрэшты, пра тое так хутка меркаваць нельга. Гаспадар дома хворы і разам з жонкай праводзіць зіму на поўдні.У гэтым годзе на зіму я застаўся адзін са сваім вучнем у Масалянах, але, думаю, што не пазней за 1 кастрычніка адведаю вас у Варшаве”.
Упамянутае ў пісьме “панства” – гэта Юзаф Біспінг і яго жонка Алена з Галынскіх, бацькі Яна, Марыі, Тэрэзы, Альжбеты і Казіміра. Яны за год да смерці Юзафа Біспінга заангажавалі Дыгасіньскага на настаўніка да двух сыноў, дакладней Яна, які па 
стане здароўя не мог займацца ў школе.
Яшчэ ў адным са сваіх лістоў аб побыце ў Масалянах Дыгасіньскі піша:
“Жыву добра: каля васьмі раніцы п’ю гарбату (два кубкі), а дванаццатай з’ядаю талерку кіслага малака, потым другое сняданне: мяса печанае, суп, гародніна, каля сямі – абед, як звычайна, багаты, каля дзевяці гарбата.
Раніцай да гарбаты падаюць масла, хлеб, печыва, літоўскія вяндліны. Вечарам гарбата з печывам. Пры снеданні і абедзе п’ю кілішак віна, які сабе ўліваю ў ваду. Хатняя абстаноўка адзначаецца вышэйшым камфортам: ва ўсім адчуваецца галава і рукі гаспадыні дома. Да стала сядаюць абодва панове, дзве дачкі, што спасцігаюць навукі недзе ў Аўстрыі, сын старэйшы і мой вучань, Казімір, настаўніца панна Зейдліц, я і ўпраўляючы маёнтка, пан Клімашэўскі. Па абедзе ўцякаю ў свой пакой, бо пры стале не паляць цыгарэты, а пры гарбаце вечарам у салоне звычайна вядуцца размовы. Ёсць тут і тэнісны стол, але я не гуляю: няма ахвоты. Суседзяў пакуль не ведаю, але, наколькі я разумею, тыя, што жывуць навокал, князі Друцкія-Любецкія, Пудлоўцы (адны і другія сваякі маіх хлебадаўцаў), Нямцэвічы, Анджэйковічы, Стэфан Патоцкі з Росі.”
Тут, у Масалянах, Дыгасіньскі напісаў сваю лепшую аповесць пад назвай “Заяц”, змяніўшы назву маёнтка на Мажаляны: “Хораша летам у Мажалянах! Вялікі стаў чатырохбаковы, над ім – двор белы, вялікі, вызірае з-пад зараснікаў дрэваў і хмызнякоў, як палац зачараваны, а насупраць двара, на процілеглым баку става, – каплічка белая з дзвюма вежамі, са званіцай, белыя дамкі, крыж жалезны на белым падмурку і навокал – таполі надвіслянскія. Усё глядзіцца ў воды сажалкі, і ў пагодлівую ноч месяцовую відаць чарадзейная падводная краіна, якая выслана зоркамі...
…Выгляд адтуль прасторны – да гары магілянскай, якая ўпоперак стала на небакраі і ў золаце, у пурпуры стаіць на захадзе сонца. Воку і так ёсць дзе разгуляцца па зялёным моры лугоў, усеяных гаёчкамі, купкамі алешын, вербаў. Канечне, буслоў, кнігавак няма недахопу тут…”
Сумныя дні
ў Струбніцы
Часам разам з сям’ёй Біспінгаў пісьменнік з’язджаў у Струбніцу (цяпер Мастоўскі раён), другі маёнтак ардынацыі, адкуль таксама слаў лісты аб сваёй працы і жыцці магнацкай сям’і. Цытуем некаторыя фрагменты: “У сераду каля трох гадзін прыехалі мы да Струбніцы і тут застаёмся трэці дзень падрад. Пані паехала ў Вену па дзяцей, бо ад сына была тэлеграма. Я тут толькі па паўлекцыі адрабляю, прачытаў ужо другі раз “Трох мушкецёраў” і напісаў праект ХVI раздзелу “Зайца”. Сёння вельмі моцны мароз, нешта каля 9 градусаў. З раніцы сяджу і пішу, а ў доме страшэнная калатнеча, бо цэлая служба з Масалян прыехала і робіць у двары парадак незвычайны. Я злы, бо тут такі лямант пастаянны, што ані пісаць, ані лекцыі адрабіць добра не магу. Некаторыя з гасцей пахавальных сёння ўжо прыбылі, іншыя, відаць, у суседніх вёсках змясціліся. Напісаў толькі два раздзелы “Зайца”.
Патрэбна патлумачыць, што “лямант” быў выкліканы смерцю Юзафа Біспінга, бацькі вучня пісьменіка, які памёр у Варшаве і мусіў быць пахаваны ў Струбніцы, дзе пры касцёле знаходзіліся шматлікія пахаванні Біспінгаў.
Гвалт і лямант у Струбніцы звязаны не толькі з пахаваннем хлебадаўцы Дыгасіньскага, але і са спадчынай, якую належала падзяліць паміж двух сыноў: Яна і Казіміра - а таксама даць пасаг дочкам.
У адным са сваіх лістоў Дыгасіньскі піша, што апошняя сямейная рада пастанавіла прызнаць Масаляны з ваколіцамі да ардынацыі Яна Біспінга, а Струбніцу з дробнымі фальваркамі аддаць другому сыну, Казіміру.
Масалянскія прататыпы твораў Дыгасіньскага
Дыгасіньскі ўрэшце вярнуўся з нялюбай Струбніцы і ў пісьме да дачкі зазначыў: “Вучань мой вярнуўся неспадзявана са Струбніцы: бедны, прамок ад дажджу, бо шэсць міль ехаў пад дажджом верхам.Сёння стралялі мы ныркоў. Я даў два стрэлы, ён дзесяць – і нічога.
Пані Антаніна мае парадную служку, дзесяцігадовую Маргельку, якая з’яўляецца ідэальнай гераіняй наступнай аповесці. Не любіць яе, бо тая падоўгу спіць і вашывае. Я стаў на яе абарону і прадаставіў ёй доказы шчырай сімпатыі. Такая разумная, нібы ёй было трыццаць гадоў – пышная Маргелька. Пытаю яе, чаму называюць яе Маргелька. Яна жартам пасля доўгага роздуму адказвае:
Як жа мяне іначай можна назваць, калі маці мая Маргеля”.
Патрэбна дадаць, што яшчэ адзін сюжэт з багатага жыцця Масалян – аповесць “Маргеля і Маргелька” – была напісана за год да смерці пісьменніка, у 1901 годзе. Так Масаляны падарылі польскай літаратуры тыповыя вобразы насельнікаў фальваркаў, засценкаў, ваколіц, панскіх кухань, падгледжаныя і так праўдзіва выпісаныя пісьменнікам-дэмакратам, заступнікам усіх пакрыўджаных, слабых і прыніжаных Адольфам Дыгасіньскім у яго аповесцях “Заяц”, “Маргеля і Маргелька” і ў добрым дзясятку навэл. Усяго пісьменнік напісаў 21 аповесць і звыш 130 навэл.
Галіна Румак, аг. Масаляны
[~DETAIL_TEXT] => Сёлетні фестываль паэзіі “Масалянскія салаўі”-2014 будзе прысвечаны 175-годдзю Адольфа Дыгасіньскага, якога называюць польскім Кіплінгам. Польскі педагог, пісьменнік, публіцыст, адзін з галоўных прадстаўнікоў натуралізму ў польскай літаратуры, Адольф Дыгасіньскі нарадзіўся 7 сакавіка 1839 г. у Негаслаўцах каля Пінчува, а памёр 3 чэрвеня 1902 г.
Выхадзец з небагатай сям’і, Адольф часта мусіў цярпець нястачу, зарабляючы сабе на жыццё.
З 1862 г. хлопец вучыцца ў Варшаўскім універсітэце, дзе вывучае мовы і мовазнаўства, прыроду і геаграфію. У 1863 г. студэнт прыняў актыўны ўдзел у паўстанні і двойчы быў зняволены. Пасля паўстання здольны юнак аднавіў вучобу ва ўніверсітэце, нават некаторы час займаўся ў Карлавым універсітэце ў Празе, аднак недахоп фінансаў не дазволіў завяршыць навучанне.
Дыгасіньскі пачынае працаваць гувернёрам і хатнім настаўнікам у багатых землеўладальнікаў.
З 1871 г. жыве ў Кракаве, дзе займаецца педагагічнай і выдавецкай дзейнасцю. Даведзены да банкруцтва, пакідае Кракаў і пераязджае ў Варшаву, дзе працуе выкладчыкам адразу ў некалькіх школах. Актыўна друкуецца ў варшаўскай педагагічнай прэсе, а ва ўзросце 44 гадоў Дыгасіньскі дэбютуе ў якасці пісьменніка: яго навэлы надрукаваў “Штотыднёвы агляд”.
З 1884 па 1887 гг. Адольф працуе ў рэдакцыі часопіса “Вандроўнік”, пазней ён становіцца рэдактарам. Дыгасіньскі напісаў шэраг навэл і аповесцей, якія з 1884 г. выходзяць ужо асобнымі кніжкамі, што карыстаюцца вялізным поспехам і перакладзены на рускую і нямецкую мовы.
У 1891 г. г. Дыгасіньскі адпраўляецца ў Бразілію, адкуль піша цыкл лістоў пра трагічныя лёсы польскіх эмігрантаў. На наступны год вяртаецца на працу гувернёра і хатняга настаўніка. У канцы жыцця ён пасяліўся ў Варшаве, аднак ненадоўга: пісьменнік нечакана памёр ад інсульту. Пахаваны на варшаўскіх могілках Павонзкі.
Славуты польскі пісьменнік, педагог, аўтар шматлікіх навэл і аповесцей Адольф Дыгасіньскі пакінуў моцны след на Гродзенскай зямлі. Гэта знайшло адбітак у яго лістах да дачкі Сафіі. Пісаў ён іх з Масалян, куды трапіў “за хлебам” і адкуль слаў грошы ў Варшаву на ўтрыманне сям’і. У Масалянах Дыгасіньскі знаходзіўся ў 1897-1898 гг. як настаўнік Яна Біспінга, а часткова і Казіміра, дзяцей ардыната Масалянскага Юзафа Біспінга. Дыгасіньскі палюбіў Масаляны, яны сталі для яго крыніцай натхнення.
З пісем А. Дыгасіньскага:
“Мне тут так добра, наколькі ў цудоўным доме добра быць можа. Жыццё тут багатае і прыстойнае: гарбата, абед і гарбата, а калі б меў жаданне, то, апрача таго, мог бы і яшчэ падсілкавацца. Панства – людзі добрыя, мой вучань – хлопец добры і паслухмяны, хоць, я мяркую, ён не вызначаецца асаблівымі здольнасцямі і навыкамі. Зрэшты, пра тое так хутка меркаваць нельга. Гаспадар дома хворы і разам з жонкай праводзіць зіму на поўдні.У гэтым годзе на зіму я застаўся адзін са сваім вучнем у Масалянах, але, думаю, што не пазней за 1 кастрычніка адведаю вас у Варшаве”.
Упамянутае ў пісьме “панства” – гэта Юзаф Біспінг і яго жонка Алена з Галынскіх, бацькі Яна, Марыі, Тэрэзы, Альжбеты і Казіміра. Яны за год да смерці Юзафа Біспінга заангажавалі Дыгасіньскага на настаўніка да двух сыноў, дакладней Яна, які па стане здароўя не мог займацца ў школе.
Яшчэ ў адным са сваіх лістоў аб побыце ў Масалянах Дыгасіньскі піша:
“Жыву добра: каля васьмі раніцы п’ю гарбату (два кубкі), а дванаццатай з’ядаю талерку кіслага малака, потым другое сняданне: мяса печанае, суп, гародніна, каля сямі – абед, як звычайна, багаты, каля дзевяці гарбата.
Раніцай да гарбаты падаюць масла, хлеб, печыва, літоўскія вяндліны. Вечарам гарбата з печывам. Пры снеданні і абедзе п’ю кілішак віна, які сабе ўліваю ў ваду. Хатняя абстаноўка адзначаецца вышэйшым камфортам: ва ўсім адчуваецца галава і рукі гаспадыні дома. Да стала сядаюць абодва панове, дзве дачкі, што спасцігаюць навукі недзе ў Аўстрыі, сын старэйшы і мой вучань, Казімір, настаўніца панна Зейдліц, я і ўпраўляючы маёнтка, пан Клімашэўскі. Па абедзе ўцякаю ў свой пакой, бо пры стале не паляць цыгарэты, а пры гарбаце вечарам у салоне звычайна вядуцца размовы. Ёсць тут і тэнісны стол, але я не гуляю: няма ахвоты. Суседзяў пакуль не ведаю, але, наколькі я разумею, тыя, што жывуць навокал, князі Друцкія-Любецкія, Пудлоўцы (адны і другія сваякі маіх хлебадаўцаў), Нямцэвічы, Анджэйковічы, Стэфан Патоцкі з Росі.”
Тут, у Масалянах, Дыгасіньскі напісаў сваю лепшую аповесць пад назвай “Заяц”, змяніўшы назву маёнтка на Мажаляны: “Хораша летам у Мажалянах! Вялікі стаў чатырохбаковы, над ім – двор белы, вялікі, вызірае з-пад зараснікаў дрэваў і хмызнякоў, як палац зачараваны, а насупраць двара, на процілеглым баку става, – каплічка белая з дзвюма вежамі, са званіцай, белыя дамкі, крыж жалезны на белым падмурку і навокал – таполі надвіслянскія. Усё глядзіцца ў воды сажалкі, і ў пагодлівую ноч месяцовую відаць чарадзейная падводная краіна, якая выслана зоркамі...
…Выгляд адтуль прасторны – да гары магілянскай, якая ўпоперак стала на небакраі і ў золаце, у пурпуры стаіць на захадзе сонца. Воку і так ёсць дзе разгуляцца па зялёным моры лугоў, усеяных гаёчкамі, купкамі алешын, вербаў. Канечне, буслоў, кнігавак няма недахопу тут…”
Сумныя дні
ў Струбніцы
Часам разам з сям’ёй Біспінгаў пісьменнік з’язджаў у Струбніцу (цяпер Мастоўскі раён), другі маёнтак ардынацыі, адкуль таксама слаў лісты аб сваёй працы і жыцці магнацкай сям’і. Цытуем некаторыя фрагменты: “У сераду каля трох гадзін прыехалі мы да Струбніцы і тут застаёмся трэці дзень падрад. Пані паехала ў Вену па дзяцей, бо ад сына была тэлеграма. Я тут толькі па паўлекцыі адрабляю, прачытаў ужо другі раз “Трох мушкецёраў” і напісаў праект ХVI раздзелу “Зайца”. Сёння вельмі моцны мароз, нешта каля 9 градусаў. З раніцы сяджу і пішу, а ў доме страшэнная калатнеча, бо цэлая служба з Масалян прыехала і робіць у двары парадак незвычайны. Я злы, бо тут такі лямант пастаянны, што ані пісаць, ані лекцыі адрабіць добра не магу. Некаторыя з гасцей пахавальных сёння ўжо прыбылі, іншыя, відаць, у суседніх вёсках змясціліся. Напісаў толькі два раздзелы “Зайца”.
Патрэбна патлумачыць, што “лямант” быў выкліканы смерцю Юзафа Біспінга, бацькі вучня пісьменіка, які памёр у Варшаве і мусіў быць пахаваны ў Струбніцы, дзе пры касцёле знаходзіліся шматлікія пахаванні Біспінгаў.
Гвалт і лямант у Струбніцы звязаны не толькі з пахаваннем хлебадаўцы Дыгасіньскага, але і са спадчынай, якую належала падзяліць паміж двух сыноў: Яна і Казіміра - а таксама даць пасаг дочкам.
У адным са сваіх лістоў Дыгасіньскі піша, што апошняя сямейная рада пастанавіла прызнаць Масаляны з ваколіцамі да ардынацыі Яна Біспінга, а Струбніцу з дробнымі фальваркамі аддаць другому сыну, Казіміру.
Масалянскія прататыпы твораў Дыгасіньскага
Дыгасіньскі ўрэшце вярнуўся з нялюбай Струбніцы і ў пісьме да дачкі зазначыў: “Вучань мой вярнуўся неспадзявана са Струбніцы: бедны, прамок ад дажджу, бо шэсць міль ехаў пад дажджом верхам.Сёння стралялі мы ныркоў. Я даў два стрэлы, ён дзесяць – і нічога.
Пані Антаніна мае парадную служку, дзесяцігадовую Маргельку, якая з’яўляецца ідэальнай гераіняй наступнай аповесці. Не любіць яе, бо тая падоўгу спіць і вашывае. Я стаў на яе абарону і прадаставіў ёй доказы шчырай сімпатыі. Такая разумная, нібы ёй было трыццаць гадоў – пышная Маргелька. Пытаю яе, чаму называюць яе Маргелька. Яна жартам пасля доўгага роздуму адказвае:
Як жа мяне іначай можна назваць, калі маці мая Маргеля”.
Патрэбна дадаць, што яшчэ адзін сюжэт з багатага жыцця Масалян – аповесць “Маргеля і Маргелька” – была напісана за год да смерці пісьменніка, у 1901 годзе. Так Масаляны падарылі польскай літаратуры тыповыя вобразы насельнікаў фальваркаў, засценкаў, ваколіц, панскіх кухань, падгледжаныя і так праўдзіва выпісаныя пісьменнікам-дэмакратам, заступнікам усіх пакрыўджаных, слабых і прыніжаных Адольфам Дыгасіньскім у яго аповесцях “Заяц”, “Маргеля і Маргелька” і ў добрым дзясятку навэл. Усяго пісьменнік напісаў 21 аповесць і звыш 130 навэл.
Галіна Румак, аг. Масаляны
[DETAIL_TEXT_TYPE] => html
[~DETAIL_TEXT_TYPE] => html
[PREVIEW_TEXT] => Масаляны – крыніца натхнення Адольфа Дыгасіньскага
[~PREVIEW_TEXT] => Масаляны – крыніца натхнення Адольфа Дыгасіньскага
[PREVIEW_TEXT_TYPE] => html
[~PREVIEW_TEXT_TYPE] => html
[DETAIL_PICTURE] => Array
(
[ID] => 40101
[TIMESTAMP_X] => 04.04.2025 10:11:57
[MODULE_ID] => iblock
[HEIGHT] => 200
[WIDTH] => 163
[FILE_SIZE] => 30017
[CONTENT_TYPE] => image/jpeg
[SUBDIR] => iblock/cfd
[FILE_NAME] => dicu3hygjbxja3s913udo07p2tr04g2d.jpg
[ORIGINAL_NAME] => 71.jpg
[DESCRIPTION] =>
[HANDLER_ID] =>
[EXTERNAL_ID] => 46290196c9401840b741ab5b8c44f02c
[VERSION_ORIGINAL_ID] =>
[META] =>
[SRC] => /upload/iblock/cfd/dicu3hygjbxja3s913udo07p2tr04g2d.jpg
[UNSAFE_SRC] => /upload/iblock/cfd/dicu3hygjbxja3s913udo07p2tr04g2d.jpg
[SAFE_SRC] => /upload/iblock/cfd/dicu3hygjbxja3s913udo07p2tr04g2d.jpg
[ALT] => Масаляны – крыніца натхнення Адольфа Дыгасіньскага
[TITLE] => Масаляны – крыніца натхнення Адольфа Дыгасіньскага
)
[~DETAIL_PICTURE] => 40101
[TIMESTAMP_X] => 09.04.2025 18:00:02
[~TIMESTAMP_X] => 09.04.2025 18:00:02
[ACTIVE_FROM_X] => 2014-05-23 00:00:00
[~ACTIVE_FROM_X] => 2014-05-23 00:00:00
[ACTIVE_FROM] => 23.05.2014
[~ACTIVE_FROM] => 23.05.2014
[LIST_PAGE_URL] => /news/
[~LIST_PAGE_URL] => /news/
[DETAIL_PAGE_URL] => /news/kultura-i-dukhovnost/%D0%BC%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%8F%D0%BD%D1%8B-%D0%BA%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%96%D1%86%D0%B0-%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%85%D0%BD%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8F-%D0%B0%D0%B4%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D1%84%D0%B0/
[~DETAIL_PAGE_URL] => /news/kultura-i-dukhovnost/%D0%BC%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%8F%D0%BD%D1%8B-%D0%BA%D1%80%D1%8B%D0%BD%D1%96%D1%86%D0%B0-%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%85%D0%BD%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8F-%D0%B0%D0%B4%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D1%84%D0%B0/
[LANG_DIR] => /
[~LANG_DIR] => /
[CODE] => масаляны-крыніца-натхнення-адольфа
[~CODE] => масаляны-крыніца-натхнення-адольфа
[EXTERNAL_ID] => 20146
[~EXTERNAL_ID] => 20146
[IBLOCK_TYPE_ID] => news
[~IBLOCK_TYPE_ID] => news
[IBLOCK_CODE] => corporate_news_s1
[~IBLOCK_CODE] => corporate_news_s1
[IBLOCK_EXTERNAL_ID] =>
[~IBLOCK_EXTERNAL_ID] =>
[LID] => s1
[~LID] => s1
[NAV_RESULT] =>
[NAV_CACHED_DATA] =>
[DISPLAY_ACTIVE_FROM] => 23.05.2014
[IPROPERTY_VALUES] => Array
(
[SECTION_META_TITLE] => Масаляны – крыніца натхнення Адольфа Дыгасіньскага
[SECTION_META_KEYWORDS] => Новости
[SECTION_META_DESCRIPTION] =>
[SECTION_PAGE_TITLE] => Масаляны – крыніца натхнення Адольфа Дыгасіньскага
[ELEMENT_META_TITLE] => Масаляны – крыніца натхнення Адольфа Дыгасіньскага
[ELEMENT_META_KEYWORDS] => Культура и духовность
[ELEMENT_META_DESCRIPTION] => Сёлетні фестываль паэзіі “Масалянскія салаўі”-2014 будзе прысвечаны 175-годдзю Адольфа Дыгасіньскага, якога называюць польскім Кіплінгам Польскі педагог, пісьменнік, публіцыст, адзін з галоўных прадстаўнікоў натуралізму ў польскай літаратуры, Адольф Дыгасіньскі нарадзіўся 7 сакавіка 1839 г.
[ELEMENT_PAGE_TITLE] => Масаляны – крыніца натхнення Адольфа Дыгасіньскага
)
[FIELDS] => Array
(
[TAGS] =>
)
[PROPERTIES] => Array
(
[VIDEO] => Array
(
[ID] => 4
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Видео
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => VIDEO
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => F
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] => mpg, avi, wmv, mpeg, mpe, flv, mp4
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Видео
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[DONT_SHOW] => Array
(
[ID] => 6
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Не отображать в верхней карусели на главной
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => DONT_SHOW
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => L
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => C
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[VALUE_ENUM_ID] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Не отображать в верхней карусели на главной
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[AUTHOR] => Array
(
[ID] => 7
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Автор
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => AUTHOR
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => S
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Автор
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[WATERMARKER] => Array
(
[ID] => 8
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Водяной знак
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => WATERMARKER
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => F
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] => jpg, gif, bmp, png, jpeg, webp
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Водяной знак
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[WATERMARKER_PREV] => Array
(
[ID] => 9
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Водяной знак в превью
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => WATERMARKER_PREV
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => F
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] => jpg, gif, bmp, png, jpeg, webp
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Водяной знак в превью
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[DONT_SHOW_LIST] => Array
(
[ID] => 11
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Не отображать в карусели с разделами на главной
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => DONT_SHOW_LIST
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => L
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => C
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[VALUE_ENUM_ID] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Не отображать в карусели с разделами на главной
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[MAIN_SECTION] => Array
(
[ID] => 12
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Главный раздел
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => MAIN_SECTION
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => L
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[VALUE_ENUM_ID] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Главный раздел
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[PHOTOGRAPHER] => Array
(
[ID] => 13
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Фотограф
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => PHOTOGRAPHER
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => S
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Фотограф
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[NASHE_VIDEO] => Array
(
[ID] => 14
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Наше видео
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => NASHE_VIDEO
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => S
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] => video
[USER_TYPE_SETTINGS] => Array
(
[BUFFER_LENGTH] => 10
[CONTROLBAR] => bottom
[AUTOSTART] => N
[VOLUME] => 90
[SKIN] =>
[FLASHVARS] =>
[WMODE_FLV] => transparent
[BGCOLOR] => FFFFFF
[COLOR] => 000000
[OVER_COLOR] => 000000
[SCREEN_COLOR] => 000000
[SILVERVARS] =>
[WMODE_WMV] => windowless
[WIDTH] => 400
[HEIGHT] => 300
)
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Наше видео
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[YOUTUBE_VIDEO] => Array
(
[ID] => 15
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Наше видео ютуб
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => YOUTUBE_VIDEO
[DEFAULT_VALUE] => https://www.youtube.com/embed/
[PROPERTY_TYPE] => S
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Наше видео ютуб
[~DEFAULT_VALUE] => https://www.youtube.com/embed/
)
[YES_WATERMARK] => Array
(
[ID] => 17
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Выводить водяной знак
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => YES_WATERMARK
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => L
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => C
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[VALUE_ENUM_ID] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Выводить водяной знак
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[YES_WATERMARK_PREV] => Array
(
[ID] => 18
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Выводить водяной знак превью
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => YES_WATERMARK_PREV
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => L
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => C
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[VALUE_ENUM_ID] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Выводить водяной знак превью
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[DETAIL_PICTERS_NEW] => Array
(
[ID] => 19
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Детальная картинка
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => DETAIL_PICTERS_NEW
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => F
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] => jpg, gif, bmp, png, jpeg, webp
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Детальная картинка
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
)
[DISPLAY_PROPERTIES] => Array
(
)
[IBLOCK] => Array
(
[ID] => 1
[~ID] => 1
[TIMESTAMP_X] => 05.09.2026 23:21:37
[~TIMESTAMP_X] => 05.09.2026 23:21:37
[IBLOCK_TYPE_ID] => news
[~IBLOCK_TYPE_ID] => news
[LID] => s1
[~LID] => s1
[CODE] => corporate_news_s1
[~CODE] => corporate_news_s1
[API_CODE] =>
[~API_CODE] =>
[REST_ON] => N
[~REST_ON] => N
[NAME] => Новости
[~NAME] => Новости
[ACTIVE] => Y
[~ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[~SORT] => 500
[LIST_PAGE_URL] => /news/
[~LIST_PAGE_URL] => /news/
[DETAIL_PAGE_URL] => #SITE_DIR#/news/#SECTION_CODE_PATH#/#ELEMENT_CODE#/
[~DETAIL_PAGE_URL] => #SITE_DIR#/news/#SECTION_CODE_PATH#/#ELEMENT_CODE#/
[SECTION_PAGE_URL] => #SITE_DIR#/news/#SECTION_CODE_PATH#/
[~SECTION_PAGE_URL] => #SITE_DIR#/news/#SECTION_CODE_PATH#/
[CANONICAL_PAGE_URL] => https://beresta.by/news/corporate_news_s1/
[~CANONICAL_PAGE_URL] => https://beresta.by/news/corporate_news_s1/
[PICTURE] =>
[~PICTURE] =>
[DESCRIPTION] =>
[~DESCRIPTION] =>
[DESCRIPTION_TYPE] => text
[~DESCRIPTION_TYPE] => text
[RSS_TTL] => 24
[~RSS_TTL] => 24
[RSS_ACTIVE] => Y
[~RSS_ACTIVE] => Y
[RSS_FILE_ACTIVE] => N
[~RSS_FILE_ACTIVE] => N
[RSS_FILE_LIMIT] =>
[~RSS_FILE_LIMIT] =>
[RSS_FILE_DAYS] =>
[~RSS_FILE_DAYS] =>
[RSS_YANDEX_ACTIVE] => N
[~RSS_YANDEX_ACTIVE] => N
[XML_ID] =>
[~XML_ID] =>
[TMP_ID] => c0e792eea55f78fdf2f56a185b80509e
[~TMP_ID] => c0e792eea55f78fdf2f56a185b80509e
[INDEX_ELEMENT] => Y
[~INDEX_ELEMENT] => Y
[INDEX_SECTION] => Y
[~INDEX_SECTION] => Y
[WORKFLOW] => N
[~WORKFLOW] => N
[BIZPROC] => N
[~BIZPROC] => N
[SECTION_CHOOSER] => L
[~SECTION_CHOOSER] => L
[LIST_MODE] =>
[~LIST_MODE] =>
[RIGHTS_MODE] => S
[~RIGHTS_MODE] => S
[SECTION_PROPERTY] => N
[~SECTION_PROPERTY] => N
[PROPERTY_INDEX] => N
[~PROPERTY_INDEX] => N
[VERSION] => 1
[~VERSION] => 1
[LAST_CONV_ELEMENT] => 0
[~LAST_CONV_ELEMENT] => 0
[SOCNET_GROUP_ID] =>
[~SOCNET_GROUP_ID] =>
[EDIT_FILE_BEFORE] =>
[~EDIT_FILE_BEFORE] =>
[EDIT_FILE_AFTER] =>
[~EDIT_FILE_AFTER] =>
[SECTIONS_NAME] => Разделы
[~SECTIONS_NAME] => Разделы
[SECTION_NAME] => Раздел
[~SECTION_NAME] => Раздел
[ELEMENTS_NAME] => Элементы
[~ELEMENTS_NAME] => Элементы
[ELEMENT_NAME] => Элемент
[~ELEMENT_NAME] => Элемент
[FULLTEXT_INDEX] => N
[~FULLTEXT_INDEX] => N
[EXTERNAL_ID] =>
[~EXTERNAL_ID] =>
[LANG_DIR] => /
[~LANG_DIR] => /
[SERVER_NAME] => beresta.by
[~SERVER_NAME] => beresta.by
)
[SECTION] => Array
(
[PATH] => Array
(
[0] => Array
(
[ID] => 4
[~ID] => 4
[CODE] => kultura-i-dukhovnost
[~CODE] => kultura-i-dukhovnost
[XML_ID] =>
[~XML_ID] =>
[EXTERNAL_ID] =>
[~EXTERNAL_ID] =>
[IBLOCK_ID] => 1
[~IBLOCK_ID] => 1
[IBLOCK_SECTION_ID] =>
[~IBLOCK_SECTION_ID] =>
[SORT] => 500
[~SORT] => 500
[NAME] => Культура и духовность
[~NAME] => Культура и духовность
[ACTIVE] => Y
[~ACTIVE] => Y
[DEPTH_LEVEL] => 1
[~DEPTH_LEVEL] => 1
[SECTION_PAGE_URL] => /news/kultura-i-dukhovnost/
[~SECTION_PAGE_URL] => /news/kultura-i-dukhovnost/
[IBLOCK_TYPE_ID] => news
[~IBLOCK_TYPE_ID] => news
[IBLOCK_CODE] => corporate_news_s1
[~IBLOCK_CODE] => corporate_news_s1
[IBLOCK_EXTERNAL_ID] =>
[~IBLOCK_EXTERNAL_ID] =>
[GLOBAL_ACTIVE] => Y
[~GLOBAL_ACTIVE] => Y
[IPROPERTY_VALUES] => Array
(
[SECTION_META_TITLE] => Культура и духовность
[SECTION_META_KEYWORDS] => Новости
[SECTION_META_DESCRIPTION] =>
[SECTION_PAGE_TITLE] => Культура и духовность
[ELEMENT_META_TITLE] => Культура и духовность
[ELEMENT_META_KEYWORDS] => Новости
[ELEMENT_META_DESCRIPTION] => .
[ELEMENT_PAGE_TITLE] => Культура и духовность
)
)
)
)
[SECTION_URL] => /news/kultura-i-dukhovnost/
[META_TAGS] => Array
(
[TITLE] => Масаляны – крыніца натхнення Адольфа Дыгасіньскага
[BROWSER_TITLE] => Масаляны – крыніца натхнення Адольфа Дыгасіньскага
[KEYWORDS] => Культура и духовность
[DESCRIPTION] => Сёлетні фестываль паэзіі “Масалянскія салаўі”-2014 будзе прысвечаны 175-годдзю Адольфа Дыгасіньскага, якога называюць польскім Кіплінгам Польскі педагог, пісьменнік, публіцыст, адзін з галоўных прадстаўнікоў натуралізму ў польскай літаратуры, Адольф Дыгасіньскі нарадзіўся 7 сакавіка 1839 г.
)
)
23.05.2014
Масаляны – крыніца натхнення Адольфа Дыгасіньскага
Сёлетні фестываль паэзіі “Масалянскія салаўі”-2014 будзе прысвечаны 175-годдзю Адольфа Дыгасіньскага, якога называюць польскім Кіплінгам. Польскі педагог, пісьменнік, публіцыст, адзін з галоўных прадстаўнікоў натуралізму ў польскай літаратуры, Адольф Дыгасіньскі нарадзіўся 7 сакавіка 1839 г. у Негаслаўцах каля Пінчува, а памёр 3 чэрвеня 1902 г.
Выхадзец з небагатай сям’і, Адольф часта мусіў цярпець нястачу, зарабляючы сабе на жыццё.
З 1862 г. хлопец вучыцца ў Варшаўскім універсітэце, дзе вывучае мовы і мовазнаўства, прыроду і геаграфію. У 1863 г. студэнт прыняў актыўны ўдзел у паўстанні і двойчы быў зняволены. Пасля паўстання здольны юнак аднавіў вучобу ва ўніверсітэце, нават некаторы час займаўся ў Карлавым універсітэце ў Празе, аднак недахоп фінансаў не дазволіў завяршыць навучанне.
Дыгасіньскі пачынае працаваць гувернёрам і хатнім настаўнікам у багатых землеўладальнікаў.
З 1871 г. жыве ў Кракаве, дзе займаецца педагагічнай і выдавецкай дзейнасцю. Даведзены да банкруцтва, пакідае Кракаў і пераязджае ў Варшаву, дзе працуе выкладчыкам адразу ў некалькіх школах. Актыўна друкуецца ў варшаўскай педагагічнай прэсе, а ва ўзросце 44 гадоў Дыгасіньскі дэбютуе ў якасці пісьменніка: яго навэлы надрукаваў “Штотыднёвы агляд”.
З 1884 па 1887 гг. Адольф працуе ў рэдакцыі часопіса “Вандроўнік”, пазней ён становіцца рэдактарам. Дыгасіньскі напісаў шэраг навэл і аповесцей, якія з 1884 г. выходзяць ужо асобнымі кніжкамі, што карыстаюцца вялізным поспехам і перакладзены на рускую і нямецкую мовы.
У 1891 г. г. Дыгасіньскі адпраўляецца ў Бразілію, адкуль піша цыкл лістоў пра трагічныя лёсы польскіх эмігрантаў. На наступны год вяртаецца на працу гувернёра і хатняга настаўніка. У канцы жыцця ён пасяліўся ў Варшаве, аднак ненадоўга: пісьменнік нечакана памёр ад інсульту. Пахаваны на варшаўскіх могілках Павонзкі.
Славуты польскі пісьменнік, педагог, аўтар шматлікіх навэл і аповесцей Адольф Дыгасіньскі пакінуў моцны след на Гродзенскай зямлі. Гэта знайшло адбітак у яго лістах да дачкі Сафіі. Пісаў ён іх з Масалян, куды трапіў “за хлебам” і адкуль слаў грошы ў Варшаву на ўтрыманне сям’і. У Масалянах Дыгасіньскі знаходзіўся ў 1897-1898 гг. як настаўнік Яна Біспінга, а часткова і Казіміра, дзяцей ардыната Масалянскага Юзафа Біспінга. Дыгасіньскі палюбіў Масаляны, яны сталі для яго крыніцай натхнення.
З пісем А. Дыгасіньскага:
“Мне тут так добра, наколькі ў цудоўным доме добра быць можа. Жыццё тут багатае і прыстойнае: гарбата, абед і гарбата, а калі б меў жаданне, то, апрача таго, мог бы і яшчэ падсілкавацца. Панства – людзі добрыя, мой вучань – хлопец добры і паслухмяны, хоць, я мяркую, ён не вызначаецца асаблівымі здольнасцямі і навыкамі. Зрэшты, пра тое так хутка меркаваць нельга. Гаспадар дома хворы і разам з жонкай праводзіць зіму на поўдні.У гэтым годзе на зіму я застаўся адзін са сваім вучнем у Масалянах, але, думаю, што не пазней за 1 кастрычніка адведаю вас у Варшаве”.
Упамянутае ў пісьме “панства” – гэта Юзаф Біспінг і яго жонка Алена з Галынскіх, бацькі Яна, Марыі, Тэрэзы, Альжбеты і Казіміра. Яны за год да смерці Юзафа Біспінга заангажавалі Дыгасіньскага на настаўніка да двух сыноў, дакладней Яна, які па
стане здароўя не мог займацца ў школе.
Яшчэ ў адным са сваіх лістоў аб побыце ў Масалянах Дыгасіньскі піша:
“Жыву добра: каля васьмі раніцы п’ю гарбату (два кубкі), а дванаццатай з’ядаю талерку кіслага малака, потым другое сняданне: мяса печанае, суп, гародніна, каля сямі – абед, як звычайна, багаты, каля дзевяці гарбата.
Раніцай да гарбаты падаюць масла, хлеб, печыва, літоўскія вяндліны. Вечарам гарбата з печывам. Пры снеданні і абедзе п’ю кілішак віна, які сабе ўліваю ў ваду. Хатняя абстаноўка адзначаецца вышэйшым камфортам: ва ўсім адчуваецца галава і рукі гаспадыні дома. Да стала сядаюць абодва панове, дзве дачкі, што спасцігаюць навукі недзе ў Аўстрыі, сын старэйшы і мой вучань, Казімір, настаўніца панна Зейдліц, я і ўпраўляючы маёнтка, пан Клімашэўскі. Па абедзе ўцякаю ў свой пакой, бо пры стале не паляць цыгарэты, а пры гарбаце вечарам у салоне звычайна вядуцца размовы. Ёсць тут і тэнісны стол, але я не гуляю: няма ахвоты. Суседзяў пакуль не ведаю, але, наколькі я разумею, тыя, што жывуць навокал, князі Друцкія-Любецкія, Пудлоўцы (адны і другія сваякі маіх хлебадаўцаў), Нямцэвічы, Анджэйковічы, Стэфан Патоцкі з Росі.”
Тут, у Масалянах, Дыгасіньскі напісаў сваю лепшую аповесць пад назвай “Заяц”, змяніўшы назву маёнтка на Мажаляны: “Хораша летам у Мажалянах! Вялікі стаў чатырохбаковы, над ім – двор белы, вялікі, вызірае з-пад зараснікаў дрэваў і хмызнякоў, як палац зачараваны, а насупраць двара, на процілеглым баку става, – каплічка белая з дзвюма вежамі, са званіцай, белыя дамкі, крыж жалезны на белым падмурку і навокал – таполі надвіслянскія. Усё глядзіцца ў воды сажалкі, і ў пагодлівую ноч месяцовую відаць чарадзейная падводная краіна, якая выслана зоркамі...
…Выгляд адтуль прасторны – да гары магілянскай, якая ўпоперак стала на небакраі і ў золаце, у пурпуры стаіць на захадзе сонца. Воку і так ёсць дзе разгуляцца па зялёным моры лугоў, усеяных гаёчкамі, купкамі алешын, вербаў. Канечне, буслоў, кнігавак няма недахопу тут…”
Сумныя дні
ў Струбніцы
Часам разам з сям’ёй Біспінгаў пісьменнік з’язджаў у Струбніцу (цяпер Мастоўскі раён), другі маёнтак ардынацыі, адкуль таксама слаў лісты аб сваёй працы і жыцці магнацкай сям’і. Цытуем некаторыя фрагменты: “У сераду каля трох гадзін прыехалі мы да Струбніцы і тут застаёмся трэці дзень падрад. Пані паехала ў Вену па дзяцей, бо ад сына была тэлеграма. Я тут толькі па паўлекцыі адрабляю, прачытаў ужо другі раз “Трох мушкецёраў” і напісаў праект ХVI раздзелу “Зайца”. Сёння вельмі моцны мароз, нешта каля 9 градусаў. З раніцы сяджу і пішу, а ў доме страшэнная калатнеча, бо цэлая служба з Масалян прыехала і робіць у двары парадак незвычайны. Я злы, бо тут такі лямант пастаянны, што ані пісаць, ані лекцыі адрабіць добра не магу. Некаторыя з гасцей пахавальных сёння ўжо прыбылі, іншыя, відаць, у суседніх вёсках змясціліся. Напісаў толькі два раздзелы “Зайца”.
Патрэбна патлумачыць, што “лямант” быў выкліканы смерцю Юзафа Біспінга, бацькі вучня пісьменіка, які памёр у Варшаве і мусіў быць пахаваны ў Струбніцы, дзе пры касцёле знаходзіліся шматлікія пахаванні Біспінгаў.
Гвалт і лямант у Струбніцы звязаны не толькі з пахаваннем хлебадаўцы Дыгасіньскага, але і са спадчынай, якую належала падзяліць паміж двух сыноў: Яна і Казіміра - а таксама даць пасаг дочкам.
У адным са сваіх лістоў Дыгасіньскі піша, што апошняя сямейная рада пастанавіла прызнаць Масаляны з ваколіцамі да ардынацыі Яна Біспінга, а Струбніцу з дробнымі фальваркамі аддаць другому сыну, Казіміру.
Масалянскія прататыпы твораў Дыгасіньскага
Дыгасіньскі ўрэшце вярнуўся з нялюбай Струбніцы і ў пісьме да дачкі зазначыў: “Вучань мой вярнуўся неспадзявана са Струбніцы: бедны, прамок ад дажджу, бо шэсць міль ехаў пад дажджом верхам.Сёння стралялі мы ныркоў. Я даў два стрэлы, ён дзесяць – і нічога.
Пані Антаніна мае парадную служку, дзесяцігадовую Маргельку, якая з’яўляецца ідэальнай гераіняй наступнай аповесці. Не любіць яе, бо тая падоўгу спіць і вашывае. Я стаў на яе абарону і прадаставіў ёй доказы шчырай сімпатыі. Такая разумная, нібы ёй было трыццаць гадоў – пышная Маргелька. Пытаю яе, чаму называюць яе Маргелька. Яна жартам пасля доўгага роздуму адказвае:
Як жа мяне іначай можна назваць, калі маці мая Маргеля”.
Патрэбна дадаць, што яшчэ адзін сюжэт з багатага жыцця Масалян – аповесць “Маргеля і Маргелька” – была напісана за год да смерці пісьменніка, у 1901 годзе. Так Масаляны падарылі польскай літаратуры тыповыя вобразы насельнікаў фальваркаў, засценкаў, ваколіц, панскіх кухань, падгледжаныя і так праўдзіва выпісаныя пісьменнікам-дэмакратам, заступнікам усіх пакрыўджаных, слабых і прыніжаных Адольфам Дыгасіньскім у яго аповесцях “Заяц”, “Маргеля і Маргелька” і ў добрым дзясятку навэл. Усяго пісьменнік напісаў 21 аповесць і звыш 130 навэл.
Галіна Румак, аг. Масаляны
