Array
(
[TAGS] =>
[~TAGS] =>
[ID] => 16603
[~ID] => 16603
[NAME] => Геральдычная спадчына Міхала Кулешы
[~NAME] => Геральдычная спадчына Міхала Кулешы
[IBLOCK_ID] => 1
[~IBLOCK_ID] => 1
[IBLOCK_SECTION_ID] => 4
[~IBLOCK_SECTION_ID] => 4
[DETAIL_TEXT] => У Гродзенскім гістарычным архіве выяўлены невядомыя факты з жыцця беларускага мастака Міхала Кулешы (1799-1863), выдатнага майстра пейзажу і гістарычнай карціны. А са справы “Аб дастаўленні генерал-губернатару Паўночна-Заходняга краю ўзораў гербаў гарадоў Гродзенскай губерні” (1842) М.Кулеша паўстае як графік-геральдыст.
Міхал Кулеша нарадзіўся 26 лістапада 1799 г. у Вільні ў незаможнай шляхецкай сям’і суддзі Лідскага павета Гродзенскай губерніі. Мастацкую адукацыю атрымаў у Віленскім універсітэце (1821-1824), дзе вылучаўся настаўнікамі як найбольш здольны сярод студэнтаў жывапіснага факультэта. Міхал таксама займаўся скульптурай і гравюрай. Сярод вучняў класа скульптуры, якую выкладаў Казімір Ельскі ва ўніверсітэце, у 1819 годзе значыцца і Міхал Кулеша (R. Janoniene. Kazimieras Jelskis. 1782-1867. Vilnius. 2003). Між іншым, К. Ельскі - ураджэнец Вялікіх Эйсмантаў Бераставіцкага раёна. Сваю любоў да скульптуры яму з дзяцінства прывіў бацька Караль Ельскі, які аздабляў мясцовы касцёл Св. Яна Непамука ў 1781-1783 гг. У адрозненне ад Казіміра Ельскага вучань М. Кулеша не надта цікавіўся скульптурай і быў пераведзены ў клас гравюры, дзе меў значныя поспехі.
У 1826 годзе Кулеша здзейсніў этнаграфічныя вандроўкі па ўкраінскім Палессі, працаваў у Пінскім павеце, малюючы побыт і культуру палешукоў. З 1837 па 1844 гады мастак жыў у Гродне, дзе працаваў настаўнікам малявання ў Губернскай гімназіі па вуліцы Дамініканскай (зараз вуліца Савецкая). У кастрычніку 1838 г. Гродзенскае губернскае праўленне заключыла дамову з настаўнікам М. Кулешай аб выкананні малюнкаў гербаў гарадоў губерні. Гэта павятовыя гарады: Брэст, Гродна, Кобрын, Навагрудак, Слонім, Ліда, Пружаны, Ваўкавыск, якім дазвалялася мець новы герб і магістрат пасля далучэння да Расійскай імперыі (1795). Па дамове мастаку выплацілі 80 рублёў асігнацыямі. Яго малюнкі былі перададзены ў статыстычнае аддзяленне Міністэрства ўнутраных спраў “на вышэйшае зацвярджэнне”. Далейшы лёс малюнкаў невядомы. Магчыма, яны былі перададзены ў Дэпартамент герольдыкі Расійскай імперыі.
Трэба адзначыць, што Міхал Кулеша выпраўляў працу губернскага каморніка Панюрыка, які выканаў малюнкі гербаў няякасна. Аб гэтым сведчыць запіс у пратаколе №17 Гродзенскага губернскага Праўлення за 1842 год. З рэзалюцыі Гродзенскага губернскага праўлення ад 9 чэрвеня 1842 г. вынікае, што настаўнік Кулеша зноў выконваў копіі праектаў гербаў гарадоў губерні для статыстычнага аддзялення МУС г. Гродна. Бо раней выкананыя праекты 7 кастрычніка 1838 г. на аддзяленні адсутнічаюць. Каляровыя малюнкі гербаў вылучаліся дакладным выкананнем. Асабліва выдзяляліся малюнкі фігур жывёльнага свету: зубра, ваўка, аленя, каня. Аб мастацкіх якасцях геральдычных малюнкаў Кулешы сведчаць яго гістарычныя карціны 
“Гетман” і “Атака гусар”, выкананых гуашшу ў 1840 г. (Літоўскі мастацкі музей. Вільна). Мастаку знаёмы як ваенны касцюм часоў ВКЛ, так і знешнія асаблівасці коней – іх рухомасць, прапорцыі, мускулы.
6 красавіка 1845 г. новыя гербы гарадоў Гродзенскай губерні былі зацверджаны імператарам Мікалаем І. Мастак Міхал Кулеша ў тым жа годзе быў накіраваны ў Беласток выкладаць маляванне ў жаночай гімназіі. Там ён атрымаў вядомасць як пейзажыст, які захапляўся архітэктурай Гродна, Камянец-Падольска, Мерачоўшчыны, руінамі замкаў ў Лідзе, Крэве, Троках і Луцку (Украіна). Серыя гарадскіх пейзажаў М. Кулешы была выдадзена ў альбомах Ю.Вільчынскага ў Вільні і Лемерсье ў Парыжы (1850). Памёр мастак у Беластоку 6 лістапада 1863 г.
Андрэй Втарушын,
настаўнік Бераставіцкай ДШМ
[~DETAIL_TEXT] => У Гродзенскім гістарычным архіве выяўлены невядомыя факты з жыцця беларускага мастака Міхала Кулешы (1799-1863), выдатнага майстра пейзажу і гістарычнай карціны. А са справы “Аб дастаўленні генерал-губернатару Паўночна-Заходняга краю ўзораў гербаў гарадоў Гродзенскай губерні” (1842) М.Кулеша паўстае як графік-геральдыст.
Міхал Кулеша нарадзіўся 26 лістапада 1799 г. у Вільні ў незаможнай шляхецкай сям’і суддзі Лідскага павета Гродзенскай губерніі. Мастацкую адукацыю атрымаў у Віленскім універсітэце (1821-1824), дзе вылучаўся настаўнікамі як найбольш здольны сярод студэнтаў жывапіснага факультэта. Міхал таксама займаўся скульптурай і гравюрай. Сярод вучняў класа скульптуры, якую выкладаў Казімір Ельскі ва ўніверсітэце, у 1819 годзе значыцца і Міхал Кулеша (R. Janoniene. Kazimieras Jelskis. 1782-1867. Vilnius. 2003). Між іншым, К. Ельскі - ураджэнец Вялікіх Эйсмантаў Бераставіцкага раёна. Сваю любоў да скульптуры яму з дзяцінства прывіў бацька Караль Ельскі, які аздабляў мясцовы касцёл Св. Яна Непамука ў 1781-1783 гг. У адрозненне ад Казіміра Ельскага вучань М. Кулеша не надта цікавіўся скульптурай і быў пераведзены ў клас гравюры, дзе меў значныя поспехі.
У 1826 годзе Кулеша здзейсніў этнаграфічныя вандроўкі па ўкраінскім Палессі, працаваў у Пінскім павеце, малюючы побыт і культуру палешукоў. З 1837 па 1844 гады мастак жыў у Гродне, дзе працаваў настаўнікам малявання ў Губернскай гімназіі па вуліцы Дамініканскай (зараз вуліца Савецкая). У кастрычніку 1838 г. Гродзенскае губернскае праўленне заключыла дамову з настаўнікам М. Кулешай аб выкананні малюнкаў гербаў гарадоў губерні. Гэта павятовыя гарады: Брэст, Гродна, Кобрын, Навагрудак, Слонім, Ліда, Пружаны, Ваўкавыск, якім дазвалялася мець новы герб і магістрат пасля далучэння да Расійскай імперыі (1795). Па дамове мастаку выплацілі 80 рублёў асігнацыямі. Яго малюнкі былі перададзены ў статыстычнае аддзяленне Міністэрства ўнутраных спраў “на вышэйшае зацвярджэнне”. Далейшы лёс малюнкаў невядомы. Магчыма, яны былі перададзены ў Дэпартамент герольдыкі Расійскай імперыі.
Трэба адзначыць, што Міхал Кулеша выпраўляў працу губернскага каморніка Панюрыка, які выканаў малюнкі гербаў няякасна. Аб гэтым сведчыць запіс у пратаколе №17 Гродзенскага губернскага Праўлення за 1842 год. З рэзалюцыі Гродзенскага губернскага праўлення ад 9 чэрвеня 1842 г. вынікае, што настаўнік Кулеша зноў выконваў копіі праектаў гербаў гарадоў губерні для статыстычнага аддзялення МУС г. Гродна. Бо раней выкананыя праекты 7 кастрычніка 1838 г. на аддзяленні адсутнічаюць. Каляровыя малюнкі гербаў вылучаліся дакладным выкананнем. Асабліва выдзяляліся малюнкі фігур жывёльнага свету: зубра, ваўка, аленя, каня. Аб мастацкіх якасцях геральдычных малюнкаў Кулешы сведчаць яго гістарычныя карціны “Гетман” і “Атака гусар”, выкананых гуашшу ў 1840 г. (Літоўскі мастацкі музей. Вільна). Мастаку знаёмы як ваенны касцюм часоў ВКЛ, так і знешнія асаблівасці коней – іх рухомасць, прапорцыі, мускулы.
6 красавіка 1845 г. новыя гербы гарадоў Гродзенскай губерні былі зацверджаны імператарам Мікалаем І. Мастак Міхал Кулеша ў тым жа годзе быў накіраваны ў Беласток выкладаць маляванне ў жаночай гімназіі. Там ён атрымаў вядомасць як пейзажыст, які захапляўся архітэктурай Гродна, Камянец-Падольска, Мерачоўшчыны, руінамі замкаў ў Лідзе, Крэве, Троках і Луцку (Украіна). Серыя гарадскіх пейзажаў М. Кулешы была выдадзена ў альбомах Ю.Вільчынскага ў Вільні і Лемерсье ў Парыжы (1850). Памёр мастак у Беластоку 6 лістапада 1863 г.
Андрэй Втарушын,
настаўнік Бераставіцкай ДШМ
[DETAIL_TEXT_TYPE] => html
[~DETAIL_TEXT_TYPE] => html
[PREVIEW_TEXT] => Геральдычная спадчына Міхала Кулешы
[~PREVIEW_TEXT] => Геральдычная спадчына Міхала Кулешы
[PREVIEW_TEXT_TYPE] => html
[~PREVIEW_TEXT_TYPE] => html
[DETAIL_PICTURE] => Array
(
[ID] => 33097
[TIMESTAMP_X] => 01.04.2025 15:59:24
[MODULE_ID] => iblock
[HEIGHT] => 883
[WIDTH] => 768
[FILE_SIZE] => 621445
[CONTENT_TYPE] => image/jpeg
[SUBDIR] => iblock/883
[FILE_NAME] => z2siygrtyihdp7xces6e6rsz4rydnxpk.jpg
[ORIGINAL_NAME] => герб-волковыска.jpg
[DESCRIPTION] =>
[HANDLER_ID] =>
[EXTERNAL_ID] => 5431ff67a293a7add1b503de3e739ee2
[VERSION_ORIGINAL_ID] =>
[META] =>
[SRC] => /upload/iblock/883/z2siygrtyihdp7xces6e6rsz4rydnxpk.jpg
[UNSAFE_SRC] => /upload/iblock/883/z2siygrtyihdp7xces6e6rsz4rydnxpk.jpg
[SAFE_SRC] => /upload/iblock/883/z2siygrtyihdp7xces6e6rsz4rydnxpk.jpg
[ALT] => Геральдычная спадчына Міхала Кулешы
[TITLE] => Геральдычная спадчына Міхала Кулешы
)
[~DETAIL_PICTURE] => 33097
[TIMESTAMP_X] => 09.04.2025 18:10:39
[~TIMESTAMP_X] => 09.04.2025 18:10:39
[ACTIVE_FROM_X] => 2017-07-20 00:00:00
[~ACTIVE_FROM_X] => 2017-07-20 00:00:00
[ACTIVE_FROM] => 20.07.2017
[~ACTIVE_FROM] => 20.07.2017
[LIST_PAGE_URL] => /news/
[~LIST_PAGE_URL] => /news/
[DETAIL_PAGE_URL] => /news/kultura-i-dukhovnost/%D0%B3%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%B4%D1%8B%D1%87%D0%BD%D0%B0%D1%8F-%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D1%87%D1%8B%D0%BD%D0%B0-%D0%BC%D1%96%D1%85%D0%B0%D0%BB%D0%B0-%D0%BA%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%88%D1%8B/
[~DETAIL_PAGE_URL] => /news/kultura-i-dukhovnost/%D0%B3%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%B4%D1%8B%D1%87%D0%BD%D0%B0%D1%8F-%D1%81%D0%BF%D0%B0%D0%B4%D1%87%D1%8B%D0%BD%D0%B0-%D0%BC%D1%96%D1%85%D0%B0%D0%BB%D0%B0-%D0%BA%D1%83%D0%BB%D0%B5%D1%88%D1%8B/
[LANG_DIR] => /
[~LANG_DIR] => /
[CODE] => геральдычная-спадчына-міхала-кулешы
[~CODE] => геральдычная-спадчына-міхала-кулешы
[EXTERNAL_ID] => 16603
[~EXTERNAL_ID] => 16603
[IBLOCK_TYPE_ID] => news
[~IBLOCK_TYPE_ID] => news
[IBLOCK_CODE] => corporate_news_s1
[~IBLOCK_CODE] => corporate_news_s1
[IBLOCK_EXTERNAL_ID] =>
[~IBLOCK_EXTERNAL_ID] =>
[LID] => s1
[~LID] => s1
[NAV_RESULT] =>
[NAV_CACHED_DATA] =>
[DISPLAY_ACTIVE_FROM] => 20.07.2017
[IPROPERTY_VALUES] => Array
(
[SECTION_META_TITLE] => Геральдычная спадчына Міхала Кулешы
[SECTION_META_KEYWORDS] => Новости
[SECTION_META_DESCRIPTION] =>
[SECTION_PAGE_TITLE] => Геральдычная спадчына Міхала Кулешы
[ELEMENT_META_TITLE] => Геральдычная спадчына Міхала Кулешы
[ELEMENT_META_KEYWORDS] => Культура и духовность
[ELEMENT_META_DESCRIPTION] => У Гродзенскім гістарычным архіве выяўлены невядомыя факты з жыцця беларускага мастака Міхала Кулешы (1799-1863), выдатнага майстра пейзажу і гістарычнай карціны А са справы “Аб дастаўленні генерал-губернатару Паўночна-Заходняга краю ўзораў гербаў гарадоў Гродзенскай губерні” (1842) М.
[ELEMENT_PAGE_TITLE] => Геральдычная спадчына Міхала Кулешы
)
[FIELDS] => Array
(
[TAGS] =>
)
[PROPERTIES] => Array
(
[VIDEO] => Array
(
[ID] => 4
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Видео
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => VIDEO
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => F
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] => mpg, avi, wmv, mpeg, mpe, flv, mp4
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Видео
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[DONT_SHOW] => Array
(
[ID] => 6
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Не отображать в верхней карусели на главной
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => DONT_SHOW
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => L
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => C
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[VALUE_ENUM_ID] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Не отображать в верхней карусели на главной
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[AUTHOR] => Array
(
[ID] => 7
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Автор
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => AUTHOR
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => S
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Автор
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[WATERMARKER] => Array
(
[ID] => 8
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Водяной знак
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => WATERMARKER
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => F
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] => jpg, gif, bmp, png, jpeg, webp
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Водяной знак
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[WATERMARKER_PREV] => Array
(
[ID] => 9
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Водяной знак в превью
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => WATERMARKER_PREV
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => F
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] => jpg, gif, bmp, png, jpeg, webp
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Водяной знак в превью
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[DONT_SHOW_LIST] => Array
(
[ID] => 11
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Не отображать в карусели с разделами на главной
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => DONT_SHOW_LIST
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => L
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => C
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[VALUE_ENUM_ID] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Не отображать в карусели с разделами на главной
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[MAIN_SECTION] => Array
(
[ID] => 12
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Главный раздел
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => MAIN_SECTION
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => L
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[VALUE_ENUM_ID] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Главный раздел
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[PHOTOGRAPHER] => Array
(
[ID] => 13
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Фотограф
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => PHOTOGRAPHER
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => S
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Фотограф
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[NASHE_VIDEO] => Array
(
[ID] => 14
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Наше видео
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => NASHE_VIDEO
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => S
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] => video
[USER_TYPE_SETTINGS] => Array
(
[BUFFER_LENGTH] => 10
[CONTROLBAR] => bottom
[AUTOSTART] => N
[VOLUME] => 90
[SKIN] =>
[FLASHVARS] =>
[WMODE_FLV] => transparent
[BGCOLOR] => FFFFFF
[COLOR] => 000000
[OVER_COLOR] => 000000
[SCREEN_COLOR] => 000000
[SILVERVARS] =>
[WMODE_WMV] => windowless
[WIDTH] => 400
[HEIGHT] => 300
)
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Наше видео
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[YOUTUBE_VIDEO] => Array
(
[ID] => 15
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Наше видео ютуб
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => YOUTUBE_VIDEO
[DEFAULT_VALUE] => https://www.youtube.com/embed/
[PROPERTY_TYPE] => S
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Наше видео ютуб
[~DEFAULT_VALUE] => https://www.youtube.com/embed/
)
[YES_WATERMARK] => Array
(
[ID] => 17
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Выводить водяной знак
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => YES_WATERMARK
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => L
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => C
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[VALUE_ENUM_ID] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Выводить водяной знак
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[YES_WATERMARK_PREV] => Array
(
[ID] => 18
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Выводить водяной знак превью
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => YES_WATERMARK_PREV
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => L
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => C
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[VALUE_ENUM_ID] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Выводить водяной знак превью
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[DETAIL_PICTERS_NEW] => Array
(
[ID] => 19
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Детальная картинка
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => DETAIL_PICTERS_NEW
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => F
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] => jpg, gif, bmp, png, jpeg, webp
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Детальная картинка
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
)
[DISPLAY_PROPERTIES] => Array
(
)
[IBLOCK] => Array
(
[ID] => 1
[~ID] => 1
[TIMESTAMP_X] => 05.09.2026 23:21:37
[~TIMESTAMP_X] => 05.09.2026 23:21:37
[IBLOCK_TYPE_ID] => news
[~IBLOCK_TYPE_ID] => news
[LID] => s1
[~LID] => s1
[CODE] => corporate_news_s1
[~CODE] => corporate_news_s1
[API_CODE] =>
[~API_CODE] =>
[REST_ON] => N
[~REST_ON] => N
[NAME] => Новости
[~NAME] => Новости
[ACTIVE] => Y
[~ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[~SORT] => 500
[LIST_PAGE_URL] => /news/
[~LIST_PAGE_URL] => /news/
[DETAIL_PAGE_URL] => #SITE_DIR#/news/#SECTION_CODE_PATH#/#ELEMENT_CODE#/
[~DETAIL_PAGE_URL] => #SITE_DIR#/news/#SECTION_CODE_PATH#/#ELEMENT_CODE#/
[SECTION_PAGE_URL] => #SITE_DIR#/news/#SECTION_CODE_PATH#/
[~SECTION_PAGE_URL] => #SITE_DIR#/news/#SECTION_CODE_PATH#/
[CANONICAL_PAGE_URL] => https://beresta.by/news/corporate_news_s1/
[~CANONICAL_PAGE_URL] => https://beresta.by/news/corporate_news_s1/
[PICTURE] =>
[~PICTURE] =>
[DESCRIPTION] =>
[~DESCRIPTION] =>
[DESCRIPTION_TYPE] => text
[~DESCRIPTION_TYPE] => text
[RSS_TTL] => 24
[~RSS_TTL] => 24
[RSS_ACTIVE] => Y
[~RSS_ACTIVE] => Y
[RSS_FILE_ACTIVE] => N
[~RSS_FILE_ACTIVE] => N
[RSS_FILE_LIMIT] =>
[~RSS_FILE_LIMIT] =>
[RSS_FILE_DAYS] =>
[~RSS_FILE_DAYS] =>
[RSS_YANDEX_ACTIVE] => N
[~RSS_YANDEX_ACTIVE] => N
[XML_ID] =>
[~XML_ID] =>
[TMP_ID] => c0e792eea55f78fdf2f56a185b80509e
[~TMP_ID] => c0e792eea55f78fdf2f56a185b80509e
[INDEX_ELEMENT] => Y
[~INDEX_ELEMENT] => Y
[INDEX_SECTION] => Y
[~INDEX_SECTION] => Y
[WORKFLOW] => N
[~WORKFLOW] => N
[BIZPROC] => N
[~BIZPROC] => N
[SECTION_CHOOSER] => L
[~SECTION_CHOOSER] => L
[LIST_MODE] =>
[~LIST_MODE] =>
[RIGHTS_MODE] => S
[~RIGHTS_MODE] => S
[SECTION_PROPERTY] => N
[~SECTION_PROPERTY] => N
[PROPERTY_INDEX] => N
[~PROPERTY_INDEX] => N
[VERSION] => 1
[~VERSION] => 1
[LAST_CONV_ELEMENT] => 0
[~LAST_CONV_ELEMENT] => 0
[SOCNET_GROUP_ID] =>
[~SOCNET_GROUP_ID] =>
[EDIT_FILE_BEFORE] =>
[~EDIT_FILE_BEFORE] =>
[EDIT_FILE_AFTER] =>
[~EDIT_FILE_AFTER] =>
[SECTIONS_NAME] => Разделы
[~SECTIONS_NAME] => Разделы
[SECTION_NAME] => Раздел
[~SECTION_NAME] => Раздел
[ELEMENTS_NAME] => Элементы
[~ELEMENTS_NAME] => Элементы
[ELEMENT_NAME] => Элемент
[~ELEMENT_NAME] => Элемент
[FULLTEXT_INDEX] => N
[~FULLTEXT_INDEX] => N
[EXTERNAL_ID] =>
[~EXTERNAL_ID] =>
[LANG_DIR] => /
[~LANG_DIR] => /
[SERVER_NAME] => beresta.by
[~SERVER_NAME] => beresta.by
)
[SECTION] => Array
(
[PATH] => Array
(
[0] => Array
(
[ID] => 4
[~ID] => 4
[CODE] => kultura-i-dukhovnost
[~CODE] => kultura-i-dukhovnost
[XML_ID] =>
[~XML_ID] =>
[EXTERNAL_ID] =>
[~EXTERNAL_ID] =>
[IBLOCK_ID] => 1
[~IBLOCK_ID] => 1
[IBLOCK_SECTION_ID] =>
[~IBLOCK_SECTION_ID] =>
[SORT] => 500
[~SORT] => 500
[NAME] => Культура и духовность
[~NAME] => Культура и духовность
[ACTIVE] => Y
[~ACTIVE] => Y
[DEPTH_LEVEL] => 1
[~DEPTH_LEVEL] => 1
[SECTION_PAGE_URL] => /news/kultura-i-dukhovnost/
[~SECTION_PAGE_URL] => /news/kultura-i-dukhovnost/
[IBLOCK_TYPE_ID] => news
[~IBLOCK_TYPE_ID] => news
[IBLOCK_CODE] => corporate_news_s1
[~IBLOCK_CODE] => corporate_news_s1
[IBLOCK_EXTERNAL_ID] =>
[~IBLOCK_EXTERNAL_ID] =>
[GLOBAL_ACTIVE] => Y
[~GLOBAL_ACTIVE] => Y
[IPROPERTY_VALUES] => Array
(
[SECTION_META_TITLE] => Культура и духовность
[SECTION_META_KEYWORDS] => Новости
[SECTION_META_DESCRIPTION] =>
[SECTION_PAGE_TITLE] => Культура и духовность
[ELEMENT_META_TITLE] => Культура и духовность
[ELEMENT_META_KEYWORDS] => Новости
[ELEMENT_META_DESCRIPTION] => .
[ELEMENT_PAGE_TITLE] => Культура и духовность
)
)
)
)
[SECTION_URL] => /news/kultura-i-dukhovnost/
[META_TAGS] => Array
(
[TITLE] => Геральдычная спадчына Міхала Кулешы
[BROWSER_TITLE] => Геральдычная спадчына Міхала Кулешы
[KEYWORDS] => Культура и духовность
[DESCRIPTION] => У Гродзенскім гістарычным архіве выяўлены невядомыя факты з жыцця беларускага мастака Міхала Кулешы (1799-1863), выдатнага майстра пейзажу і гістарычнай карціны А са справы “Аб дастаўленні генерал-губернатару Паўночна-Заходняга краю ўзораў гербаў гарадоў Гродзенскай губерні” (1842) М.
)
)
20.07.2017
Геральдычная спадчына Міхала Кулешы
У Гродзенскім гістарычным архіве выяўлены невядомыя факты з жыцця беларускага мастака Міхала Кулешы (1799-1863), выдатнага майстра пейзажу і гістарычнай карціны. А са справы “Аб дастаўленні генерал-губернатару Паўночна-Заходняга краю ўзораў гербаў гарадоў Гродзенскай губерні” (1842) М.Кулеша паўстае як графік-геральдыст.
Міхал Кулеша нарадзіўся 26 лістапада 1799 г. у Вільні ў незаможнай шляхецкай сям’і суддзі Лідскага павета Гродзенскай губерніі. Мастацкую адукацыю атрымаў у Віленскім універсітэце (1821-1824), дзе вылучаўся настаўнікамі як найбольш здольны сярод студэнтаў жывапіснага факультэта. Міхал таксама займаўся скульптурай і гравюрай. Сярод вучняў класа скульптуры, якую выкладаў Казімір Ельскі ва ўніверсітэце, у 1819 годзе значыцца і Міхал Кулеша (R. Janoniene. Kazimieras Jelskis. 1782-1867. Vilnius. 2003). Між іншым, К. Ельскі - ураджэнец Вялікіх Эйсмантаў Бераставіцкага раёна. Сваю любоў да скульптуры яму з дзяцінства прывіў бацька Караль Ельскі, які аздабляў мясцовы касцёл Св. Яна Непамука ў 1781-1783 гг. У адрозненне ад Казіміра Ельскага вучань М. Кулеша не надта цікавіўся скульптурай і быў пераведзены ў клас гравюры, дзе меў значныя поспехі.
У 1826 годзе Кулеша здзейсніў этнаграфічныя вандроўкі па ўкраінскім Палессі, працаваў у Пінскім павеце, малюючы побыт і культуру палешукоў. З 1837 па 1844 гады мастак жыў у Гродне, дзе працаваў настаўнікам малявання ў Губернскай гімназіі па вуліцы Дамініканскай (зараз вуліца Савецкая). У кастрычніку 1838 г. Гродзенскае губернскае праўленне заключыла дамову з настаўнікам М. Кулешай аб выкананні малюнкаў гербаў гарадоў губерні. Гэта павятовыя гарады: Брэст, Гродна, Кобрын, Навагрудак, Слонім, Ліда, Пружаны, Ваўкавыск, якім дазвалялася мець новы герб і магістрат пасля далучэння да Расійскай імперыі (1795). Па дамове мастаку выплацілі 80 рублёў асігнацыямі. Яго малюнкі былі перададзены ў статыстычнае аддзяленне Міністэрства ўнутраных спраў “на вышэйшае зацвярджэнне”. Далейшы лёс малюнкаў невядомы. Магчыма, яны былі перададзены ў Дэпартамент герольдыкі Расійскай імперыі.
Трэба адзначыць, што Міхал Кулеша выпраўляў працу губернскага каморніка Панюрыка, які выканаў малюнкі гербаў няякасна. Аб гэтым сведчыць запіс у пратаколе №17 Гродзенскага губернскага Праўлення за 1842 год. З рэзалюцыі Гродзенскага губернскага праўлення ад 9 чэрвеня 1842 г. вынікае, што настаўнік Кулеша зноў выконваў копіі праектаў гербаў гарадоў губерні для статыстычнага аддзялення МУС г. Гродна. Бо раней выкананыя праекты 7 кастрычніка 1838 г. на аддзяленні адсутнічаюць. Каляровыя малюнкі гербаў вылучаліся дакладным выкананнем. Асабліва выдзяляліся малюнкі фігур жывёльнага свету: зубра, ваўка, аленя, каня. Аб мастацкіх якасцях геральдычных малюнкаў Кулешы сведчаць яго гістарычныя карціны
“Гетман” і “Атака гусар”, выкананых гуашшу ў 1840 г. (Літоўскі мастацкі музей. Вільна). Мастаку знаёмы як ваенны касцюм часоў ВКЛ, так і знешнія асаблівасці коней – іх рухомасць, прапорцыі, мускулы.
6 красавіка 1845 г. новыя гербы гарадоў Гродзенскай губерні былі зацверджаны імператарам Мікалаем І. Мастак Міхал Кулеша ў тым жа годзе быў накіраваны ў Беласток выкладаць маляванне ў жаночай гімназіі. Там ён атрымаў вядомасць як пейзажыст, які захапляўся архітэктурай Гродна, Камянец-Падольска, Мерачоўшчыны, руінамі замкаў ў Лідзе, Крэве, Троках і Луцку (Украіна). Серыя гарадскіх пейзажаў М. Кулешы была выдадзена ў альбомах Ю.Вільчынскага ў Вільні і Лемерсье ў Парыжы (1850). Памёр мастак у Беластоку 6 лістапада 1863 г.
Андрэй Втарушын,
настаўнік Бераставіцкай ДШМ
