Array
(
[TAGS] =>
[~TAGS] =>
[ID] => 20359
[~ID] => 20359
[NAME] => Будаўніцтва ў Бераставіцкім раёне ў першую ваенную пяцігодку
[~NAME] => Будаўніцтва ў Бераставіцкім раёне ў першую ваенную пяцігодку
[IBLOCK_ID] => 1
[~IBLOCK_ID] => 1
[IBLOCK_SECTION_ID] => 4
[~IBLOCK_SECTION_ID] => 4
[DETAIL_TEXT] => 
План капітальнага будаўніцтва на 1945 год Бераставіцкі раённы выканаўчы камітэт зацвердзіў 11 лістапада 1944 года. У ім прадугледжвалася пабудаваць лесапільны завод на станцыі Бераставіца, школы ў Рымуцеўцах, Пыхоўчыцах, Лапенеўцах і Парэччы, распачаць будаўніцтва кінатэатра, гасцініцы на 20 месцаў, ветэрынарнай лячэбніцы, раённай амбулаторыі, санэпідэмстанцыі.
На пасяджэнні бюро райкама партыі, якое адбылося 12 снежня 1944 года, было абмеркавана пытанне “Аб будаўніцтве цукровага завода ў раёне”. Магчыма, менавіта тады ў вобласці падбіралася месца для будаўніцтва цукровага завода, і разглядаліся розныя варыянты яго размяшчэння. У сваім выступленні першы сакратар райкама партыі Д.А. Блінаў адзначыў, што ў раёне ёсць 8000 гектараў зямлі, прыдатнай для вырошчвання цукровых буракоў. Пад цукровы завод было прапанавана выкарыстаць будынак завода высокагатунковых вінаў, які якраз праектаваўся і быў прыдатны для гэтых мэтаў. Бюро райкама прасіла абкам партыі зацвердзіць прынятае рашэнне. Аднак праз некаторы час было вырашана будаваць цукровы завод у Скідзелі. І завод па выпуску высокагатунковых вінаў таксама не быў пабудаваны.
Перад раённымі ўладамі ў той нялёгкі пасляваенны час востра паўстала праблема жыллёвага будаўніцтва. На Бераставіччыне было разбурана 262 дамы (па інфармацыі спецыяльнай камісіі), людзі жылі ў зямлянках, у суседзяў, у гаспадарчых пабудовах. Будаўнічых матэрыялаў выдзялялася мала, прыходзілася шукаць розныя спосабы выйсця з гэтага становішча. Адноўлены на станцыі Бераставіца лесапільны завод у 1945 годзе ўжо працаваў на поўную моц. Улетку, 19 чэрвеня, райвыканкам выдзеліў 19-ці жыхарам раёна 330 кубаметраў лесу для будаўніцтва новых дамоў. У гэты спіс пашанцавала трапіць Агаце Курыла і Юстыну Шумілу з в.Генюшы, Аляксандру Жалезнаму з в.Масаляны і іншым. А ў маі 1945 года ў райвыканкаме была створана камісія па абследаванні залежаў гліны і вывучэнні магчымасці будаўніцтва ў раёне цагельных заводаў. У выніку ў Канчанах пачынаецца будаўніцтва такога завода, якое плануецца завяршыць восенню 1946 года. Аднак першыя 1,5 тысячы штук цэглы былі выпушчаны ўжо 11 мая. На фармоўцы тады працавалі Іосіф Курыла і Сямён Садоўскі.
Многім жыхарам раёна выдзялялася дзяржаўная грашовая пазыка – 12 тысяч рублёў, якую вяскоўцы не вельмі ахвотна бралі, баючыся трапіць у “вечныя даўжнікі”. Хаця ў канцы 1940-х гадоў гэтыя даўгі былі спісаны.
Актыўна будуюцца новыя і аднаўляюцца разбураныя адміністрацыйныя і вытворчыя будынкі, масты. У чэрвені 1945 года “каробка” будынка па вул. Дзяржынскага перададзена для аднаўлення работы сталовай у райцэнтры, а па вул. Беластоцкай выдзелены будынак для канторы. У дакладной ад 1 ліпеня 1945 года раённыя ўлады паведамляюць у Гродзенскі абкам партыі: “… восстановлены и работают 3 спиртзавода (Массолянский, Пархимовский и Ойцовский)”, 3 маслозавода (в Б.Берестовице, в Данилковском и Эйсмонтовском сельсоветах), 1 электростанция в 220 кВт. Восстановлены и работают лесопильный завод, … вновь построено 2 кирпичных завода с выработкой 5 тыс. штук кирпича каждый… Организованы артели: по добыче торфа и бондарно-колесная по выработке колес и телег…”
Прымаюцца меры па арганізацыі цэха па выпуску чарапіцы і крэмніевага цэха па вырабу жорнавых камянёў для мясцовых млыноў. Пастаўлена задача да 01.11.1945г. адрамантаваць будынак маслазавода. Утворана камісія па выбары зямельнага ўчастка пад будаўніцтва цагельнага завода ў Алекшыцкім сельсавеце.
Важнае значэнне для развіцця народнай гаспадаркі раёна мелі дарогі і масты, якія амаль поўнасцю былі разбураны ў час вайны. Ужо ў лютым 1946 года сіламі сялян вёсак Рудаўляны, Хамантоўцы (тады яшчэ гэтая вёска ўваходзіла ў Бераставіцкі раён) завершана будаўніцтва маста праз раку Свіслач. Вяскоўцы Эйсмантаўскага сельсавета па прыкладу Рудаўлян прынялі абавязацельства на працягу 1946 года адрамантаваць усе дарогі і масты на сваёй тэрыторыі. А сяляне в.Жабры ўзяліся за два месяцы вывезці па 2 кубаметры камення і па 4 – жвіру і адрамантаваць 2 км шашы.
У пасляваенны час хлебам па картках забяспечваліся толькі дзяржаўныя служачыя. Бераставіцкая пякарня, у першую чаргу адноўленая пасля вайны, выпякала толькі 150-200 боханаў хлеба. Вось чаму рамонту млыноў надавалася такое вялікае значэнне. У маі 1946 года сіламі мясцовага насельніцтва быў адноўлены млын у Кудрычах.
Яшчэ з адной важнай ініцыятывай выступілі жыхары вёскі Старынцы. Яны вырашылі ўласнымі сіламі пабудаваць пачатковую школу. Іх падтрымалі ў Рудаўлянах і ў іншых вёсках.
У Бераставічанах па ініцыятыве Л.Я.Мешчані, якая загадвала хатай-чытальняй, узначальвала жаночы савет і камсамольскую арганізацыю, пачалося будаўніцтва клуба. Гэтую ініцыятыву адобрыў Гродзенскі абласны камітэт камсамола і рэкамендаваў для распаўсюджвання. Патрыятычны пачын падтрымалі камсамольцы і моладзь в.Алекшыцы, а райвыканкам выдзеліў неабходную колькасць матэрыялаў. У гэтай жа вёсцы прыступілі да будаўніцтва памяшкання аддзялення сувязі.
Канчатковае рашэнне аб будаўніцтве цукровага завода на Гродзеншчыне, нарэшце, было прынята ў Мінску і падтрымана Масквой: заводу быць у Скідзелі. Але і тут не абышлося без бераставічан. З Гродна прыйшла дырэктыва: сялянам Скідзельскага, Гродзенскага і Бераставіцкага раёнаў адпрацаваць на будаўніцтве завода па 8 дзён, а хто мае каня – вывезці па 4 кубаметры жвіру, камення і лесаматэрыялаў. Першымі на сваіх фурманках выехалі ў Скідзель на работы сяляне в.Падбагонікі Пётр Хабец, Міхаіл Коўшык, Аляксандр Войшаль, Уладзімір Салавей, Раман Станіслаўчык і іншыя. Словам, будаваць даводзілася не толькі ў раёне і вобласці, але і ў Мінску, і ў Расіі, і на Украіне (у Данбасе). Так, у сярэдзіне мая 1946 года аблвыканкам давёў раёну заданне – адправіць на будаўніцтва і аднаўленне Мінска 65 чалавек, у ліпені – накіраваць на навучанне ў будаўнічыя і іншыя рамесныя вучылішчы 55 чалавек, на будаўніцтва ў Кемераўскую вобласць – 60 чалавек.
У жніўні 1946 года ў Вялікай Бераставіцы пачалося будаўніцтва пажарнага дэпо, у верасні завяршылася аднаўленне разбуранага млына, працягвалася будаўніцтва кінатэатра і іншых аб’ектаў гаспадарчага і сацыяльнага прызначэння.
У зацверджаным на першую пасляваенную пяцігодку (1946-1950 гг.) плане прадугледжвалася будаўніцтва прадпрыемстваў па выпуску хлеба, кандытарскіх вырабаў і безалкагольных напояў, па вырабу мыла і валёнкаў. Запланавана пабудаваць бальніцу на 60 ложкаў, дом для ўрачоў, раймаг, магазін культтавараў, сталовую, лазню і гасцініцу. У верасні 1947 года завяршыліся работы па аднаўленні лесапільнага завода ў Івашкаўцах. Што характэрна для таго часу, для паскарэння будаўніцтва праводзіліся масавыя “васкрэснікі”.
7 лістапада 1947 года адбылося ўрачыстае адкрыццё кінатэатра. У гэтым жа годзе 90 вяскоўцаў перайшлі з зямлянак у новыя дамы. Шляхам народнай будоўлі былі пабудаваны першыя памяшканні Бераставіцкай СШ. У падвозе будаўнічых матэрыялаў удзельнічалі 200 фурманак і больш за 300 чалавек – як правіла, бацькоў мясцовых вучняў.
Такім жа чынам будаваўся і мост на дарозе Вялікая Бераставіца – Галынка даўжынёй 8 метраў. Па-ўдарнаму працавалі цесляры А.Карповіч, В.Дзешка, В.Кучынскі, якія ў два разы перавыконвалі свае нормы.
Да 7 лістапада 1948 года завершаны мантаж абсталявання для механізацыі ўсіх працэсаў на маслазаводзе.
Дэманстрацыя працоўных з нагоды 40-ой гадавіны Вялікай Кастрычніцкай сацыялістычнай рэвалюцыі ў 1957 годзе. На заднім плане відаць будынак будучага магазіна “Гастраном”
Каля будынка аддзялення дзяржаўнага банка. Сярэдзіна 50-х гадоў
Мікалай Пацэнка,
Святлана Ганчарова
[~DETAIL_TEXT] => План капітальнага будаўніцтва на 1945 год Бераставіцкі раённы выканаўчы камітэт зацвердзіў 11 лістапада 1944 года. У ім прадугледжвалася пабудаваць лесапільны завод на станцыі Бераставіца, школы ў Рымуцеўцах, Пыхоўчыцах, Лапенеўцах і Парэччы, распачаць будаўніцтва кінатэатра, гасцініцы на 20 месцаў, ветэрынарнай лячэбніцы, раённай амбулаторыі, санэпідэмстанцыі.
На пасяджэнні бюро райкама партыі, якое адбылося 12 снежня 1944 года, было абмеркавана пытанне “Аб будаўніцтве цукровага завода ў раёне”. Магчыма, менавіта тады ў вобласці падбіралася месца для будаўніцтва цукровага завода, і разглядаліся розныя варыянты яго размяшчэння. У сваім выступленні першы сакратар райкама партыі Д.А. Блінаў адзначыў, што ў раёне ёсць 8000 гектараў зямлі, прыдатнай для вырошчвання цукровых буракоў. Пад цукровы завод было прапанавана выкарыстаць будынак завода высокагатунковых вінаў, які якраз праектаваўся і быў прыдатны для гэтых мэтаў. Бюро райкама прасіла абкам партыі зацвердзіць прынятае рашэнне. Аднак праз некаторы час было вырашана будаваць цукровы завод у Скідзелі. І завод па выпуску высокагатунковых вінаў таксама не быў пабудаваны.
Перад раённымі ўладамі ў той нялёгкі пасляваенны час востра паўстала праблема жыллёвага будаўніцтва. На Бераставіччыне было разбурана 262 дамы (па інфармацыі спецыяльнай камісіі), людзі жылі ў зямлянках, у суседзяў, у гаспадарчых пабудовах. Будаўнічых матэрыялаў выдзялялася мала, прыходзілася шукаць розныя спосабы выйсця з гэтага становішча. Адноўлены на станцыі Бераставіца лесапільны завод у 1945 годзе ўжо працаваў на поўную моц. Улетку, 19 чэрвеня, райвыканкам выдзеліў 19-ці жыхарам раёна 330 кубаметраў лесу для будаўніцтва новых дамоў. У гэты спіс пашанцавала трапіць Агаце Курыла і Юстыну Шумілу з в.Генюшы, Аляксандру Жалезнаму з в.Масаляны і іншым. А ў маі 1945 года ў райвыканкаме была створана камісія па абследаванні залежаў гліны і вывучэнні магчымасці будаўніцтва ў раёне цагельных заводаў. У выніку ў Канчанах пачынаецца будаўніцтва такога завода, якое плануецца завяршыць восенню 1946 года. Аднак першыя 1,5 тысячы штук цэглы былі выпушчаны ўжо 11 мая. На фармоўцы тады працавалі Іосіф Курыла і Сямён Садоўскі.
Многім жыхарам раёна выдзялялася дзяржаўная грашовая пазыка – 12 тысяч рублёў, якую вяскоўцы не вельмі ахвотна бралі, баючыся трапіць у “вечныя даўжнікі”. Хаця ў канцы 1940-х гадоў гэтыя даўгі былі спісаны.
Актыўна будуюцца новыя і аднаўляюцца разбураныя адміністрацыйныя і вытворчыя будынкі, масты. У чэрвені 1945 года “каробка” будынка па вул. Дзяржынскага перададзена для аднаўлення работы сталовай у райцэнтры, а па вул. Беластоцкай выдзелены будынак для канторы. У дакладной ад 1 ліпеня 1945 года раённыя ўлады паведамляюць у Гродзенскі абкам партыі: “… восстановлены и работают 3 спиртзавода (Массолянский, Пархимовский и Ойцовский)”, 3 маслозавода (в Б.Берестовице, в Данилковском и Эйсмонтовском сельсоветах), 1 электростанция в 220 кВт. Восстановлены и работают лесопильный завод, … вновь построено 2 кирпичных завода с выработкой 5 тыс. штук кирпича каждый… Организованы артели: по добыче торфа и бондарно-колесная по выработке колес и телег…”
Прымаюцца меры па арганізацыі цэха па выпуску чарапіцы і крэмніевага цэха па вырабу жорнавых камянёў для мясцовых млыноў. Пастаўлена задача да 01.11.1945г. адрамантаваць будынак маслазавода. Утворана камісія па выбары зямельнага ўчастка пад будаўніцтва цагельнага завода ў Алекшыцкім сельсавеце.
Важнае значэнне для развіцця народнай гаспадаркі раёна мелі дарогі і масты, якія амаль поўнасцю былі разбураны ў час вайны. Ужо ў лютым 1946 года сіламі сялян вёсак Рудаўляны, Хамантоўцы (тады яшчэ гэтая вёска ўваходзіла ў Бераставіцкі раён) завершана будаўніцтва маста праз раку Свіслач. Вяскоўцы Эйсмантаўскага сельсавета па прыкладу Рудаўлян прынялі абавязацельства на працягу 1946 года адрамантаваць усе дарогі і масты на сваёй тэрыторыі. А сяляне в.Жабры ўзяліся за два месяцы вывезці па 2 кубаметры камення і па 4 – жвіру і адрамантаваць 2 км шашы.
У пасляваенны час хлебам па картках забяспечваліся толькі дзяржаўныя служачыя. Бераставіцкая пякарня, у першую чаргу адноўленая пасля вайны, выпякала толькі 150-200 боханаў хлеба. Вось чаму рамонту млыноў надавалася такое вялікае значэнне. У маі 1946 года сіламі мясцовага насельніцтва быў адноўлены млын у Кудрычах.
Яшчэ з адной важнай ініцыятывай выступілі жыхары вёскі Старынцы. Яны вырашылі ўласнымі сіламі пабудаваць пачатковую школу. Іх падтрымалі ў Рудаўлянах і ў іншых вёсках.
У Бераставічанах па ініцыятыве Л.Я.Мешчані, якая загадвала хатай-чытальняй, узначальвала жаночы савет і камсамольскую арганізацыю, пачалося будаўніцтва клуба. Гэтую ініцыятыву адобрыў Гродзенскі абласны камітэт камсамола і рэкамендаваў для распаўсюджвання. Патрыятычны пачын падтрымалі камсамольцы і моладзь в.Алекшыцы, а райвыканкам выдзеліў неабходную колькасць матэрыялаў. У гэтай жа вёсцы прыступілі да будаўніцтва памяшкання аддзялення сувязі.
Канчатковае рашэнне аб будаўніцтве цукровага завода на Гродзеншчыне, нарэшце, было прынята ў Мінску і падтрымана Масквой: заводу быць у Скідзелі. Але і тут не абышлося без бераставічан. З Гродна прыйшла дырэктыва: сялянам Скідзельскага, Гродзенскага і Бераставіцкага раёнаў адпрацаваць на будаўніцтве завода па 8 дзён, а хто мае каня – вывезці па 4 кубаметры жвіру, камення і лесаматэрыялаў. Першымі на сваіх фурманках выехалі ў Скідзель на работы сяляне в.Падбагонікі Пётр Хабец, Міхаіл Коўшык, Аляксандр Войшаль, Уладзімір Салавей, Раман Станіслаўчык і іншыя. Словам, будаваць даводзілася не толькі ў раёне і вобласці, але і ў Мінску, і ў Расіі, і на Украіне (у Данбасе). Так, у сярэдзіне мая 1946 года аблвыканкам давёў раёну заданне – адправіць на будаўніцтва і аднаўленне Мінска 65 чалавек, у ліпені – накіраваць на навучанне ў будаўнічыя і іншыя рамесныя вучылішчы 55 чалавек, на будаўніцтва ў Кемераўскую вобласць – 60 чалавек.
У жніўні 1946 года ў Вялікай Бераставіцы пачалося будаўніцтва пажарнага дэпо, у верасні завяршылася аднаўленне разбуранага млына, працягвалася будаўніцтва кінатэатра і іншых аб’ектаў гаспадарчага і сацыяльнага прызначэння.
У зацверджаным на першую пасляваенную пяцігодку (1946-1950 гг.) плане прадугледжвалася будаўніцтва прадпрыемстваў па выпуску хлеба, кандытарскіх вырабаў і безалкагольных напояў, па вырабу мыла і валёнкаў. Запланавана пабудаваць бальніцу на 60 ложкаў, дом для ўрачоў, раймаг, магазін культтавараў, сталовую, лазню і гасцініцу. У верасні 1947 года завяршыліся работы па аднаўленні лесапільнага завода ў Івашкаўцах. Што характэрна для таго часу, для паскарэння будаўніцтва праводзіліся масавыя “васкрэснікі”.
7 лістапада 1947 года адбылося ўрачыстае адкрыццё кінатэатра. У гэтым жа годзе 90 вяскоўцаў перайшлі з зямлянак у новыя дамы. Шляхам народнай будоўлі былі пабудаваны першыя памяшканні Бераставіцкай СШ. У падвозе будаўнічых матэрыялаў удзельнічалі 200 фурманак і больш за 300 чалавек – як правіла, бацькоў мясцовых вучняў.
Такім жа чынам будаваўся і мост на дарозе Вялікая Бераставіца – Галынка даўжынёй 8 метраў. Па-ўдарнаму працавалі цесляры А.Карповіч, В.Дзешка, В.Кучынскі, якія ў два разы перавыконвалі свае нормы.
Да 7 лістапада 1948 года завершаны мантаж абсталявання для механізацыі ўсіх працэсаў на маслазаводзе.
Дэманстрацыя працоўных з нагоды 40-ой гадавіны Вялікай Кастрычніцкай сацыялістычнай рэвалюцыі ў 1957 годзе. На заднім плане відаць будынак будучага магазіна “Гастраном”
Каля будынка аддзялення дзяржаўнага банка. Сярэдзіна 50-х гадоў
Мікалай Пацэнка,
Святлана Ганчарова
[DETAIL_TEXT_TYPE] => html
[~DETAIL_TEXT_TYPE] => html
[PREVIEW_TEXT] => Будаўніцтва ў Бераставіцкім раёне ў першую ваенную пяцігодку
[~PREVIEW_TEXT] => Будаўніцтва ў Бераставіцкім раёне ў першую ваенную пяцігодку
[PREVIEW_TEXT_TYPE] => html
[~PREVIEW_TEXT_TYPE] => html
[DETAIL_PICTURE] => Array
(
[ID] => 40527
[TIMESTAMP_X] => 04.04.2025 10:14:27
[MODULE_ID] => iblock
[HEIGHT] => 1299
[WIDTH] => 1890
[FILE_SIZE] => 726320
[CONTENT_TYPE] => image/jpeg
[SUBDIR] => iblock/7b3
[FILE_NAME] => 4nhy1jr23cwxuc9cx9p4l2tsqqyopbgh.jpg
[ORIGINAL_NAME] => bank.jpg
[DESCRIPTION] =>
[HANDLER_ID] =>
[EXTERNAL_ID] => b452005b12cdc8ee621f2d634397e8eb
[VERSION_ORIGINAL_ID] =>
[META] =>
[SRC] => /upload/iblock/7b3/4nhy1jr23cwxuc9cx9p4l2tsqqyopbgh.jpg
[UNSAFE_SRC] => /upload/iblock/7b3/4nhy1jr23cwxuc9cx9p4l2tsqqyopbgh.jpg
[SAFE_SRC] => /upload/iblock/7b3/4nhy1jr23cwxuc9cx9p4l2tsqqyopbgh.jpg
[ALT] => Будаўніцтва ў Бераставіцкім раёне ў першую ваенную пяцігодку
[TITLE] => Будаўніцтва ў Бераставіцкім раёне ў першую ваенную пяцігодку
)
[~DETAIL_PICTURE] => 40527
[TIMESTAMP_X] => 09.04.2025 18:00:26
[~TIMESTAMP_X] => 09.04.2025 18:00:26
[ACTIVE_FROM_X] => 2014-08-05 00:00:00
[~ACTIVE_FROM_X] => 2014-08-05 00:00:00
[ACTIVE_FROM] => 05.08.2014
[~ACTIVE_FROM] => 05.08.2014
[LIST_PAGE_URL] => /news/
[~LIST_PAGE_URL] => /news/
[DETAIL_PAGE_URL] => /news/kultura-i-dukhovnost/%D0%B1%D1%83%D0%B4%D0%B0%D1%9E%D0%BD%D1%96%D1%86%D1%82%D0%B2%D0%B0-%D1%9E-%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%86%D0%BA%D1%96%D0%BC-%D1%80%D0%B0%D1%91%D0%BD%D0%B5-%D1%9E-%D0%BF/
[~DETAIL_PAGE_URL] => /news/kultura-i-dukhovnost/%D0%B1%D1%83%D0%B4%D0%B0%D1%9E%D0%BD%D1%96%D1%86%D1%82%D0%B2%D0%B0-%D1%9E-%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%86%D0%BA%D1%96%D0%BC-%D1%80%D0%B0%D1%91%D0%BD%D0%B5-%D1%9E-%D0%BF/
[LANG_DIR] => /
[~LANG_DIR] => /
[CODE] => будаўніцтва-ў-бераставіцкім-раёне-ў-п
[~CODE] => будаўніцтва-ў-бераставіцкім-раёне-ў-п
[EXTERNAL_ID] => 20359
[~EXTERNAL_ID] => 20359
[IBLOCK_TYPE_ID] => news
[~IBLOCK_TYPE_ID] => news
[IBLOCK_CODE] => corporate_news_s1
[~IBLOCK_CODE] => corporate_news_s1
[IBLOCK_EXTERNAL_ID] =>
[~IBLOCK_EXTERNAL_ID] =>
[LID] => s1
[~LID] => s1
[NAV_RESULT] =>
[NAV_CACHED_DATA] =>
[DISPLAY_ACTIVE_FROM] => 05.08.2014
[IPROPERTY_VALUES] => Array
(
[SECTION_META_TITLE] => Будаўніцтва ў Бераставіцкім раёне ў першую ваенную пяцігодку
[SECTION_META_KEYWORDS] => Новости
[SECTION_META_DESCRIPTION] =>
[SECTION_PAGE_TITLE] => Будаўніцтва ў Бераставіцкім раёне ў першую ваенную пяцігодку
[ELEMENT_META_TITLE] => Будаўніцтва ў Бераставіцкім раёне ў першую ваенную пяцігодку
[ELEMENT_META_KEYWORDS] => Культура и духовность
[ELEMENT_META_DESCRIPTION] => План капітальнага будаўніцтва на 1945 год Бераставіцкі раённы выканаўчы камітэт зацвердзіў 11 лістапада 1944 года У ім прадугледжвалася пабудаваць лесапільны завод на станцыі Бераставіца, школы ў Рымуцеўцах, Пыхоўчыцах, Лапенеўцах і Парэччы, распачаць будаўніцтва кінатэатра, гасцініцы на 20 месцаў, ветэрынарнай лячэбніцы, раённай амбулаторыі, санэпідэмстанцыі.
[ELEMENT_PAGE_TITLE] => Будаўніцтва ў Бераставіцкім раёне ў першую ваенную пяцігодку
)
[FIELDS] => Array
(
[TAGS] =>
)
[PROPERTIES] => Array
(
[VIDEO] => Array
(
[ID] => 4
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Видео
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => VIDEO
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => F
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] => mpg, avi, wmv, mpeg, mpe, flv, mp4
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Видео
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[DONT_SHOW] => Array
(
[ID] => 6
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Не отображать в верхней карусели на главной
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => DONT_SHOW
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => L
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => C
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[VALUE_ENUM_ID] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Не отображать в верхней карусели на главной
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[AUTHOR] => Array
(
[ID] => 7
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Автор
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => AUTHOR
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => S
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Автор
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[WATERMARKER] => Array
(
[ID] => 8
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Водяной знак
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => WATERMARKER
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => F
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] => jpg, gif, bmp, png, jpeg, webp
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Водяной знак
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[WATERMARKER_PREV] => Array
(
[ID] => 9
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Водяной знак в превью
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => WATERMARKER_PREV
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => F
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] => jpg, gif, bmp, png, jpeg, webp
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Водяной знак в превью
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[DONT_SHOW_LIST] => Array
(
[ID] => 11
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Не отображать в карусели с разделами на главной
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => DONT_SHOW_LIST
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => L
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => C
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[VALUE_ENUM_ID] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Не отображать в карусели с разделами на главной
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[MAIN_SECTION] => Array
(
[ID] => 12
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Главный раздел
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => MAIN_SECTION
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => L
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[VALUE_ENUM_ID] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Главный раздел
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[PHOTOGRAPHER] => Array
(
[ID] => 13
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Фотограф
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => PHOTOGRAPHER
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => S
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Фотограф
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[NASHE_VIDEO] => Array
(
[ID] => 14
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Наше видео
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => NASHE_VIDEO
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => S
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] => video
[USER_TYPE_SETTINGS] => Array
(
[BUFFER_LENGTH] => 10
[CONTROLBAR] => bottom
[AUTOSTART] => N
[VOLUME] => 90
[SKIN] =>
[FLASHVARS] =>
[WMODE_FLV] => transparent
[BGCOLOR] => FFFFFF
[COLOR] => 000000
[OVER_COLOR] => 000000
[SCREEN_COLOR] => 000000
[SILVERVARS] =>
[WMODE_WMV] => windowless
[WIDTH] => 400
[HEIGHT] => 300
)
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Наше видео
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[YOUTUBE_VIDEO] => Array
(
[ID] => 15
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Наше видео ютуб
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => YOUTUBE_VIDEO
[DEFAULT_VALUE] => https://www.youtube.com/embed/
[PROPERTY_TYPE] => S
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Наше видео ютуб
[~DEFAULT_VALUE] => https://www.youtube.com/embed/
)
[YES_WATERMARK] => Array
(
[ID] => 17
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Выводить водяной знак
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => YES_WATERMARK
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => L
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => C
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[VALUE_ENUM_ID] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Выводить водяной знак
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[YES_WATERMARK_PREV] => Array
(
[ID] => 18
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Выводить водяной знак превью
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => YES_WATERMARK_PREV
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => L
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => C
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[VALUE_ENUM_ID] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Выводить водяной знак превью
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[DETAIL_PICTERS_NEW] => Array
(
[ID] => 19
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Детальная картинка
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => DETAIL_PICTERS_NEW
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => F
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] => jpg, gif, bmp, png, jpeg, webp
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Детальная картинка
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
)
[DISPLAY_PROPERTIES] => Array
(
)
[IBLOCK] => Array
(
[ID] => 1
[~ID] => 1
[TIMESTAMP_X] => 05.09.2026 23:21:37
[~TIMESTAMP_X] => 05.09.2026 23:21:37
[IBLOCK_TYPE_ID] => news
[~IBLOCK_TYPE_ID] => news
[LID] => s1
[~LID] => s1
[CODE] => corporate_news_s1
[~CODE] => corporate_news_s1
[API_CODE] =>
[~API_CODE] =>
[REST_ON] => N
[~REST_ON] => N
[NAME] => Новости
[~NAME] => Новости
[ACTIVE] => Y
[~ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[~SORT] => 500
[LIST_PAGE_URL] => /news/
[~LIST_PAGE_URL] => /news/
[DETAIL_PAGE_URL] => #SITE_DIR#/news/#SECTION_CODE_PATH#/#ELEMENT_CODE#/
[~DETAIL_PAGE_URL] => #SITE_DIR#/news/#SECTION_CODE_PATH#/#ELEMENT_CODE#/
[SECTION_PAGE_URL] => #SITE_DIR#/news/#SECTION_CODE_PATH#/
[~SECTION_PAGE_URL] => #SITE_DIR#/news/#SECTION_CODE_PATH#/
[CANONICAL_PAGE_URL] => https://beresta.by/news/corporate_news_s1/
[~CANONICAL_PAGE_URL] => https://beresta.by/news/corporate_news_s1/
[PICTURE] =>
[~PICTURE] =>
[DESCRIPTION] =>
[~DESCRIPTION] =>
[DESCRIPTION_TYPE] => text
[~DESCRIPTION_TYPE] => text
[RSS_TTL] => 24
[~RSS_TTL] => 24
[RSS_ACTIVE] => Y
[~RSS_ACTIVE] => Y
[RSS_FILE_ACTIVE] => N
[~RSS_FILE_ACTIVE] => N
[RSS_FILE_LIMIT] =>
[~RSS_FILE_LIMIT] =>
[RSS_FILE_DAYS] =>
[~RSS_FILE_DAYS] =>
[RSS_YANDEX_ACTIVE] => N
[~RSS_YANDEX_ACTIVE] => N
[XML_ID] =>
[~XML_ID] =>
[TMP_ID] => c0e792eea55f78fdf2f56a185b80509e
[~TMP_ID] => c0e792eea55f78fdf2f56a185b80509e
[INDEX_ELEMENT] => Y
[~INDEX_ELEMENT] => Y
[INDEX_SECTION] => Y
[~INDEX_SECTION] => Y
[WORKFLOW] => N
[~WORKFLOW] => N
[BIZPROC] => N
[~BIZPROC] => N
[SECTION_CHOOSER] => L
[~SECTION_CHOOSER] => L
[LIST_MODE] =>
[~LIST_MODE] =>
[RIGHTS_MODE] => S
[~RIGHTS_MODE] => S
[SECTION_PROPERTY] => N
[~SECTION_PROPERTY] => N
[PROPERTY_INDEX] => N
[~PROPERTY_INDEX] => N
[VERSION] => 1
[~VERSION] => 1
[LAST_CONV_ELEMENT] => 0
[~LAST_CONV_ELEMENT] => 0
[SOCNET_GROUP_ID] =>
[~SOCNET_GROUP_ID] =>
[EDIT_FILE_BEFORE] =>
[~EDIT_FILE_BEFORE] =>
[EDIT_FILE_AFTER] =>
[~EDIT_FILE_AFTER] =>
[SECTIONS_NAME] => Разделы
[~SECTIONS_NAME] => Разделы
[SECTION_NAME] => Раздел
[~SECTION_NAME] => Раздел
[ELEMENTS_NAME] => Элементы
[~ELEMENTS_NAME] => Элементы
[ELEMENT_NAME] => Элемент
[~ELEMENT_NAME] => Элемент
[FULLTEXT_INDEX] => N
[~FULLTEXT_INDEX] => N
[EXTERNAL_ID] =>
[~EXTERNAL_ID] =>
[LANG_DIR] => /
[~LANG_DIR] => /
[SERVER_NAME] => beresta.by
[~SERVER_NAME] => beresta.by
)
[SECTION] => Array
(
[PATH] => Array
(
[0] => Array
(
[ID] => 4
[~ID] => 4
[CODE] => kultura-i-dukhovnost
[~CODE] => kultura-i-dukhovnost
[XML_ID] =>
[~XML_ID] =>
[EXTERNAL_ID] =>
[~EXTERNAL_ID] =>
[IBLOCK_ID] => 1
[~IBLOCK_ID] => 1
[IBLOCK_SECTION_ID] =>
[~IBLOCK_SECTION_ID] =>
[SORT] => 500
[~SORT] => 500
[NAME] => Культура и духовность
[~NAME] => Культура и духовность
[ACTIVE] => Y
[~ACTIVE] => Y
[DEPTH_LEVEL] => 1
[~DEPTH_LEVEL] => 1
[SECTION_PAGE_URL] => /news/kultura-i-dukhovnost/
[~SECTION_PAGE_URL] => /news/kultura-i-dukhovnost/
[IBLOCK_TYPE_ID] => news
[~IBLOCK_TYPE_ID] => news
[IBLOCK_CODE] => corporate_news_s1
[~IBLOCK_CODE] => corporate_news_s1
[IBLOCK_EXTERNAL_ID] =>
[~IBLOCK_EXTERNAL_ID] =>
[GLOBAL_ACTIVE] => Y
[~GLOBAL_ACTIVE] => Y
[IPROPERTY_VALUES] => Array
(
[SECTION_META_TITLE] => Культура и духовность
[SECTION_META_KEYWORDS] => Новости
[SECTION_META_DESCRIPTION] =>
[SECTION_PAGE_TITLE] => Культура и духовность
[ELEMENT_META_TITLE] => Культура и духовность
[ELEMENT_META_KEYWORDS] => Новости
[ELEMENT_META_DESCRIPTION] => .
[ELEMENT_PAGE_TITLE] => Культура и духовность
)
)
)
)
[SECTION_URL] => /news/kultura-i-dukhovnost/
[META_TAGS] => Array
(
[TITLE] => Будаўніцтва ў Бераставіцкім раёне ў першую ваенную пяцігодку
[BROWSER_TITLE] => Будаўніцтва ў Бераставіцкім раёне ў першую ваенную пяцігодку
[KEYWORDS] => Культура и духовность
[DESCRIPTION] => План капітальнага будаўніцтва на 1945 год Бераставіцкі раённы выканаўчы камітэт зацвердзіў 11 лістапада 1944 года У ім прадугледжвалася пабудаваць лесапільны завод на станцыі Бераставіца, школы ў Рымуцеўцах, Пыхоўчыцах, Лапенеўцах і Парэччы, распачаць будаўніцтва кінатэатра, гасцініцы на 20 месцаў, ветэрынарнай лячэбніцы, раённай амбулаторыі, санэпідэмстанцыі.
)
)
05.08.2014
Будаўніцтва ў Бераставіцкім раёне ў першую ваенную пяцігодку
План капітальнага будаўніцтва на 1945 год Бераставіцкі раённы выканаўчы камітэт зацвердзіў 11 лістапада 1944 года. У ім прадугледжвалася пабудаваць лесапільны завод на станцыі Бераставіца, школы ў Рымуцеўцах, Пыхоўчыцах, Лапенеўцах і Парэччы, распачаць будаўніцтва кінатэатра, гасцініцы на 20 месцаў, ветэрынарнай лячэбніцы, раённай амбулаторыі, санэпідэмстанцыі.
На пасяджэнні бюро райкама партыі, якое адбылося 12 снежня 1944 года, было абмеркавана пытанне “Аб будаўніцтве цукровага завода ў раёне”. Магчыма, менавіта тады ў вобласці падбіралася месца для будаўніцтва цукровага завода, і разглядаліся розныя варыянты яго размяшчэння. У сваім выступленні першы сакратар райкама партыі Д.А. Блінаў адзначыў, што ў раёне ёсць 8000 гектараў зямлі, прыдатнай для вырошчвання цукровых буракоў. Пад цукровы завод было прапанавана выкарыстаць будынак завода высокагатунковых вінаў, які якраз праектаваўся і быў прыдатны для гэтых мэтаў. Бюро райкама прасіла абкам партыі зацвердзіць прынятае рашэнне. Аднак праз некаторы час было вырашана будаваць цукровы завод у Скідзелі. І завод па выпуску высокагатунковых вінаў таксама не быў пабудаваны.
Перад раённымі ўладамі ў той нялёгкі пасляваенны час востра паўстала праблема жыллёвага будаўніцтва. На Бераставіччыне было разбурана 262 дамы (па інфармацыі спецыяльнай камісіі), людзі жылі ў зямлянках, у суседзяў, у гаспадарчых пабудовах. Будаўнічых матэрыялаў выдзялялася мала, прыходзілася шукаць розныя спосабы выйсця з гэтага становішча. Адноўлены на станцыі Бераставіца лесапільны завод у 1945 годзе ўжо працаваў на поўную моц. Улетку, 19 чэрвеня, райвыканкам выдзеліў 19-ці жыхарам раёна 330 кубаметраў лесу для будаўніцтва новых дамоў. У гэты спіс пашанцавала трапіць Агаце Курыла і Юстыну Шумілу з в.Генюшы, Аляксандру Жалезнаму з в.Масаляны і іншым. А ў маі 1945 года ў райвыканкаме была створана камісія па абследаванні залежаў гліны і вывучэнні магчымасці будаўніцтва ў раёне цагельных заводаў. У выніку ў Канчанах пачынаецца будаўніцтва такога завода, якое плануецца завяршыць восенню 1946 года. Аднак першыя 1,5 тысячы штук цэглы былі выпушчаны ўжо 11 мая. На фармоўцы тады працавалі Іосіф Курыла і Сямён Садоўскі.
Многім жыхарам раёна выдзялялася дзяржаўная грашовая пазыка – 12 тысяч рублёў, якую вяскоўцы не вельмі ахвотна бралі, баючыся трапіць у “вечныя даўжнікі”. Хаця ў канцы 1940-х гадоў гэтыя даўгі былі спісаны.
Актыўна будуюцца новыя і аднаўляюцца разбураныя адміністрацыйныя і вытворчыя будынкі, масты. У чэрвені 1945 года “каробка” будынка па вул. Дзяржынскага перададзена для аднаўлення работы сталовай у райцэнтры, а па вул. Беластоцкай выдзелены будынак для канторы. У дакладной ад 1 ліпеня 1945 года раённыя ўлады паведамляюць у Гродзенскі абкам партыі: “… восстановлены и работают 3 спиртзавода (Массолянский, Пархимовский и Ойцовский)”, 3 маслозавода (в Б.Берестовице, в Данилковском и Эйсмонтовском сельсоветах), 1 электростанция в 220 кВт. Восстановлены и работают лесопильный завод, … вновь построено 2 кирпичных завода с выработкой 5 тыс. штук кирпича каждый… Организованы артели: по добыче торфа и бондарно-колесная по выработке колес и телег…”
Прымаюцца меры па арганізацыі цэха па выпуску чарапіцы і крэмніевага цэха па вырабу жорнавых камянёў для мясцовых млыноў. Пастаўлена задача да 01.11.1945г. адрамантаваць будынак маслазавода. Утворана камісія па выбары зямельнага ўчастка пад будаўніцтва цагельнага завода ў Алекшыцкім сельсавеце.
Важнае значэнне для развіцця народнай гаспадаркі раёна мелі дарогі і масты, якія амаль поўнасцю былі разбураны ў час вайны. Ужо ў лютым 1946 года сіламі сялян вёсак Рудаўляны, Хамантоўцы (тады яшчэ гэтая вёска ўваходзіла ў Бераставіцкі раён) завершана будаўніцтва маста праз раку Свіслач. Вяскоўцы Эйсмантаўскага сельсавета па прыкладу Рудаўлян прынялі абавязацельства на працягу 1946 года адрамантаваць усе дарогі і масты на сваёй тэрыторыі. А сяляне в.Жабры ўзяліся за два месяцы вывезці па 2 кубаметры камення і па 4 – жвіру і адрамантаваць 2 км шашы.
У пасляваенны час хлебам па картках забяспечваліся толькі дзяржаўныя служачыя. Бераставіцкая пякарня, у першую чаргу адноўленая пасля вайны, выпякала толькі 150-200 боханаў хлеба. Вось чаму рамонту млыноў надавалася такое вялікае значэнне. У маі 1946 года сіламі мясцовага насельніцтва быў адноўлены млын у Кудрычах.
Яшчэ з адной важнай ініцыятывай выступілі жыхары вёскі Старынцы. Яны вырашылі ўласнымі сіламі пабудаваць пачатковую школу. Іх падтрымалі ў Рудаўлянах і ў іншых вёсках.
У Бераставічанах па ініцыятыве Л.Я.Мешчані, якая загадвала хатай-чытальняй, узначальвала жаночы савет і камсамольскую арганізацыю, пачалося будаўніцтва клуба. Гэтую ініцыятыву адобрыў Гродзенскі абласны камітэт камсамола і рэкамендаваў для распаўсюджвання. Патрыятычны пачын падтрымалі камсамольцы і моладзь в.Алекшыцы, а райвыканкам выдзеліў неабходную колькасць матэрыялаў. У гэтай жа вёсцы прыступілі да будаўніцтва памяшкання аддзялення сувязі.
Канчатковае рашэнне аб будаўніцтве цукровага завода на Гродзеншчыне, нарэшце, было прынята ў Мінску і падтрымана Масквой: заводу быць у Скідзелі. Але і тут не абышлося без бераставічан. З Гродна прыйшла дырэктыва: сялянам Скідзельскага, Гродзенскага і Бераставіцкага раёнаў адпрацаваць на будаўніцтве завода па 8 дзён, а хто мае каня – вывезці па 4 кубаметры жвіру, камення і лесаматэрыялаў. Першымі на сваіх фурманках выехалі ў Скідзель на работы сяляне в.Падбагонікі Пётр Хабец, Міхаіл Коўшык, Аляксандр Войшаль, Уладзімір Салавей, Раман Станіслаўчык і іншыя. Словам, будаваць даводзілася не толькі ў раёне і вобласці, але і ў Мінску, і ў Расіі, і на Украіне (у Данбасе). Так, у сярэдзіне мая 1946 года аблвыканкам давёў раёну заданне – адправіць на будаўніцтва і аднаўленне Мінска 65 чалавек, у ліпені – накіраваць на навучанне ў будаўнічыя і іншыя рамесныя вучылішчы 55 чалавек, на будаўніцтва ў Кемераўскую вобласць – 60 чалавек.
У жніўні 1946 года ў Вялікай Бераставіцы пачалося будаўніцтва пажарнага дэпо, у верасні завяршылася аднаўленне разбуранага млына, працягвалася будаўніцтва кінатэатра і іншых аб’ектаў гаспадарчага і сацыяльнага прызначэння.
У зацверджаным на першую пасляваенную пяцігодку (1946-1950 гг.) плане прадугледжвалася будаўніцтва прадпрыемстваў па выпуску хлеба, кандытарскіх вырабаў і безалкагольных напояў, па вырабу мыла і валёнкаў. Запланавана пабудаваць бальніцу на 60 ложкаў, дом для ўрачоў, раймаг, магазін культтавараў, сталовую, лазню і гасцініцу. У верасні 1947 года завяршыліся работы па аднаўленні лесапільнага завода ў Івашкаўцах. Што характэрна для таго часу, для паскарэння будаўніцтва праводзіліся масавыя “васкрэснікі”.
7 лістапада 1947 года адбылося ўрачыстае адкрыццё кінатэатра. У гэтым жа годзе 90 вяскоўцаў перайшлі з зямлянак у новыя дамы. Шляхам народнай будоўлі былі пабудаваны першыя памяшканні Бераставіцкай СШ. У падвозе будаўнічых матэрыялаў удзельнічалі 200 фурманак і больш за 300 чалавек – як правіла, бацькоў мясцовых вучняў.
Такім жа чынам будаваўся і мост на дарозе Вялікая Бераставіца – Галынка даўжынёй 8 метраў. Па-ўдарнаму працавалі цесляры А.Карповіч, В.Дзешка, В.Кучынскі, якія ў два разы перавыконвалі свае нормы.
Да 7 лістапада 1948 года завершаны мантаж абсталявання для механізацыі ўсіх працэсаў на маслазаводзе.
Дэманстрацыя працоўных з нагоды 40-ой гадавіны Вялікай Кастрычніцкай сацыялістычнай рэвалюцыі ў 1957 годзе. На заднім плане відаць будынак будучага магазіна “Гастраном”
Каля будынка аддзялення дзяржаўнага банка. Сярэдзіна 50-х гадоў
Мікалай Пацэнка,
Святлана Ганчарова
