Array
(
[TAGS] =>
[~TAGS] =>
[ID] => 17212
[~ID] => 17212
[NAME] => Сялянскія хваляванні на Бераставіччыне ў 1862 годзе
[~NAME] => Сялянскія хваляванні на Бераставіччыне ў 1862 годзе
[IBLOCK_ID] => 1
[~IBLOCK_ID] => 1
[IBLOCK_SECTION_ID] => 4
[~IBLOCK_SECTION_ID] => 4
[DETAIL_TEXT] => 
Пасля адмены 13 лютага 1861 года царскім маніфестам прыгоннага права, на Бераставіччыне, як i ва ўсёй Pacii, пачалася зямельная рэформа, якая была сустрэта сялянамі неадназначна. У вёсках афармляліся “Устаўныя граматы” з сялянамі на права валодання зямлёй. Але не ўсё было гладка. Памешчыкі аддавалі зямлю сялянам “на выкуп” і не самую лепшую. Многія з іх былі незадаволены, пачаліся сялянскія хваляванні.
***
Пік хваляванняў сялян прыйшоўся на 1862 год. Так, 16 чэрвеня старшына Красніцкай воласці паведамляе міравому пасрэдніку 3-га ўчастка Гродзенскага павета, што сяляне в. Пяскі Сцяпан Цівунчык, Фёдар Астравух і Bociп Весіаловіч, якія выбраны “упаўнаважанымі” для падпісання “Устаўной граматы”, адмовіліся падпісаць яе. А справа ў тым, што яны былі не згодны з зафіксаванымі ў гэтым дакуменце памерамі сялянскіх надзелаў. Ехаць у Гродна да Mipaвoгa Пасрэдніка яны таксама катэгарычна адмовіліся.
“... По распоряжению Вашего Высокоблагородия и словесному приказу Его Превосходительства Господина Начальника здешней Губернии, данным мне о высылке крестьян Песковского Сельского общества Степана Циунчика, Фёдора Остроуха и Иосифа Весиаловича в Мировой съезд в Гродно для подписания Акта о поверке «Уставной грамоты» имения Массоляны, имею честь донести, что крестьяне выше упомянутого общества, несмотря на все мои внушения и убеждения, от явки в Мировой съезд отказались, объявляя, что ни выше упомянутым трём крестьянам не дозволят явиться и сами не пойдут, если даже и будут приняты самые решительные меры, даже перед страхом смерти, они этого не сделают…”
17.06. Гродзенскага губернатара праінфармавалі, што “... Принимаемые Старшиною к высылке крестьян д. Пески меры, остались безуспешными. И несмотря на личное приказание Господина Начальника Губернии во время посещения волостей, крестьяне эти в Мировой съезд не явились… После доклада Его Превосходительству о случившемся непослушании крестьян из д. Пески, последовало распоряжение о доставлении сих крестьян в Мировой съезд Земскою Полицией с употреблением козаков.”
18.06. Упаўнаважаныя для падпісання «Устаўной граматы» ад вёскі Пяскі сяляне Сцяпан Цівунчык, Фёдар Астравух i Bociп Весіаловіч па загаду губернатара дастаўлены ў Гродна сілай: пры дапамозе земскай паліцыі i казакаў.
“ ... Но за ними самовольно прибыло в Гродно одиннадцать крестьян, вовсе не призванных, для поддержания первых.
Доставленные таким образом крестьяне отвергли все делаемыя им убеждения и от подписи отказались …”.
18.06. Гродзенскі павятовы Мipaвы з’езд (суд) прыняў рашэнне па 3-х фактах непаслушэнства сялян в. Пяскі. Па-першае, выбраныя ўпаўнаважаныя ад в. Пяскі Сцяпан Цівунчык, Bociп Весіаловіч i Фёдар Астравух адказаліся падпісаць «Устаўную грамату» на размежаванне сялянскіх i панскіх земляў у маёнтку Масаляны памешчыцы Вайчынскай. Па-другое, гэтыя ж сяляне адказаліся з'явіцца ў Гродзенскі павятовы з'езд для разбірацельства з гэтым пытаннем, куды яны потым былі дастаўлены сілаю, хаця ім аб гэтым загадваў валасны старшына i нават сам губернатар. Па-трэцяе, з гэтымі ж сялянамі самавольна прыбылі ў Міравы суд яшчэ 11 сялян, якіх ніхто не выклікаў i не запрашаў, што з'яўляецца ні толькі непаслушэнствам, але i бунтам.
Суд вырашыў: «... Обращаясь к обсуждению поступка крестьян Песковского общества оказывается повинность крестьян Цивунчика, Весиоловича и Остроуха в неповиновении на первый призыв явки в Мировой Съезд, ослушность противу старшины… и наконец, невнимание даже личному приказанию Господина Начальника Губернии, что возбудило необходимость распоряжения к доставлению их силою – явка прочих одиннадцати крестьян, не требуемых вовсе, доказывает их беспечность и явное стремление к поддержке выборных в их упорстве и невнимание к распоряжениям Правительства строгому аресту на семь дней и сверх того штрафу по пяти рублей с каждого. Издержки, понесённые из казны на доставку сих крестьян в Гродно ..., отнести на всех хозяев деревни Пески, бывших главной причиной настоящего неповиновения. Для прекращения всяких беспорядков, могущих иметь вредные последствия и дабы крестьяне толпами не собирались, подвергнуть исправительному наказанию по десяти розог каждому. Для исполнения такого решения всех означенных крестьян препроводить в земский суд».
У выніку, з сялянскага бунту наконт падпісання “Устаўной граматы” эфект атрымаўся мізэрны. Міравы з’езд усё роўна прыняў рашэнне ўвесці палажэнні гэтага дакумента ў дзеянне. Разам з тым, гэты факт сведчыць, што сяляне ў асобных вёсках пратэставалі супраць несправядлівых парадкаў перадачы зямлі. І гэта быў не адзін факт праяўлення непадпарадкавання ўладам на Бераставіччыне. 28 чэрвеня ўзбунтаваліся сяляне вёсак Ёдзічы, Непарожнеўцы, Кулі супраць зямельнай рэформы. А 3 ліпеня ў вёскі Ёдзічы і Непарожнеўцы для ўсмірэння сялян прыбыла “... 2-ая рота Староингерманландского пехотного Генерал-Адъютанта Князя Меньшикова полка ... . Земский Исправник по числу дворов разместил ротный двор и 102 человека нижних чинов и командира роты штабс-капитана Дьяконова в деревне Иодичи, в которой находится 44 двора, в деревне Непорожневцы, где находится 21 двор, расквартированы 60 и при них поручик Азулевич...”
04.07. Гродзенскі земскі спpaўнiк у сваім рапарце Гродзенскаму губернатару генералу фон Галлеру просіць падмогі: “ ... Покорнейше докладываю, что по ближайшему моему местному дознанию крестьяне деревни Непорожневцев относительно заблуждения своего суть менее виновные, чем крестьяне смежных деревень Иодичи и Кули, в этой последней, замечается, что крестьяне суть более дерзкими и неповинующиеся властям и поэтому я полагал бы неизлишним в Кули, где находится 30 дворов, расквартировать до 30 казаков, если угодно будет настоящее мое представление принять благосклонно, на что имею честь ожидать здесь на месте начальнического разрешения Вашего Превосходительства...”
04.07. Камандзір 2-ой роты, якая прыбыла ў вёскі Ёдзічы i Непарожнеўцы, дакладваў камандзіру палка, што салдат карміць няма чым, таму што ў мясцовых жыхароў такая беднасць, што самім няма чаго есць.
05.07. Камандзір Стараінгерманландскага пяхотнага Князя Меншыкава палка ў сваім Рапарце Гродзенскаму губернатару генералу фон Галлеру паведамляе: “ ... Предписанием Вашего Превосходительства от 30 прошлого июня за № 4266 дали мне знать, что командированная 2-я рота вверенного мне полка, направляясь в Голынскую волость в деревни Непорожневцы и Иодичи для экзекуции, должна взять с собою провиант и приварок только на время марша, а на месте расположения оной будет довольствоваться от обывателей, у которых они будут размещены на экзекуции.
Ныне командир означенной роты рапортом от 4 сего июля за № 82 донес мне, что в деревни Иодичи некоторые из жителей по совершенной бедности не только не в состоянии довольствовать никаких чинов, но даже сами не имеют продовольствия, поэтому имею честь покорнейше просить Ваше Превосходительство почтить меня уведомлением, как поступить в настоящем случае ...”.
27.07. Галынкаўскае валасное Праўленне ў сваім Рапарце просіць Гродзенскага земскага спраўніка вывесці салдат i казакаў з вёсак Ёдзічы, Непарожнеўцы i Кулі ў сувязі з тым, што сяляне шчыра раскайваюцца і ў іх няма харчоў для ваенных пастаяльцаў, якіх яны павінны харчаваць. У Рапарце гаворыцца: “... видя действительное раскаяние крестьян деревень Непарожневцев, Кулёв и Ёдич и приняв во внимание, что употреблённые к обузданию их меры они восчувствовали и признали свою вину, их твёрдое обещание, что впредь не допуститься подобным дерзостям, дабы невнимать внушениям Его Превосходительства, Господина Губернатора, просим снять военный постой…”
28.07. Па распараджэнню земскага спраўніка ў памяшканні Галынкаўскага валаснога Праўлення сабраліся валасны старшына і старасты вёсак Галынкаўскай воласці. Земскі спраўнік “… объявил им, что по сделанному распоряжению войска перейдут на прежние свои квартиры, и чтобы они обращали всегдашнейшее внимание на неразумительных крестьян, чтобы не допускали напредь дерзостей и все непременно исполняли всегда распоряжение Начальства и чтобы отбыли все дворовые повинности…”.
28.07. Гродзенскі земскі спраўнік аддаў распараджэнне “... Командиру 2-й роты Староингерманландского пехотного Князя Меньшикова полка и Сотнику Донского Казачьего Аляксеву, чтобы отправлялись – первый с ротою, а последний с командою на постоянные квартиры и таковые 28 сего июля выступили….”.
28.07. Узбунтаваліся сяляне вёскі Пяскі. Яны сабраліся ля маёнтка памешчыцы Вайчынскай у Масалянах, патрабуюць змяніць павіннасці i надзяліць ix зямлёю, пагражаюць выбіць у маёнтку вокны i падпаліць яго. Арганізатарамі бунту былі сяляне Андрэй Верабей i Іосіф Кухарац.
28.07. Валасны старшына Красніцкай воласці, у якую ўваходзяць вёскі Пяскі і Масаляны, пасылае “тэрміновае сакрэтнае данясенне” земскаму спраўніку. У ім гаворыцца: “... Крестьяне Песковского сельского общества отказались от исполнения распоряжений Мирового Посредника 2-го участка и его, Старшины, приказания, а также не исполняют прописанных по Уставной Грамоте сгонных дней. При том женщины той же деревни, вероятно, по наговору мужиков, осмелились собраться в дворе помещицы Войчинской с шумом намерены были выбить окна, к чему однако не допущены… ”.
30.07. Гродзенскі земскі спраўнік у сваім рапарце Гродзенскаму губернатару паведамляе, што ён i атрад казакаў, якія ўжо былі “на маршы з Непарожнеўцаў”, атрымаўшы паведамленне ад Красніцкага валаснога старшыны аб бунце сялян в. Пяскі, павярнулі з марша ў Масаляны, разагналі бунтаўшчыкоў i арыштавалі арганізатараў бунту: “... убедясь по личному моему дознанию, что главные зачинщики суть крестьяне Иосиф Кухарец и Андрей Воробей, которые за подобныя дерзости были уже раньше арестованы и наказаны, вынужден был тот час их арестовать…”
Мікалай Пацэнка, навуковы супрацоўнік музея Вавёркі
У цытатах з дакументаў захаваны стыль і арфаграфія таго часу (заўвага аўтара).
[~DETAIL_TEXT] => Пасля адмены 13 лютага 1861 года царскім маніфестам прыгоннага права, на Бераставіччыне, як i ва ўсёй Pacii, пачалася зямельная рэформа, якая была сустрэта сялянамі неадназначна. У вёсках афармляліся “Устаўныя граматы” з сялянамі на права валодання зямлёй. Але не ўсё было гладка. Памешчыкі аддавалі зямлю сялянам “на выкуп” і не самую лепшую. Многія з іх былі незадаволены, пачаліся сялянскія хваляванні.
***
Пік хваляванняў сялян прыйшоўся на 1862 год. Так, 16 чэрвеня старшына Красніцкай воласці паведамляе міравому пасрэдніку 3-га ўчастка Гродзенскага павета, што сяляне в. Пяскі Сцяпан Цівунчык, Фёдар Астравух і Bociп Весіаловіч, якія выбраны “упаўнаважанымі” для падпісання “Устаўной граматы”, адмовіліся падпісаць яе. А справа ў тым, што яны былі не згодны з зафіксаванымі ў гэтым дакуменце памерамі сялянскіх надзелаў. Ехаць у Гродна да Mipaвoгa Пасрэдніка яны таксама катэгарычна адмовіліся.
“... По распоряжению Вашего Высокоблагородия и словесному приказу Его Превосходительства Господина Начальника здешней Губернии, данным мне о высылке крестьян Песковского Сельского общества Степана Циунчика, Фёдора Остроуха и Иосифа Весиаловича в Мировой съезд в Гродно для подписания Акта о поверке «Уставной грамоты» имения Массоляны, имею честь донести, что крестьяне выше упомянутого общества, несмотря на все мои внушения и убеждения, от явки в Мировой съезд отказались, объявляя, что ни выше упомянутым трём крестьянам не дозволят явиться и сами не пойдут, если даже и будут приняты самые решительные меры, даже перед страхом смерти, они этого не сделают…”
17.06. Гродзенскага губернатара праінфармавалі, што “... Принимаемые Старшиною к высылке крестьян д. Пески меры, остались безуспешными. И несмотря на личное приказание Господина Начальника Губернии во время посещения волостей, крестьяне эти в Мировой съезд не явились… После доклада Его Превосходительству о случившемся непослушании крестьян из д. Пески, последовало распоряжение о доставлении сих крестьян в Мировой съезд Земскою Полицией с употреблением козаков.”
18.06. Упаўнаважаныя для падпісання «Устаўной граматы» ад вёскі Пяскі сяляне Сцяпан Цівунчык, Фёдар Астравух i Bociп Весіаловіч па загаду губернатара дастаўлены ў Гродна сілай: пры дапамозе земскай паліцыі i казакаў.
“ ... Но за ними самовольно прибыло в Гродно одиннадцать крестьян, вовсе не призванных, для поддержания первых.
Доставленные таким образом крестьяне отвергли все делаемыя им убеждения и от подписи отказались …”.
18.06. Гродзенскі павятовы Мipaвы з’езд (суд) прыняў рашэнне па 3-х фактах непаслушэнства сялян в. Пяскі. Па-першае, выбраныя ўпаўнаважаныя ад в. Пяскі Сцяпан Цівунчык, Bociп Весіаловіч i Фёдар Астравух адказаліся падпісаць «Устаўную грамату» на размежаванне сялянскіх i панскіх земляў у маёнтку Масаляны памешчыцы Вайчынскай. Па-другое, гэтыя ж сяляне адказаліся з'явіцца ў Гродзенскі павятовы з'езд для разбірацельства з гэтым пытаннем, куды яны потым былі дастаўлены сілаю, хаця ім аб гэтым загадваў валасны старшына i нават сам губернатар. Па-трэцяе, з гэтымі ж сялянамі самавольна прыбылі ў Міравы суд яшчэ 11 сялян, якіх ніхто не выклікаў i не запрашаў, што з'яўляецца ні толькі непаслушэнствам, але i бунтам.
Суд вырашыў: «... Обращаясь к обсуждению поступка крестьян Песковского общества оказывается повинность крестьян Цивунчика, Весиоловича и Остроуха в неповиновении на первый призыв явки в Мировой Съезд, ослушность противу старшины… и наконец, невнимание даже личному приказанию Господина Начальника Губернии, что возбудило необходимость распоряжения к доставлению их силою – явка прочих одиннадцати крестьян, не требуемых вовсе, доказывает их беспечность и явное стремление к поддержке выборных в их упорстве и невнимание к распоряжениям Правительства строгому аресту на семь дней и сверх того штрафу по пяти рублей с каждого. Издержки, понесённые из казны на доставку сих крестьян в Гродно ..., отнести на всех хозяев деревни Пески, бывших главной причиной настоящего неповиновения. Для прекращения всяких беспорядков, могущих иметь вредные последствия и дабы крестьяне толпами не собирались, подвергнуть исправительному наказанию по десяти розог каждому. Для исполнения такого решения всех означенных крестьян препроводить в земский суд».
У выніку, з сялянскага бунту наконт падпісання “Устаўной граматы” эфект атрымаўся мізэрны. Міравы з’езд усё роўна прыняў рашэнне ўвесці палажэнні гэтага дакумента ў дзеянне. Разам з тым, гэты факт сведчыць, што сяляне ў асобных вёсках пратэставалі супраць несправядлівых парадкаў перадачы зямлі. І гэта быў не адзін факт праяўлення непадпарадкавання ўладам на Бераставіччыне. 28 чэрвеня ўзбунтаваліся сяляне вёсак Ёдзічы, Непарожнеўцы, Кулі супраць зямельнай рэформы. А 3 ліпеня ў вёскі Ёдзічы і Непарожнеўцы для ўсмірэння сялян прыбыла “... 2-ая рота Староингерманландского пехотного Генерал-Адъютанта Князя Меньшикова полка ... . Земский Исправник по числу дворов разместил ротный двор и 102 человека нижних чинов и командира роты штабс-капитана Дьяконова в деревне Иодичи, в которой находится 44 двора, в деревне Непорожневцы, где находится 21 двор, расквартированы 60 и при них поручик Азулевич...”
04.07. Гродзенскі земскі спpaўнiк у сваім рапарце Гродзенскаму губернатару генералу фон Галлеру просіць падмогі: “ ... Покорнейше докладываю, что по ближайшему моему местному дознанию крестьяне деревни Непорожневцев относительно заблуждения своего суть менее виновные, чем крестьяне смежных деревень Иодичи и Кули, в этой последней, замечается, что крестьяне суть более дерзкими и неповинующиеся властям и поэтому я полагал бы неизлишним в Кули, где находится 30 дворов, расквартировать до 30 казаков, если угодно будет настоящее мое представление принять благосклонно, на что имею честь ожидать здесь на месте начальнического разрешения Вашего Превосходительства...”
04.07. Камандзір 2-ой роты, якая прыбыла ў вёскі Ёдзічы i Непарожнеўцы, дакладваў камандзіру палка, што салдат карміць няма чым, таму што ў мясцовых жыхароў такая беднасць, што самім няма чаго есць.
05.07. Камандзір Стараінгерманландскага пяхотнага Князя Меншыкава палка ў сваім Рапарце Гродзенскаму губернатару генералу фон Галлеру паведамляе: “ ... Предписанием Вашего Превосходительства от 30 прошлого июня за № 4266 дали мне знать, что командированная 2-я рота вверенного мне полка, направляясь в Голынскую волость в деревни Непорожневцы и Иодичи для экзекуции, должна взять с собою провиант и приварок только на время марша, а на месте расположения оной будет довольствоваться от обывателей, у которых они будут размещены на экзекуции.
Ныне командир означенной роты рапортом от 4 сего июля за № 82 донес мне, что в деревни Иодичи некоторые из жителей по совершенной бедности не только не в состоянии довольствовать никаких чинов, но даже сами не имеют продовольствия, поэтому имею честь покорнейше просить Ваше Превосходительство почтить меня уведомлением, как поступить в настоящем случае ...”.
27.07. Галынкаўскае валасное Праўленне ў сваім Рапарце просіць Гродзенскага земскага спраўніка вывесці салдат i казакаў з вёсак Ёдзічы, Непарожнеўцы i Кулі ў сувязі з тым, што сяляне шчыра раскайваюцца і ў іх няма харчоў для ваенных пастаяльцаў, якіх яны павінны харчаваць. У Рапарце гаворыцца: “... видя действительное раскаяние крестьян деревень Непарожневцев, Кулёв и Ёдич и приняв во внимание, что употреблённые к обузданию их меры они восчувствовали и признали свою вину, их твёрдое обещание, что впредь не допуститься подобным дерзостям, дабы невнимать внушениям Его Превосходительства, Господина Губернатора, просим снять военный постой…”
28.07. Па распараджэнню земскага спраўніка ў памяшканні Галынкаўскага валаснога Праўлення сабраліся валасны старшына і старасты вёсак Галынкаўскай воласці. Земскі спраўнік “… объявил им, что по сделанному распоряжению войска перейдут на прежние свои квартиры, и чтобы они обращали всегдашнейшее внимание на неразумительных крестьян, чтобы не допускали напредь дерзостей и все непременно исполняли всегда распоряжение Начальства и чтобы отбыли все дворовые повинности…”.
28.07. Гродзенскі земскі спраўнік аддаў распараджэнне “... Командиру 2-й роты Староингерманландского пехотного Князя Меньшикова полка и Сотнику Донского Казачьего Аляксеву, чтобы отправлялись – первый с ротою, а последний с командою на постоянные квартиры и таковые 28 сего июля выступили….”.
28.07. Узбунтаваліся сяляне вёскі Пяскі. Яны сабраліся ля маёнтка памешчыцы Вайчынскай у Масалянах, патрабуюць змяніць павіннасці i надзяліць ix зямлёю, пагражаюць выбіць у маёнтку вокны i падпаліць яго. Арганізатарамі бунту былі сяляне Андрэй Верабей i Іосіф Кухарац.
28.07. Валасны старшына Красніцкай воласці, у якую ўваходзяць вёскі Пяскі і Масаляны, пасылае “тэрміновае сакрэтнае данясенне” земскаму спраўніку. У ім гаворыцца: “... Крестьяне Песковского сельского общества отказались от исполнения распоряжений Мирового Посредника 2-го участка и его, Старшины, приказания, а также не исполняют прописанных по Уставной Грамоте сгонных дней. При том женщины той же деревни, вероятно, по наговору мужиков, осмелились собраться в дворе помещицы Войчинской с шумом намерены были выбить окна, к чему однако не допущены… ”.
30.07. Гродзенскі земскі спраўнік у сваім рапарце Гродзенскаму губернатару паведамляе, што ён i атрад казакаў, якія ўжо былі “на маршы з Непарожнеўцаў”, атрымаўшы паведамленне ад Красніцкага валаснога старшыны аб бунце сялян в. Пяскі, павярнулі з марша ў Масаляны, разагналі бунтаўшчыкоў i арыштавалі арганізатараў бунту: “... убедясь по личному моему дознанию, что главные зачинщики суть крестьяне Иосиф Кухарец и Андрей Воробей, которые за подобныя дерзости были уже раньше арестованы и наказаны, вынужден был тот час их арестовать…”
Мікалай Пацэнка, навуковы супрацоўнік музея Вавёркі
У цытатах з дакументаў захаваны стыль і арфаграфія таго часу (заўвага аўтара).
[DETAIL_TEXT_TYPE] => html
[~DETAIL_TEXT_TYPE] => html
[PREVIEW_TEXT] => Сялянскія хваляванні на Бераставіччыне ў 1862 годзе
[~PREVIEW_TEXT] => Сялянскія хваляванні на Бераставіччыне ў 1862 годзе
[PREVIEW_TEXT_TYPE] => html
[~PREVIEW_TEXT_TYPE] => html
[DETAIL_PICTURE] => Array
(
[ID] => 34271
[TIMESTAMP_X] => 01.04.2025 16:08:19
[MODULE_ID] => iblock
[HEIGHT] => 581
[WIDTH] => 1024
[FILE_SIZE] => 179948
[CONTENT_TYPE] => image/jpeg
[SUBDIR] => iblock/046
[FILE_NAME] => 8q50y06lkwqeiilzzbwdailhmxdxcm2p.jpg
[ORIGINAL_NAME] => 0-12.jpg
[DESCRIPTION] =>
[HANDLER_ID] =>
[EXTERNAL_ID] => 9beeaa56ed68931f6d2cab270c265f03
[VERSION_ORIGINAL_ID] =>
[META] =>
[SRC] => /upload/iblock/046/8q50y06lkwqeiilzzbwdailhmxdxcm2p.jpg
[UNSAFE_SRC] => /upload/iblock/046/8q50y06lkwqeiilzzbwdailhmxdxcm2p.jpg
[SAFE_SRC] => /upload/iblock/046/8q50y06lkwqeiilzzbwdailhmxdxcm2p.jpg
[ALT] => Сялянскія хваляванні на Бераставіччыне ў 1862 годзе
[TITLE] => Сялянскія хваляванні на Бераставіччыне ў 1862 годзе
)
[~DETAIL_PICTURE] => 34271
[TIMESTAMP_X] => 09.04.2025 18:11:45
[~TIMESTAMP_X] => 09.04.2025 18:11:45
[ACTIVE_FROM_X] => 2017-12-10 00:00:00
[~ACTIVE_FROM_X] => 2017-12-10 00:00:00
[ACTIVE_FROM] => 10.12.2017
[~ACTIVE_FROM] => 10.12.2017
[LIST_PAGE_URL] => /news/
[~LIST_PAGE_URL] => /news/
[DETAIL_PAGE_URL] => /news/kultura-i-dukhovnost/%D1%81%D1%8F%D0%BB%D1%8F%D0%BD%D1%81%D0%BA%D1%96%D1%8F-%D1%85%D0%B2%D0%B0%D0%BB%D1%8F%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%96-%D0%BD%D0%B0-%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87%D1%87/
[~DETAIL_PAGE_URL] => /news/kultura-i-dukhovnost/%D1%81%D1%8F%D0%BB%D1%8F%D0%BD%D1%81%D0%BA%D1%96%D1%8F-%D1%85%D0%B2%D0%B0%D0%BB%D1%8F%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%96-%D0%BD%D0%B0-%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87%D1%87/
[LANG_DIR] => /
[~LANG_DIR] => /
[CODE] => сялянскія-хваляванні-на-бераставічч
[~CODE] => сялянскія-хваляванні-на-бераставічч
[EXTERNAL_ID] => 17212
[~EXTERNAL_ID] => 17212
[IBLOCK_TYPE_ID] => news
[~IBLOCK_TYPE_ID] => news
[IBLOCK_CODE] => corporate_news_s1
[~IBLOCK_CODE] => corporate_news_s1
[IBLOCK_EXTERNAL_ID] =>
[~IBLOCK_EXTERNAL_ID] =>
[LID] => s1
[~LID] => s1
[NAV_RESULT] =>
[NAV_CACHED_DATA] =>
[DISPLAY_ACTIVE_FROM] => 10.12.2017
[IPROPERTY_VALUES] => Array
(
[SECTION_META_TITLE] => Сялянскія хваляванні на Бераставіччыне ў 1862 годзе
[SECTION_META_KEYWORDS] => Новости
[SECTION_META_DESCRIPTION] =>
[SECTION_PAGE_TITLE] => Сялянскія хваляванні на Бераставіччыне ў 1862 годзе
[ELEMENT_META_TITLE] => Сялянскія хваляванні на Бераставіччыне ў 1862 годзе
[ELEMENT_META_KEYWORDS] => Культура и духовность
[ELEMENT_META_DESCRIPTION] => Пасля адмены 13 лютага 1861 года царскім маніфестам прыгоннага права, на Бераставіччыне, як i ва ўсёй Pacii, пачалася зямельная рэформа, якая была сустрэта сялянамі неадназначна У вёсках афармляліся “Устаўныя граматы” з сялянамі на права валодання зямлёй.
[ELEMENT_PAGE_TITLE] => Сялянскія хваляванні на Бераставіччыне ў 1862 годзе
)
[FIELDS] => Array
(
[TAGS] =>
)
[PROPERTIES] => Array
(
[VIDEO] => Array
(
[ID] => 4
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Видео
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => VIDEO
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => F
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] => mpg, avi, wmv, mpeg, mpe, flv, mp4
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Видео
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[DONT_SHOW] => Array
(
[ID] => 6
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Не отображать в верхней карусели на главной
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => DONT_SHOW
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => L
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => C
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[VALUE_ENUM_ID] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Не отображать в верхней карусели на главной
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[AUTHOR] => Array
(
[ID] => 7
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Автор
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => AUTHOR
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => S
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Автор
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[WATERMARKER] => Array
(
[ID] => 8
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Водяной знак
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => WATERMARKER
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => F
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] => jpg, gif, bmp, png, jpeg, webp
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Водяной знак
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[WATERMARKER_PREV] => Array
(
[ID] => 9
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Водяной знак в превью
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => WATERMARKER_PREV
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => F
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] => jpg, gif, bmp, png, jpeg, webp
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Водяной знак в превью
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[DONT_SHOW_LIST] => Array
(
[ID] => 11
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Не отображать в карусели с разделами на главной
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => DONT_SHOW_LIST
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => L
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => C
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[VALUE_ENUM_ID] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Не отображать в карусели с разделами на главной
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[MAIN_SECTION] => Array
(
[ID] => 12
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Главный раздел
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => MAIN_SECTION
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => L
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[VALUE_ENUM_ID] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Главный раздел
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[PHOTOGRAPHER] => Array
(
[ID] => 13
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Фотограф
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => PHOTOGRAPHER
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => S
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Фотограф
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[NASHE_VIDEO] => Array
(
[ID] => 14
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Наше видео
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => NASHE_VIDEO
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => S
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] => video
[USER_TYPE_SETTINGS] => Array
(
[BUFFER_LENGTH] => 10
[CONTROLBAR] => bottom
[AUTOSTART] => N
[VOLUME] => 90
[SKIN] =>
[FLASHVARS] =>
[WMODE_FLV] => transparent
[BGCOLOR] => FFFFFF
[COLOR] => 000000
[OVER_COLOR] => 000000
[SCREEN_COLOR] => 000000
[SILVERVARS] =>
[WMODE_WMV] => windowless
[WIDTH] => 400
[HEIGHT] => 300
)
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Наше видео
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[YOUTUBE_VIDEO] => Array
(
[ID] => 15
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Наше видео ютуб
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => YOUTUBE_VIDEO
[DEFAULT_VALUE] => https://www.youtube.com/embed/
[PROPERTY_TYPE] => S
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Наше видео ютуб
[~DEFAULT_VALUE] => https://www.youtube.com/embed/
)
[YES_WATERMARK] => Array
(
[ID] => 17
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Выводить водяной знак
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => YES_WATERMARK
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => L
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => C
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[VALUE_ENUM_ID] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Выводить водяной знак
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[YES_WATERMARK_PREV] => Array
(
[ID] => 18
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Выводить водяной знак превью
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => YES_WATERMARK_PREV
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => L
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => C
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[VALUE_ENUM_ID] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Выводить водяной знак превью
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[DETAIL_PICTERS_NEW] => Array
(
[ID] => 19
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Детальная картинка
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => DETAIL_PICTERS_NEW
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => F
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] => jpg, gif, bmp, png, jpeg, webp
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Детальная картинка
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
)
[DISPLAY_PROPERTIES] => Array
(
)
[IBLOCK] => Array
(
[ID] => 1
[~ID] => 1
[TIMESTAMP_X] => 05.09.2026 23:21:37
[~TIMESTAMP_X] => 05.09.2026 23:21:37
[IBLOCK_TYPE_ID] => news
[~IBLOCK_TYPE_ID] => news
[LID] => s1
[~LID] => s1
[CODE] => corporate_news_s1
[~CODE] => corporate_news_s1
[API_CODE] =>
[~API_CODE] =>
[REST_ON] => N
[~REST_ON] => N
[NAME] => Новости
[~NAME] => Новости
[ACTIVE] => Y
[~ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[~SORT] => 500
[LIST_PAGE_URL] => /news/
[~LIST_PAGE_URL] => /news/
[DETAIL_PAGE_URL] => #SITE_DIR#/news/#SECTION_CODE_PATH#/#ELEMENT_CODE#/
[~DETAIL_PAGE_URL] => #SITE_DIR#/news/#SECTION_CODE_PATH#/#ELEMENT_CODE#/
[SECTION_PAGE_URL] => #SITE_DIR#/news/#SECTION_CODE_PATH#/
[~SECTION_PAGE_URL] => #SITE_DIR#/news/#SECTION_CODE_PATH#/
[CANONICAL_PAGE_URL] => https://beresta.by/news/corporate_news_s1/
[~CANONICAL_PAGE_URL] => https://beresta.by/news/corporate_news_s1/
[PICTURE] =>
[~PICTURE] =>
[DESCRIPTION] =>
[~DESCRIPTION] =>
[DESCRIPTION_TYPE] => text
[~DESCRIPTION_TYPE] => text
[RSS_TTL] => 24
[~RSS_TTL] => 24
[RSS_ACTIVE] => Y
[~RSS_ACTIVE] => Y
[RSS_FILE_ACTIVE] => N
[~RSS_FILE_ACTIVE] => N
[RSS_FILE_LIMIT] =>
[~RSS_FILE_LIMIT] =>
[RSS_FILE_DAYS] =>
[~RSS_FILE_DAYS] =>
[RSS_YANDEX_ACTIVE] => N
[~RSS_YANDEX_ACTIVE] => N
[XML_ID] =>
[~XML_ID] =>
[TMP_ID] => c0e792eea55f78fdf2f56a185b80509e
[~TMP_ID] => c0e792eea55f78fdf2f56a185b80509e
[INDEX_ELEMENT] => Y
[~INDEX_ELEMENT] => Y
[INDEX_SECTION] => Y
[~INDEX_SECTION] => Y
[WORKFLOW] => N
[~WORKFLOW] => N
[BIZPROC] => N
[~BIZPROC] => N
[SECTION_CHOOSER] => L
[~SECTION_CHOOSER] => L
[LIST_MODE] =>
[~LIST_MODE] =>
[RIGHTS_MODE] => S
[~RIGHTS_MODE] => S
[SECTION_PROPERTY] => N
[~SECTION_PROPERTY] => N
[PROPERTY_INDEX] => N
[~PROPERTY_INDEX] => N
[VERSION] => 1
[~VERSION] => 1
[LAST_CONV_ELEMENT] => 0
[~LAST_CONV_ELEMENT] => 0
[SOCNET_GROUP_ID] =>
[~SOCNET_GROUP_ID] =>
[EDIT_FILE_BEFORE] =>
[~EDIT_FILE_BEFORE] =>
[EDIT_FILE_AFTER] =>
[~EDIT_FILE_AFTER] =>
[SECTIONS_NAME] => Разделы
[~SECTIONS_NAME] => Разделы
[SECTION_NAME] => Раздел
[~SECTION_NAME] => Раздел
[ELEMENTS_NAME] => Элементы
[~ELEMENTS_NAME] => Элементы
[ELEMENT_NAME] => Элемент
[~ELEMENT_NAME] => Элемент
[FULLTEXT_INDEX] => N
[~FULLTEXT_INDEX] => N
[EXTERNAL_ID] =>
[~EXTERNAL_ID] =>
[LANG_DIR] => /
[~LANG_DIR] => /
[SERVER_NAME] => beresta.by
[~SERVER_NAME] => beresta.by
)
[SECTION] => Array
(
[PATH] => Array
(
[0] => Array
(
[ID] => 4
[~ID] => 4
[CODE] => kultura-i-dukhovnost
[~CODE] => kultura-i-dukhovnost
[XML_ID] =>
[~XML_ID] =>
[EXTERNAL_ID] =>
[~EXTERNAL_ID] =>
[IBLOCK_ID] => 1
[~IBLOCK_ID] => 1
[IBLOCK_SECTION_ID] =>
[~IBLOCK_SECTION_ID] =>
[SORT] => 500
[~SORT] => 500
[NAME] => Культура и духовность
[~NAME] => Культура и духовность
[ACTIVE] => Y
[~ACTIVE] => Y
[DEPTH_LEVEL] => 1
[~DEPTH_LEVEL] => 1
[SECTION_PAGE_URL] => /news/kultura-i-dukhovnost/
[~SECTION_PAGE_URL] => /news/kultura-i-dukhovnost/
[IBLOCK_TYPE_ID] => news
[~IBLOCK_TYPE_ID] => news
[IBLOCK_CODE] => corporate_news_s1
[~IBLOCK_CODE] => corporate_news_s1
[IBLOCK_EXTERNAL_ID] =>
[~IBLOCK_EXTERNAL_ID] =>
[GLOBAL_ACTIVE] => Y
[~GLOBAL_ACTIVE] => Y
[IPROPERTY_VALUES] => Array
(
[SECTION_META_TITLE] => Культура и духовность
[SECTION_META_KEYWORDS] => Новости
[SECTION_META_DESCRIPTION] =>
[SECTION_PAGE_TITLE] => Культура и духовность
[ELEMENT_META_TITLE] => Культура и духовность
[ELEMENT_META_KEYWORDS] => Новости
[ELEMENT_META_DESCRIPTION] => .
[ELEMENT_PAGE_TITLE] => Культура и духовность
)
)
)
)
[SECTION_URL] => /news/kultura-i-dukhovnost/
[META_TAGS] => Array
(
[TITLE] => Сялянскія хваляванні на Бераставіччыне ў 1862 годзе
[BROWSER_TITLE] => Сялянскія хваляванні на Бераставіччыне ў 1862 годзе
[KEYWORDS] => Культура и духовность
[DESCRIPTION] => Пасля адмены 13 лютага 1861 года царскім маніфестам прыгоннага права, на Бераставіччыне, як i ва ўсёй Pacii, пачалася зямельная рэформа, якая была сустрэта сялянамі неадназначна У вёсках афармляліся “Устаўныя граматы” з сялянамі на права валодання зямлёй.
)
)
10.12.2017
Сялянскія хваляванні на Бераставіччыне ў 1862 годзе
Пасля адмены 13 лютага 1861 года царскім маніфестам прыгоннага права, на Бераставіччыне, як i ва ўсёй Pacii, пачалася зямельная рэформа, якая была сустрэта сялянамі неадназначна. У вёсках афармляліся “Устаўныя граматы” з сялянамі на права валодання зямлёй. Але не ўсё было гладка. Памешчыкі аддавалі зямлю сялянам “на выкуп” і не самую лепшую. Многія з іх былі незадаволены, пачаліся сялянскія хваляванні.
***
Пік хваляванняў сялян прыйшоўся на 1862 год. Так, 16 чэрвеня старшына Красніцкай воласці паведамляе міравому пасрэдніку 3-га ўчастка Гродзенскага павета, што сяляне в. Пяскі Сцяпан Цівунчык, Фёдар Астравух і Bociп Весіаловіч, якія выбраны “упаўнаважанымі” для падпісання “Устаўной граматы”, адмовіліся падпісаць яе. А справа ў тым, што яны былі не згодны з зафіксаванымі ў гэтым дакуменце памерамі сялянскіх надзелаў. Ехаць у Гродна да Mipaвoгa Пасрэдніка яны таксама катэгарычна адмовіліся.
“... По распоряжению Вашего Высокоблагородия и словесному приказу Его Превосходительства Господина Начальника здешней Губернии, данным мне о высылке крестьян Песковского Сельского общества Степана Циунчика, Фёдора Остроуха и Иосифа Весиаловича в Мировой съезд в Гродно для подписания Акта о поверке «Уставной грамоты» имения Массоляны, имею честь донести, что крестьяне выше упомянутого общества, несмотря на все мои внушения и убеждения, от явки в Мировой съезд отказались, объявляя, что ни выше упомянутым трём крестьянам не дозволят явиться и сами не пойдут, если даже и будут приняты самые решительные меры, даже перед страхом смерти, они этого не сделают…”
17.06. Гродзенскага губернатара праінфармавалі, што “... Принимаемые Старшиною к высылке крестьян д. Пески меры, остались безуспешными. И несмотря на личное приказание Господина Начальника Губернии во время посещения волостей, крестьяне эти в Мировой съезд не явились… После доклада Его Превосходительству о случившемся непослушании крестьян из д. Пески, последовало распоряжение о доставлении сих крестьян в Мировой съезд Земскою Полицией с употреблением козаков.”
18.06. Упаўнаважаныя для падпісання «Устаўной граматы» ад вёскі Пяскі сяляне Сцяпан Цівунчык, Фёдар Астравух i Bociп Весіаловіч па загаду губернатара дастаўлены ў Гродна сілай: пры дапамозе земскай паліцыі i казакаў.
“ ... Но за ними самовольно прибыло в Гродно одиннадцать крестьян, вовсе не призванных, для поддержания первых.
Доставленные таким образом крестьяне отвергли все делаемыя им убеждения и от подписи отказались …”.
18.06. Гродзенскі павятовы Мipaвы з’езд (суд) прыняў рашэнне па 3-х фактах непаслушэнства сялян в. Пяскі. Па-першае, выбраныя ўпаўнаважаныя ад в. Пяскі Сцяпан Цівунчык, Bociп Весіаловіч i Фёдар Астравух адказаліся падпісаць «Устаўную грамату» на размежаванне сялянскіх i панскіх земляў у маёнтку Масаляны памешчыцы Вайчынскай. Па-другое, гэтыя ж сяляне адказаліся з'явіцца ў Гродзенскі павятовы з'езд для разбірацельства з гэтым пытаннем, куды яны потым былі дастаўлены сілаю, хаця ім аб гэтым загадваў валасны старшына i нават сам губернатар. Па-трэцяе, з гэтымі ж сялянамі самавольна прыбылі ў Міравы суд яшчэ 11 сялян, якіх ніхто не выклікаў i не запрашаў, што з'яўляецца ні толькі непаслушэнствам, але i бунтам.
Суд вырашыў: «... Обращаясь к обсуждению поступка крестьян Песковского общества оказывается повинность крестьян Цивунчика, Весиоловича и Остроуха в неповиновении на первый призыв явки в Мировой Съезд, ослушность противу старшины… и наконец, невнимание даже личному приказанию Господина Начальника Губернии, что возбудило необходимость распоряжения к доставлению их силою – явка прочих одиннадцати крестьян, не требуемых вовсе, доказывает их беспечность и явное стремление к поддержке выборных в их упорстве и невнимание к распоряжениям Правительства строгому аресту на семь дней и сверх того штрафу по пяти рублей с каждого. Издержки, понесённые из казны на доставку сих крестьян в Гродно ..., отнести на всех хозяев деревни Пески, бывших главной причиной настоящего неповиновения. Для прекращения всяких беспорядков, могущих иметь вредные последствия и дабы крестьяне толпами не собирались, подвергнуть исправительному наказанию по десяти розог каждому. Для исполнения такого решения всех означенных крестьян препроводить в земский суд».
У выніку, з сялянскага бунту наконт падпісання “Устаўной граматы” эфект атрымаўся мізэрны. Міравы з’езд усё роўна прыняў рашэнне ўвесці палажэнні гэтага дакумента ў дзеянне. Разам з тым, гэты факт сведчыць, што сяляне ў асобных вёсках пратэставалі супраць несправядлівых парадкаў перадачы зямлі. І гэта быў не адзін факт праяўлення непадпарадкавання ўладам на Бераставіччыне. 28 чэрвеня ўзбунтаваліся сяляне вёсак Ёдзічы, Непарожнеўцы, Кулі супраць зямельнай рэформы. А 3 ліпеня ў вёскі Ёдзічы і Непарожнеўцы для ўсмірэння сялян прыбыла “... 2-ая рота Староингерманландского пехотного Генерал-Адъютанта Князя Меньшикова полка ... . Земский Исправник по числу дворов разместил ротный двор и 102 человека нижних чинов и командира роты штабс-капитана Дьяконова в деревне Иодичи, в которой находится 44 двора, в деревне Непорожневцы, где находится 21 двор, расквартированы 60 и при них поручик Азулевич...”
04.07. Гродзенскі земскі спpaўнiк у сваім рапарце Гродзенскаму губернатару генералу фон Галлеру просіць падмогі: “ ... Покорнейше докладываю, что по ближайшему моему местному дознанию крестьяне деревни Непорожневцев относительно заблуждения своего суть менее виновные, чем крестьяне смежных деревень Иодичи и Кули, в этой последней, замечается, что крестьяне суть более дерзкими и неповинующиеся властям и поэтому я полагал бы неизлишним в Кули, где находится 30 дворов, расквартировать до 30 казаков, если угодно будет настоящее мое представление принять благосклонно, на что имею честь ожидать здесь на месте начальнического разрешения Вашего Превосходительства...”
04.07. Камандзір 2-ой роты, якая прыбыла ў вёскі Ёдзічы i Непарожнеўцы, дакладваў камандзіру палка, што салдат карміць няма чым, таму што ў мясцовых жыхароў такая беднасць, што самім няма чаго есць.
05.07. Камандзір Стараінгерманландскага пяхотнага Князя Меншыкава палка ў сваім Рапарце Гродзенскаму губернатару генералу фон Галлеру паведамляе: “ ... Предписанием Вашего Превосходительства от 30 прошлого июня за № 4266 дали мне знать, что командированная 2-я рота вверенного мне полка, направляясь в Голынскую волость в деревни Непорожневцы и Иодичи для экзекуции, должна взять с собою провиант и приварок только на время марша, а на месте расположения оной будет довольствоваться от обывателей, у которых они будут размещены на экзекуции.
Ныне командир означенной роты рапортом от 4 сего июля за № 82 донес мне, что в деревни Иодичи некоторые из жителей по совершенной бедности не только не в состоянии довольствовать никаких чинов, но даже сами не имеют продовольствия, поэтому имею честь покорнейше просить Ваше Превосходительство почтить меня уведомлением, как поступить в настоящем случае ...”.
27.07. Галынкаўскае валасное Праўленне ў сваім Рапарце просіць Гродзенскага земскага спраўніка вывесці салдат i казакаў з вёсак Ёдзічы, Непарожнеўцы i Кулі ў сувязі з тым, што сяляне шчыра раскайваюцца і ў іх няма харчоў для ваенных пастаяльцаў, якіх яны павінны харчаваць. У Рапарце гаворыцца: “... видя действительное раскаяние крестьян деревень Непарожневцев, Кулёв и Ёдич и приняв во внимание, что употреблённые к обузданию их меры они восчувствовали и признали свою вину, их твёрдое обещание, что впредь не допуститься подобным дерзостям, дабы невнимать внушениям Его Превосходительства, Господина Губернатора, просим снять военный постой…”
28.07. Па распараджэнню земскага спраўніка ў памяшканні Галынкаўскага валаснога Праўлення сабраліся валасны старшына і старасты вёсак Галынкаўскай воласці. Земскі спраўнік “… объявил им, что по сделанному распоряжению войска перейдут на прежние свои квартиры, и чтобы они обращали всегдашнейшее внимание на неразумительных крестьян, чтобы не допускали напредь дерзостей и все непременно исполняли всегда распоряжение Начальства и чтобы отбыли все дворовые повинности…”.
28.07. Гродзенскі земскі спраўнік аддаў распараджэнне “... Командиру 2-й роты Староингерманландского пехотного Князя Меньшикова полка и Сотнику Донского Казачьего Аляксеву, чтобы отправлялись – первый с ротою, а последний с командою на постоянные квартиры и таковые 28 сего июля выступили….”.
28.07. Узбунтаваліся сяляне вёскі Пяскі. Яны сабраліся ля маёнтка памешчыцы Вайчынскай у Масалянах, патрабуюць змяніць павіннасці i надзяліць ix зямлёю, пагражаюць выбіць у маёнтку вокны i падпаліць яго. Арганізатарамі бунту былі сяляне Андрэй Верабей i Іосіф Кухарац.
28.07. Валасны старшына Красніцкай воласці, у якую ўваходзяць вёскі Пяскі і Масаляны, пасылае “тэрміновае сакрэтнае данясенне” земскаму спраўніку. У ім гаворыцца: “... Крестьяне Песковского сельского общества отказались от исполнения распоряжений Мирового Посредника 2-го участка и его, Старшины, приказания, а также не исполняют прописанных по Уставной Грамоте сгонных дней. При том женщины той же деревни, вероятно, по наговору мужиков, осмелились собраться в дворе помещицы Войчинской с шумом намерены были выбить окна, к чему однако не допущены… ”.
30.07. Гродзенскі земскі спраўнік у сваім рапарце Гродзенскаму губернатару паведамляе, што ён i атрад казакаў, якія ўжо былі “на маршы з Непарожнеўцаў”, атрымаўшы паведамленне ад Красніцкага валаснога старшыны аб бунце сялян в. Пяскі, павярнулі з марша ў Масаляны, разагналі бунтаўшчыкоў i арыштавалі арганізатараў бунту: “... убедясь по личному моему дознанию, что главные зачинщики суть крестьяне Иосиф Кухарец и Андрей Воробей, которые за подобныя дерзости были уже раньше арестованы и наказаны, вынужден был тот час их арестовать…”
Мікалай Пацэнка, навуковы супрацоўнік музея Вавёркі
У цытатах з дакументаў захаваны стыль і арфаграфія таго часу (заўвага аўтара).
