Array
(
[TAGS] =>
[~TAGS] =>
[ID] => 18729
[~ID] => 18729
[NAME] => Бераставіцкія паясы
[~NAME] => Бераставіцкія паясы
[IBLOCK_ID] => 1
[~IBLOCK_ID] => 1
[IBLOCK_SECTION_ID] => 4
[~IBLOCK_SECTION_ID] => 4
[DETAIL_TEXT] => 
Мінулы год пакінуў у гісторыі Вялікай Бераставіцы выдатны юбілей – 265 гадоў з часу фінансавання Ежы Аўгустам Мнішкам ткацкай мануфактуры ў Вялікай Бераставіцы . Аб тым, што ў Бераставіцы была мануфактура ў 1747-1774 гг., пацвярджае польская даследчыца Марыя Чапліньская ў артыкуле “Ежы Мнішак” шматтомнага выдання “Польскі слоўнік біяграфічны” (Том ХХІ/3, Варшава. 1976).
Мануфактурнае прадпрыемства ў ХVІІІ стагоддзі стала дзецішчам для буйных магнатаў Рэчы Паспалітай, такіх як Радзівілы, Сапегі, Тышкевічы, Агінскія. Яны адкрывалі ў сваіх уладаннях мануфактуры па вырабу разнастайнай прадукцыі са шкла, тканіны, паперы, кафлі і інш. Не выключэннем стала і Вялікая Бераставіца. Уладальнік гэтага мястэчка Е.А. Мнішак (1715-1778) наведваў радзівілаўскія мануфактуры ў сярэдзіне ХVІІІ ст. і быў у захапленні ад іх вытворчасці. Адна з такіх мануфактур – пазументная ў Слуцку – і стала прататыпам для бераставіцкай мануфактуры. Для наладжвання вытворчасці і кіраўніцтва мануфактурай былі запрошаны спецыялісты з Заходняй Еўропы, перш за ўсё з Германіі. Сувязь з Нямеччынай у жыцці Ежы Аўгуста – вядомы факт яго біяграфіі. Напрыклад, жонкай Е.А. Мнішка была Марыя Амелія Бруль, дачка нямецкага міністра Генрыха Бруля. Адзіная дачка Ежы Аўгуста і Марыі Амеліі была Юзэфіна, якая нарадзілася ў Дрэздэне. Яна ж у 1774-1793 гг. была ўладальніцай Вялікай Бераставіцы. Бераставіцкі герб “Вавёрка” мае нямецкія карані з герба Айхінгер. І, нарэшце, бераставіцкая мануфактура Мнішкаў выпускала тасьму, гісторыя з’яўлення якой звязана з Германіяй. Вядомая кёльнская тасьма з ХV стагоддзя пачала сваё шэсце па ўсёй Еўропе.
Згодна з малюнкам стужак на бераставіцкім гербе 1754 года ў мануфактуры Мнішкаў быў наладжаны выпуск тасьмы з шаўковых, залатых альбо срэбных нітак. Прыкладам залачонай тасьмы з бераставіцкай мануфактуры могуць з’яўляцца пазументы (залачоная тасьма) на далматыцы (рэлігійным аддзенні) сярэдзіны ХVІІІ ст., якая захоўваецца ў фондах Нацыянальнага мастацкага музея Рэспублікі Беларусь у Мінску. (на фота).
Узор, які прысутнічае на залачонай тасьме з далматыкі, мае геаметрычны арнамент. Ён складаецца з прамых ліній, якія ствараюць ромбы, трохвугольнікі, палосы, сплеценыя ў “коскі” і “зубаткі”. Можна меркаваць, што менавіта чаргаванне ромбаў і трохвугольнікаў складаюць узорчаты малюнак бераставіцкай тасьмы.
Мануфактура ў Вялікай Бераставіцы можа мець назву “Пазументная” згодна з малюнкам стужкі (залачонай тасьмы) на гербе мястэчка 1754 года як асноўнага выраба. Але з другой паловы 1750-х г. у бераставіцкай мануфактуры павялічыўся асартымент вырабаў. Вядомую папулярнасць на той час ткацкім вырабам у Рэчы Паспалітай прынеслі шаўковыя паясы. І, як адзначалася раней, па прыкладу Слуцкай персіярні ў бераставіцкай мануфактуры таксама маглі вырабляць паясы. Яны не вылучаліся сваёй шматкаляровасцю, мелі ў асноўным два колеры – цёмны і светлы. Напрыклад, чорны і залаты альбо чырвоны з золатам. Замежныя майстры выкарыстоўвалі ў якасці малюнка геаметрычны арнамент з пазументаў, але ўводзілі і мясцовыя сімвалы Бераставіцы: картуш, скрутак з віслай пячаткай, пазументныя вырабы самой мануфактуры. Строгі геаметрычны арнамент на асноўнай сярэдняй частцы пояса не вылучаўся сваім багаццем форм і ліній. Уся прыгажосць пояса была сканцэнтравана на яго канцоўках з махрамі. І ў адрозненні ад слуцкіх паясоў з іх багатым раслінным арнаментам, бераставіцкія паясы мелі другую, так званую форменную тэматыку. Прыкладам яе можа служыць пояс, які захоўваецца ў Нацыянальным музеі мастацтваў імя М.К. Чурлёніса ў Каўнасе (Літва).
Гэты пояс 1760-х гадоў вытворчасці (на фота) дзеляць паміж сабой мануфактуры Гродна і Ліёна (Францыя). Але на карце Еўропы паміж Гродна і Ліёнам знаходзіцца Бераставіца – забыты цэнтр мануфактурнага прадпрыемства Мнішкаў сярэдзіны ХVІІІ ст. І пры першым аглядзе кампазіцыі малюнкаў на гэтым поясе можна ўбачыць бераставіцкія сімвалы – скрутак (альбо картуш), віслая пячатка і таямнічая літара “М” у выглядзе падстаўкі з двума букетамі пёраў. Аналогіі гэтаму поясу з Літоўскага музея мастацтваў сярод захаваўшыхся паясоў слуцкага тыпу не сустракаецца.
На першы погляд пояс гэты не вылучаецца сваім багаццем колераў (залачоны шоўк на цёмна-карычневым фоне), і асноўны ўзор яго не сустракаецца на гарадзенскіх і ліёнскіх паясах, узорамі якіх сталі слуцкія паясы з раслінным арнаментам. Галоўная частка пояса – канцоўка – аздоблена сіметрычным вузорам з двух пёравых букетаў, якія злучаны падстаўкай у выглядзе літары “М”. Выявы пёраў не сустракаюцца на слуцкіх паясах, няма іх і на гарадзенскіх і на ліёнскіх паясах. Але ёсць пёры ва ўласным гербе Ежы Аўгуста Мнішка, уладальніка Бераставіцы і яе мануфактуры. Гэта герб “Сяміпер’е”.
Можна толькі меркаваць, што гэты пояс з залачонага шоўка, які захоўваецца ў Літоўскім музеі мастацтваў імя М.К. Чурлёніса, быў зроблены ў бераставіцкай мануфактуры. Той самай мануфактуры, сляды якой захоўваюць гістарычны герб Бераставіцы (1754 г.), мастацкія музеі Беларусі, Польшчы і Літвы, гістарычныя архівы Дрэздэна, Кракава і Варшавы.
Андрэй Втарушын,
выкладчык гісторыі мастацтваў
Бераставіцкай ДШМ
[~DETAIL_TEXT] => Мінулы год пакінуў у гісторыі Вялікай Бераставіцы выдатны юбілей – 265 гадоў з часу фінансавання Ежы Аўгустам Мнішкам ткацкай мануфактуры ў Вялікай Бераставіцы . Аб тым, што ў Бераставіцы была мануфактура ў 1747-1774 гг., пацвярджае польская даследчыца Марыя Чапліньская ў артыкуле “Ежы Мнішак” шматтомнага выдання “Польскі слоўнік біяграфічны” (Том ХХІ/3, Варшава. 1976).
Мануфактурнае прадпрыемства ў ХVІІІ стагоддзі стала дзецішчам для буйных магнатаў Рэчы Паспалітай, такіх як Радзівілы, Сапегі, Тышкевічы, Агінскія. Яны адкрывалі ў сваіх уладаннях мануфактуры па вырабу разнастайнай прадукцыі са шкла, тканіны, паперы, кафлі і інш. Не выключэннем стала і Вялікая Бераставіца. Уладальнік гэтага мястэчка Е.А. Мнішак (1715-1778) наведваў радзівілаўскія мануфактуры ў сярэдзіне ХVІІІ ст. і быў у захапленні ад іх вытворчасці. Адна з такіх мануфактур – пазументная ў Слуцку – і стала прататыпам для бераставіцкай мануфактуры. Для наладжвання вытворчасці і кіраўніцтва мануфактурай былі запрошаны спецыялісты з Заходняй Еўропы, перш за ўсё з Германіі. Сувязь з Нямеччынай у жыцці Ежы Аўгуста – вядомы факт яго біяграфіі. Напрыклад, жонкай Е.А. Мнішка была Марыя Амелія Бруль, дачка нямецкага міністра Генрыха Бруля. Адзіная дачка Ежы Аўгуста і Марыі Амеліі была Юзэфіна, якая нарадзілася ў Дрэздэне. Яна ж у 1774-1793 гг. была ўладальніцай Вялікай Бераставіцы. Бераставіцкі герб “Вавёрка” мае нямецкія карані з герба Айхінгер. І, нарэшце, бераставіцкая мануфактура Мнішкаў выпускала тасьму, гісторыя з’яўлення якой звязана з Германіяй. Вядомая кёльнская тасьма з ХV стагоддзя пачала сваё шэсце па ўсёй Еўропе.
Згодна з малюнкам стужак на бераставіцкім гербе 1754 года ў мануфактуры Мнішкаў быў наладжаны выпуск тасьмы з шаўковых, залатых альбо срэбных нітак. Прыкладам залачонай тасьмы з бераставіцкай мануфактуры могуць з’яўляцца пазументы (залачоная тасьма) на далматыцы (рэлігійным аддзенні) сярэдзіны ХVІІІ ст., якая захоўваецца ў фондах Нацыянальнага мастацкага музея Рэспублікі Беларусь у Мінску. (на фота).
Узор, які прысутнічае на залачонай тасьме з далматыкі, мае геаметрычны арнамент. Ён складаецца з прамых ліній, якія ствараюць ромбы, трохвугольнікі, палосы, сплеценыя ў “коскі” і “зубаткі”. Можна меркаваць, што менавіта чаргаванне ромбаў і трохвугольнікаў складаюць узорчаты малюнак бераставіцкай тасьмы.
Мануфактура ў Вялікай Бераставіцы можа мець назву “Пазументная” згодна з малюнкам стужкі (залачонай тасьмы) на гербе мястэчка 1754 года як асноўнага выраба. Але з другой паловы 1750-х г. у бераставіцкай мануфактуры павялічыўся асартымент вырабаў. Вядомую папулярнасць на той час ткацкім вырабам у Рэчы Паспалітай прынеслі шаўковыя паясы. І, як адзначалася раней, па прыкладу Слуцкай персіярні ў бераставіцкай мануфактуры таксама маглі вырабляць паясы. Яны не вылучаліся сваёй шматкаляровасцю, мелі ў асноўным два колеры – цёмны і светлы. Напрыклад, чорны і залаты альбо чырвоны з золатам. Замежныя майстры выкарыстоўвалі ў якасці малюнка геаметрычны арнамент з пазументаў, але ўводзілі і мясцовыя сімвалы Бераставіцы: картуш, скрутак з віслай пячаткай, пазументныя вырабы самой мануфактуры. Строгі геаметрычны арнамент на асноўнай сярэдняй частцы пояса не вылучаўся сваім багаццем форм і ліній. Уся прыгажосць пояса была сканцэнтравана на яго канцоўках з махрамі. І ў адрозненні ад слуцкіх паясоў з іх багатым раслінным арнаментам, бераставіцкія паясы мелі другую, так званую форменную тэматыку. Прыкладам яе можа служыць пояс, які захоўваецца ў Нацыянальным музеі мастацтваў імя М.К. Чурлёніса ў Каўнасе (Літва).
Гэты пояс 1760-х гадоў вытворчасці (на фота) дзеляць паміж сабой мануфактуры Гродна і Ліёна (Францыя). Але на карце Еўропы паміж Гродна і Ліёнам знаходзіцца Бераставіца – забыты цэнтр мануфактурнага прадпрыемства Мнішкаў сярэдзіны ХVІІІ ст. І пры першым аглядзе кампазіцыі малюнкаў на гэтым поясе можна ўбачыць бераставіцкія сімвалы – скрутак (альбо картуш), віслая пячатка і таямнічая літара “М” у выглядзе падстаўкі з двума букетамі пёраў. Аналогіі гэтаму поясу з Літоўскага музея мастацтваў сярод захаваўшыхся паясоў слуцкага тыпу не сустракаецца.
На першы погляд пояс гэты не вылучаецца сваім багаццем колераў (залачоны шоўк на цёмна-карычневым фоне), і асноўны ўзор яго не сустракаецца на гарадзенскіх і ліёнскіх паясах, узорамі якіх сталі слуцкія паясы з раслінным арнаментам. Галоўная частка пояса – канцоўка – аздоблена сіметрычным вузорам з двух пёравых букетаў, якія злучаны падстаўкай у выглядзе літары “М”. Выявы пёраў не сустракаюцца на слуцкіх паясах, няма іх і на гарадзенскіх і на ліёнскіх паясах. Але ёсць пёры ва ўласным гербе Ежы Аўгуста Мнішка, уладальніка Бераставіцы і яе мануфактуры. Гэта герб “Сяміпер’е”.
Можна толькі меркаваць, што гэты пояс з залачонага шоўка, які захоўваецца ў Літоўскім музеі мастацтваў імя М.К. Чурлёніса, быў зроблены ў бераставіцкай мануфактуры. Той самай мануфактуры, сляды якой захоўваюць гістарычны герб Бераставіцы (1754 г.), мастацкія музеі Беларусі, Польшчы і Літвы, гістарычныя архівы Дрэздэна, Кракава і Варшавы.
Андрэй Втарушын,
выкладчык гісторыі мастацтваў
Бераставіцкай ДШМ
[DETAIL_TEXT_TYPE] => html
[~DETAIL_TEXT_TYPE] => html
[PREVIEW_TEXT] => Бераставіцкія паясы
[~PREVIEW_TEXT] => Бераставіцкія паясы
[PREVIEW_TEXT_TYPE] => html
[~PREVIEW_TEXT_TYPE] => html
[DETAIL_PICTURE] => Array
(
[ID] => 37267
[TIMESTAMP_X] => 04.04.2025 09:52:29
[MODULE_ID] => iblock
[HEIGHT] => 891
[WIDTH] => 785
[FILE_SIZE] => 593017
[CONTENT_TYPE] => image/jpeg
[SUBDIR] => iblock/e22
[FILE_NAME] => 4c1e5zf4fnpb6d3kz331du290h1okd4g.jpg
[ORIGINAL_NAME] => 7.jpg
[DESCRIPTION] =>
[HANDLER_ID] =>
[EXTERNAL_ID] => 67626bdaa5df1171d167d1ac7471bc74
[VERSION_ORIGINAL_ID] =>
[META] =>
[SRC] => /upload/iblock/e22/4c1e5zf4fnpb6d3kz331du290h1okd4g.jpg
[UNSAFE_SRC] => /upload/iblock/e22/4c1e5zf4fnpb6d3kz331du290h1okd4g.jpg
[SAFE_SRC] => /upload/iblock/e22/4c1e5zf4fnpb6d3kz331du290h1okd4g.jpg
[ALT] => Бераставіцкія паясы
[TITLE] => Бераставіцкія паясы
)
[~DETAIL_PICTURE] => 37267
[TIMESTAMP_X] => 09.04.2025 17:57:25
[~TIMESTAMP_X] => 09.04.2025 17:57:25
[ACTIVE_FROM_X] => 2013-01-09 00:00:00
[~ACTIVE_FROM_X] => 2013-01-09 00:00:00
[ACTIVE_FROM] => 09.01.2013
[~ACTIVE_FROM] => 09.01.2013
[LIST_PAGE_URL] => /news/
[~LIST_PAGE_URL] => /news/
[DETAIL_PAGE_URL] => /news/kultura-i-dukhovnost/%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%86%D0%BA%D1%96%D1%8F-%D0%BF%D0%B0%D1%8F%D1%81%D1%8B/
[~DETAIL_PAGE_URL] => /news/kultura-i-dukhovnost/%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%86%D0%BA%D1%96%D1%8F-%D0%BF%D0%B0%D1%8F%D1%81%D1%8B/
[LANG_DIR] => /
[~LANG_DIR] => /
[CODE] => бераставіцкія-паясы
[~CODE] => бераставіцкія-паясы
[EXTERNAL_ID] => 18729
[~EXTERNAL_ID] => 18729
[IBLOCK_TYPE_ID] => news
[~IBLOCK_TYPE_ID] => news
[IBLOCK_CODE] => corporate_news_s1
[~IBLOCK_CODE] => corporate_news_s1
[IBLOCK_EXTERNAL_ID] =>
[~IBLOCK_EXTERNAL_ID] =>
[LID] => s1
[~LID] => s1
[NAV_RESULT] =>
[NAV_CACHED_DATA] =>
[DISPLAY_ACTIVE_FROM] => 09.01.2013
[IPROPERTY_VALUES] => Array
(
[SECTION_META_TITLE] => Бераставіцкія паясы
[SECTION_META_KEYWORDS] => Новости
[SECTION_META_DESCRIPTION] =>
[SECTION_PAGE_TITLE] => Бераставіцкія паясы
[ELEMENT_META_TITLE] => Бераставіцкія паясы
[ELEMENT_META_KEYWORDS] => Культура и духовность
[ELEMENT_META_DESCRIPTION] => Мінулы год пакінуў у гісторыі Вялікай Бераставіцы выдатны юбілей – 265 гадоў з часу фінансавання Ежы Аўгустам Мнішкам ткацкай мануфактуры ў Вялікай Бераставіцы Аб тым, што ў Бераставіцы была мануфактура ў 1747-1774 гг.
[ELEMENT_PAGE_TITLE] => Бераставіцкія паясы
)
[FIELDS] => Array
(
[TAGS] =>
)
[PROPERTIES] => Array
(
[VIDEO] => Array
(
[ID] => 4
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Видео
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => VIDEO
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => F
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] => mpg, avi, wmv, mpeg, mpe, flv, mp4
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Видео
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[DONT_SHOW] => Array
(
[ID] => 6
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Не отображать в верхней карусели на главной
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => DONT_SHOW
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => L
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => C
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[VALUE_ENUM_ID] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Не отображать в верхней карусели на главной
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[AUTHOR] => Array
(
[ID] => 7
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Автор
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => AUTHOR
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => S
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Автор
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[WATERMARKER] => Array
(
[ID] => 8
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Водяной знак
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => WATERMARKER
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => F
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] => jpg, gif, bmp, png, jpeg, webp
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Водяной знак
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[WATERMARKER_PREV] => Array
(
[ID] => 9
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Водяной знак в превью
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => WATERMARKER_PREV
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => F
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] => jpg, gif, bmp, png, jpeg, webp
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Водяной знак в превью
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[DONT_SHOW_LIST] => Array
(
[ID] => 11
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Не отображать в карусели с разделами на главной
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => DONT_SHOW_LIST
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => L
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => C
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[VALUE_ENUM_ID] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Не отображать в карусели с разделами на главной
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[MAIN_SECTION] => Array
(
[ID] => 12
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Главный раздел
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => MAIN_SECTION
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => L
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[VALUE_ENUM_ID] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Главный раздел
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[PHOTOGRAPHER] => Array
(
[ID] => 13
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Фотограф
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => PHOTOGRAPHER
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => S
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Фотограф
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[NASHE_VIDEO] => Array
(
[ID] => 14
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Наше видео
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => NASHE_VIDEO
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => S
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] => video
[USER_TYPE_SETTINGS] => Array
(
[BUFFER_LENGTH] => 10
[CONTROLBAR] => bottom
[AUTOSTART] => N
[VOLUME] => 90
[SKIN] =>
[FLASHVARS] =>
[WMODE_FLV] => transparent
[BGCOLOR] => FFFFFF
[COLOR] => 000000
[OVER_COLOR] => 000000
[SCREEN_COLOR] => 000000
[SILVERVARS] =>
[WMODE_WMV] => windowless
[WIDTH] => 400
[HEIGHT] => 300
)
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Наше видео
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[YOUTUBE_VIDEO] => Array
(
[ID] => 15
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Наше видео ютуб
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => YOUTUBE_VIDEO
[DEFAULT_VALUE] => https://www.youtube.com/embed/
[PROPERTY_TYPE] => S
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Наше видео ютуб
[~DEFAULT_VALUE] => https://www.youtube.com/embed/
)
[YES_WATERMARK] => Array
(
[ID] => 17
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Выводить водяной знак
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => YES_WATERMARK
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => L
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => C
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[VALUE_ENUM_ID] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Выводить водяной знак
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[YES_WATERMARK_PREV] => Array
(
[ID] => 18
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Выводить водяной знак превью
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => YES_WATERMARK_PREV
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => L
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => C
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] =>
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[VALUE_ENUM_ID] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Выводить водяной знак превью
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
[DETAIL_PICTERS_NEW] => Array
(
[ID] => 19
[TIMESTAMP_X] => 2026-09-05 20:21:36
[IBLOCK_ID] => 1
[NAME] => Детальная картинка
[ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[CODE] => DETAIL_PICTERS_NEW
[DEFAULT_VALUE] =>
[PROPERTY_TYPE] => F
[ROW_COUNT] => 1
[COL_COUNT] => 30
[LIST_TYPE] => L
[MULTIPLE] => N
[XML_ID] =>
[FILE_TYPE] => jpg, gif, bmp, png, jpeg, webp
[MULTIPLE_CNT] => 5
[TMP_ID] =>
[LINK_IBLOCK_ID] => 0
[WITH_DESCRIPTION] => N
[SEARCHABLE] => N
[FILTRABLE] => N
[IS_REQUIRED] => N
[VERSION] => 1
[USER_TYPE] =>
[USER_TYPE_SETTINGS] => a:0:{}
[HINT] =>
[PROPERTY_VALUE_ID] =>
[VALUE] =>
[DESCRIPTION] =>
[VALUE_ENUM] =>
[VALUE_XML_ID] =>
[VALUE_SORT] =>
[~VALUE] =>
[~DESCRIPTION] =>
[~NAME] => Детальная картинка
[~DEFAULT_VALUE] =>
)
)
[DISPLAY_PROPERTIES] => Array
(
)
[IBLOCK] => Array
(
[ID] => 1
[~ID] => 1
[TIMESTAMP_X] => 05.09.2026 23:21:37
[~TIMESTAMP_X] => 05.09.2026 23:21:37
[IBLOCK_TYPE_ID] => news
[~IBLOCK_TYPE_ID] => news
[LID] => s1
[~LID] => s1
[CODE] => corporate_news_s1
[~CODE] => corporate_news_s1
[API_CODE] =>
[~API_CODE] =>
[REST_ON] => N
[~REST_ON] => N
[NAME] => Новости
[~NAME] => Новости
[ACTIVE] => Y
[~ACTIVE] => Y
[SORT] => 500
[~SORT] => 500
[LIST_PAGE_URL] => /news/
[~LIST_PAGE_URL] => /news/
[DETAIL_PAGE_URL] => #SITE_DIR#/news/#SECTION_CODE_PATH#/#ELEMENT_CODE#/
[~DETAIL_PAGE_URL] => #SITE_DIR#/news/#SECTION_CODE_PATH#/#ELEMENT_CODE#/
[SECTION_PAGE_URL] => #SITE_DIR#/news/#SECTION_CODE_PATH#/
[~SECTION_PAGE_URL] => #SITE_DIR#/news/#SECTION_CODE_PATH#/
[CANONICAL_PAGE_URL] => https://beresta.by/news/corporate_news_s1/
[~CANONICAL_PAGE_URL] => https://beresta.by/news/corporate_news_s1/
[PICTURE] =>
[~PICTURE] =>
[DESCRIPTION] =>
[~DESCRIPTION] =>
[DESCRIPTION_TYPE] => text
[~DESCRIPTION_TYPE] => text
[RSS_TTL] => 24
[~RSS_TTL] => 24
[RSS_ACTIVE] => Y
[~RSS_ACTIVE] => Y
[RSS_FILE_ACTIVE] => N
[~RSS_FILE_ACTIVE] => N
[RSS_FILE_LIMIT] =>
[~RSS_FILE_LIMIT] =>
[RSS_FILE_DAYS] =>
[~RSS_FILE_DAYS] =>
[RSS_YANDEX_ACTIVE] => N
[~RSS_YANDEX_ACTIVE] => N
[XML_ID] =>
[~XML_ID] =>
[TMP_ID] => c0e792eea55f78fdf2f56a185b80509e
[~TMP_ID] => c0e792eea55f78fdf2f56a185b80509e
[INDEX_ELEMENT] => Y
[~INDEX_ELEMENT] => Y
[INDEX_SECTION] => Y
[~INDEX_SECTION] => Y
[WORKFLOW] => N
[~WORKFLOW] => N
[BIZPROC] => N
[~BIZPROC] => N
[SECTION_CHOOSER] => L
[~SECTION_CHOOSER] => L
[LIST_MODE] =>
[~LIST_MODE] =>
[RIGHTS_MODE] => S
[~RIGHTS_MODE] => S
[SECTION_PROPERTY] => N
[~SECTION_PROPERTY] => N
[PROPERTY_INDEX] => N
[~PROPERTY_INDEX] => N
[VERSION] => 1
[~VERSION] => 1
[LAST_CONV_ELEMENT] => 0
[~LAST_CONV_ELEMENT] => 0
[SOCNET_GROUP_ID] =>
[~SOCNET_GROUP_ID] =>
[EDIT_FILE_BEFORE] =>
[~EDIT_FILE_BEFORE] =>
[EDIT_FILE_AFTER] =>
[~EDIT_FILE_AFTER] =>
[SECTIONS_NAME] => Разделы
[~SECTIONS_NAME] => Разделы
[SECTION_NAME] => Раздел
[~SECTION_NAME] => Раздел
[ELEMENTS_NAME] => Элементы
[~ELEMENTS_NAME] => Элементы
[ELEMENT_NAME] => Элемент
[~ELEMENT_NAME] => Элемент
[FULLTEXT_INDEX] => N
[~FULLTEXT_INDEX] => N
[EXTERNAL_ID] =>
[~EXTERNAL_ID] =>
[LANG_DIR] => /
[~LANG_DIR] => /
[SERVER_NAME] => beresta.by
[~SERVER_NAME] => beresta.by
)
[SECTION] => Array
(
[PATH] => Array
(
[0] => Array
(
[ID] => 4
[~ID] => 4
[CODE] => kultura-i-dukhovnost
[~CODE] => kultura-i-dukhovnost
[XML_ID] =>
[~XML_ID] =>
[EXTERNAL_ID] =>
[~EXTERNAL_ID] =>
[IBLOCK_ID] => 1
[~IBLOCK_ID] => 1
[IBLOCK_SECTION_ID] =>
[~IBLOCK_SECTION_ID] =>
[SORT] => 500
[~SORT] => 500
[NAME] => Культура и духовность
[~NAME] => Культура и духовность
[ACTIVE] => Y
[~ACTIVE] => Y
[DEPTH_LEVEL] => 1
[~DEPTH_LEVEL] => 1
[SECTION_PAGE_URL] => /news/kultura-i-dukhovnost/
[~SECTION_PAGE_URL] => /news/kultura-i-dukhovnost/
[IBLOCK_TYPE_ID] => news
[~IBLOCK_TYPE_ID] => news
[IBLOCK_CODE] => corporate_news_s1
[~IBLOCK_CODE] => corporate_news_s1
[IBLOCK_EXTERNAL_ID] =>
[~IBLOCK_EXTERNAL_ID] =>
[GLOBAL_ACTIVE] => Y
[~GLOBAL_ACTIVE] => Y
[IPROPERTY_VALUES] => Array
(
[SECTION_META_TITLE] => Культура и духовность
[SECTION_META_KEYWORDS] => Новости
[SECTION_META_DESCRIPTION] =>
[SECTION_PAGE_TITLE] => Культура и духовность
[ELEMENT_META_TITLE] => Культура и духовность
[ELEMENT_META_KEYWORDS] => Новости
[ELEMENT_META_DESCRIPTION] => .
[ELEMENT_PAGE_TITLE] => Культура и духовность
)
)
)
)
[SECTION_URL] => /news/kultura-i-dukhovnost/
[META_TAGS] => Array
(
[TITLE] => Бераставіцкія паясы
[BROWSER_TITLE] => Бераставіцкія паясы
[KEYWORDS] => Культура и духовность
[DESCRIPTION] => Мінулы год пакінуў у гісторыі Вялікай Бераставіцы выдатны юбілей – 265 гадоў з часу фінансавання Ежы Аўгустам Мнішкам ткацкай мануфактуры ў Вялікай Бераставіцы Аб тым, што ў Бераставіцы была мануфактура ў 1747-1774 гг.
)
)
09.01.2013
Бераставіцкія паясы
Мінулы год пакінуў у гісторыі Вялікай Бераставіцы выдатны юбілей – 265 гадоў з часу фінансавання Ежы Аўгустам Мнішкам ткацкай мануфактуры ў Вялікай Бераставіцы . Аб тым, што ў Бераставіцы была мануфактура ў 1747-1774 гг., пацвярджае польская даследчыца Марыя Чапліньская ў артыкуле “Ежы Мнішак” шматтомнага выдання “Польскі слоўнік біяграфічны” (Том ХХІ/3, Варшава. 1976).
Мануфактурнае прадпрыемства ў ХVІІІ стагоддзі стала дзецішчам для буйных магнатаў Рэчы Паспалітай, такіх як Радзівілы, Сапегі, Тышкевічы, Агінскія. Яны адкрывалі ў сваіх уладаннях мануфактуры па вырабу разнастайнай прадукцыі са шкла, тканіны, паперы, кафлі і інш. Не выключэннем стала і Вялікая Бераставіца. Уладальнік гэтага мястэчка Е.А. Мнішак (1715-1778) наведваў радзівілаўскія мануфактуры ў сярэдзіне ХVІІІ ст. і быў у захапленні ад іх вытворчасці. Адна з такіх мануфактур – пазументная ў Слуцку – і стала прататыпам для бераставіцкай мануфактуры. Для наладжвання вытворчасці і кіраўніцтва мануфактурай былі запрошаны спецыялісты з Заходняй Еўропы, перш за ўсё з Германіі. Сувязь з Нямеччынай у жыцці Ежы Аўгуста – вядомы факт яго біяграфіі. Напрыклад, жонкай Е.А. Мнішка была Марыя Амелія Бруль, дачка нямецкага міністра Генрыха Бруля. Адзіная дачка Ежы Аўгуста і Марыі Амеліі была Юзэфіна, якая нарадзілася ў Дрэздэне. Яна ж у 1774-1793 гг. была ўладальніцай Вялікай Бераставіцы. Бераставіцкі герб “Вавёрка” мае нямецкія карані з герба Айхінгер. І, нарэшце, бераставіцкая мануфактура Мнішкаў выпускала тасьму, гісторыя з’яўлення якой звязана з Германіяй. Вядомая кёльнская тасьма з ХV стагоддзя пачала сваё шэсце па ўсёй Еўропе.
Згодна з малюнкам стужак на бераставіцкім гербе 1754 года ў мануфактуры Мнішкаў быў наладжаны выпуск тасьмы з шаўковых, залатых альбо срэбных нітак. Прыкладам залачонай тасьмы з бераставіцкай мануфактуры могуць з’яўляцца пазументы (залачоная тасьма) на далматыцы (рэлігійным аддзенні) сярэдзіны ХVІІІ ст., якая захоўваецца ў фондах Нацыянальнага мастацкага музея Рэспублікі Беларусь у Мінску. (на фота).
Узор, які прысутнічае на залачонай тасьме з далматыкі, мае геаметрычны арнамент. Ён складаецца з прамых ліній, якія ствараюць ромбы, трохвугольнікі, палосы, сплеценыя ў “коскі” і “зубаткі”. Можна меркаваць, што менавіта чаргаванне ромбаў і трохвугольнікаў складаюць узорчаты малюнак бераставіцкай тасьмы.
Мануфактура ў Вялікай Бераставіцы можа мець назву “Пазументная” згодна з малюнкам стужкі (залачонай тасьмы) на гербе мястэчка 1754 года як асноўнага выраба. Але з другой паловы 1750-х г. у бераставіцкай мануфактуры павялічыўся асартымент вырабаў. Вядомую папулярнасць на той час ткацкім вырабам у Рэчы Паспалітай прынеслі шаўковыя паясы. І, як адзначалася раней, па прыкладу Слуцкай персіярні ў бераставіцкай мануфактуры таксама маглі вырабляць паясы. Яны не вылучаліся сваёй шматкаляровасцю, мелі ў асноўным два колеры – цёмны і светлы. Напрыклад, чорны і залаты альбо чырвоны з золатам. Замежныя майстры выкарыстоўвалі ў якасці малюнка геаметрычны арнамент з пазументаў, але ўводзілі і мясцовыя сімвалы Бераставіцы: картуш, скрутак з віслай пячаткай, пазументныя вырабы самой мануфактуры. Строгі геаметрычны арнамент на асноўнай сярэдняй частцы пояса не вылучаўся сваім багаццем форм і ліній. Уся прыгажосць пояса была сканцэнтравана на яго канцоўках з махрамі. І ў адрозненні ад слуцкіх паясоў з іх багатым раслінным арнаментам, бераставіцкія паясы мелі другую, так званую форменную тэматыку. Прыкладам яе можа служыць пояс, які захоўваецца ў Нацыянальным музеі мастацтваў імя М.К. Чурлёніса ў Каўнасе (Літва).
Гэты пояс 1760-х гадоў вытворчасці (на фота) дзеляць паміж сабой мануфактуры Гродна і Ліёна (Францыя). Але на карце Еўропы паміж Гродна і Ліёнам знаходзіцца Бераставіца – забыты цэнтр мануфактурнага прадпрыемства Мнішкаў сярэдзіны ХVІІІ ст. І пры першым аглядзе кампазіцыі малюнкаў на гэтым поясе можна ўбачыць бераставіцкія сімвалы – скрутак (альбо картуш), віслая пячатка і таямнічая літара “М” у выглядзе падстаўкі з двума букетамі пёраў. Аналогіі гэтаму поясу з Літоўскага музея мастацтваў сярод захаваўшыхся паясоў слуцкага тыпу не сустракаецца.
На першы погляд пояс гэты не вылучаецца сваім багаццем колераў (залачоны шоўк на цёмна-карычневым фоне), і асноўны ўзор яго не сустракаецца на гарадзенскіх і ліёнскіх паясах, узорамі якіх сталі слуцкія паясы з раслінным арнаментам. Галоўная частка пояса – канцоўка – аздоблена сіметрычным вузорам з двух пёравых букетаў, якія злучаны падстаўкай у выглядзе літары “М”. Выявы пёраў не сустракаюцца на слуцкіх паясах, няма іх і на гарадзенскіх і на ліёнскіх паясах. Але ёсць пёры ва ўласным гербе Ежы Аўгуста Мнішка, уладальніка Бераставіцы і яе мануфактуры. Гэта герб “Сяміпер’е”.
Можна толькі меркаваць, што гэты пояс з залачонага шоўка, які захоўваецца ў Літоўскім музеі мастацтваў імя М.К. Чурлёніса, быў зроблены ў бераставіцкай мануфактуры. Той самай мануфактуры, сляды якой захоўваюць гістарычны герб Бераставіцы (1754 г.), мастацкія музеі Беларусі, Польшчы і Літвы, гістарычныя архівы Дрэздэна, Кракава і Варшавы.
Андрэй Втарушын,
выкладчык гісторыі мастацтваў
Бераставіцкай ДШМ
